Հայաստա­նի Ժողովրդա­վա­րա­կան Ընտրությունը Բարե­փոխման Կարիք Ունի

Պետք է մտա­ծել այս՝ սահմա­նադրա­կան, Ընտրա­կան օրենսգրքի բարե­փոխման, կառա­վարման համա­կարգի լավարկման մասին։ Ոչ թե «տասը քվեի պատե­րազմ սկսել»։

Վահրամ Աթա­նեսյան

Բուլղա­րիա­յի խորհրդա­րա­նա­կան ընտրություննե­րի արդյունքնե­րով Ռումեն Ռուդեւի «Առա­ջա­դեմ Բուլղա­րիա» կուսակցությունը ստա­ցել է 1 444 920 կամ 44,9 տոկոս «կողմ» քվե։ Քվեարկությա­նը մասնակցել է ընտրողնե­րի կեսից մի փոքր ավե­լին։ 

Ըստ էության, Ռուդեւի մրցա­կիցնե­րը հավա­քա­կան ավե­լի շատ ձայն են ստա­ցել, բայց նա ստա­ցել է պատգա­մա­վո­րա­կան մանդատնե­րի մեծա­մասնությունը եւ ձեւա­վո­րել միա­կուսակցա­կան կառա­վա­րություն։ Եւ Սոֆիա­յում ոչ ոք աղմուկ չի բարձրացրել։ 

Մանա­վանդ որ Ռուդեւը «Առա­ջա­դեմ Բուլղա­րիա» կուսակցությունը ստեղծել է խորհրդա­րա­նա­կան ընտրություննե­րից ընդա­մե­նը մեկ տարի առաջ, Բուլղա­րիա­յի նախա­գա­հի պաշտո­նից հրա­ժա­րա­կան է տվել, որպեսզի գլխա­վո­րի գործա­դիր իշխա­նությունը։

Ինչպե՞ս է Ռոուդեւի կուսակցությունը մեծա­մասնություն կազմել։ Բուլղա­րիա­յում խորհրդա­րա­նա­կան մանդատնե­րի բաշխման համար բոլոր «կողմ» քվե­նե­րը գումա­րում են, ապա բաժա­նում խորհրդա­րա­նի պատգա­մա­վորնե­րի թվի վրա, որպեսզի ստա­նան մեկ մանդա­տի համազգա­յին քվո­տան։ Ապա այդ թիվը բազմա­պատկում են յուրա­քանչյուր կուսակցության ստա­ցած տոկո­սի թվով։ Եթե այս սկզբունքը կիրառվեր նաեւ Հայաստա­նում, ի՞նչ արդյունք կունե­նա­յինք։

Պետք է մտա­ծել այս՝ սահմա­նադրա­կան, Ընտրա­կան օրենսգրքի բարե­փոխման, կառա­վարման համա­կարգի լավարկման մասին։ Ոչ թե «տասը քվեի պատե­րազմ սկսել»։ Հայաստա­նի սահմա­նադրությամբ կառա­վա­րություն կազմում է կամ միանձնյա կայուն մեծա­մասնություն ունե­ցող քաղա­քա­կան ուժը, կամ՝ կոա­լի­ցիան։ Ընտրություննե­րի շուրջ լարվա­ծության հիմնա­կան պատճա­ռը դա է։ Դասա­կան պառլա­մենտա­րիզմի երկրնե­րում բոլոր «կողմ» քվե­նե­րի մեկ երրորդը ստա­ցած կուսակցությունը կամ դաշինքը հաղթած է ճանաչվում, նրան տրվում է կառա­վա­րություն ձեւա­վո­րե­լու մանդատ։

Սահմա­նադրությունը ձեւա­կան առումով «պետության գլուխ» է ճանա­չում ՀՀ նախա­գա­հին, բայց վերջինս գործնա­կա­նում ոչ մի լիա­զո­րություն չունի։ Եւ դա ոչ մի ուժի չի հուզում։ Մինչդեռ դասա­կան պառլա­մենտա­րիզմի երկրնե­րում խորհրդա­րա­նա­կան ընտրություննե­րում հաղթած ուժը կառա­վա­րություն ձեւա­վո­րե­լու մանդատ ստա­նում է կամ նախա­գա­հից, կամ՝ միա­պե­տից։ Ինչպես, օրի­նակ, Մեծ Բրի­տա­նիա­յում։ Աշխարհում ընդունված է, որ նորա­կազմ կառա­վա­րությունը լիա­զո­րություննե­րը ստանձնում է երկրի նախա­գա­հին կամ միա­պե­տին տրվող երդմամբ։

Հայաստա­նի ժողովրդա­վա­րա­կան ընտրությունը բարե­փոխման եւ ինստի­տուցիո­նա­լացման կարիք ունի։

Վահրամ Աթա­նեսյան