Հայաստանն Ընտրում Է Ժողովրդա­վա­րությունը

Ընտրա­կա­շառքնե­րի և վարչա­կան ազդե­ցություննե­րի նվա­զեցման պայմաննե­րում այդ ուժե­րը կարող են կորցնել իրենց նախկին ընտրա­զանգվա­ծի մի մասը։ Հայաստա­նի քաղա­քա­կան դաշտի կարև­որ խնդիրնե­րից մեկն այն է, որ ընտրա­կա­շառքնե­րի և հին քաղա­քա­կան մեթոդնե­րի վրա հիմնված ուժե­րը զբա­ղեցնում են այն տարածքը, որտեղ կարող էր ձևա­վորվել առողջ և գաղա­փա­րա­կան ընդդի­մություն։ 

Աղա­սի Թադև­ոսյան

1inTV‑ն զրուցել է մշա­կութա­յին մարդա­բան Աղա­սի Թադև­ոսյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվում է հետընտրա­կան Հայաստա­նի վիճա­կը՝ շեշտադրե­լով պետա­կան սուբյեկտայնության և ինքնիշխա­նության վերա­կանգնման կարև­ո­րությունը։ Թադև­ոսյա­նը քննա­դա­տում է ընդդի­մա­դիր ուժե­րի պասի­վությունն ու ընտրա­կա­շառքնե­րի կիրա­ռումը՝ դրանք դիտարկե­լով որպես արտա­քին միջամտության և «տրո­յա­կան ձիու» քաղա­քա­կա­նության դրսև­ո­րումներ, որոնք նպա­տակ ունեն խարխլել ժողովրդա­վա­րա­կան գործընթացնե­րի լեգի­տի­մությունը։ Տեքստում առանցքա­յին տեղ է զբա­ղեցնում Հայաստա­նի արտա­քին քաղա­քա­կան վեկտո­րի փոփո­խությունը, որտեղ դեպի Եվրո­պա ձգտումը դիտվում է ոչ թե որպես վերջնանպա­տակ, այլ որպես ինքնուրույնության և ստանդարտնե­րի բարձրացման միջոց։ Զրույցը նշում է, որ  հայ հասա­րա­կությունը մերժում է անցյա­լի կախվա­ծության մոդելնե­րը՝ ընտրե­լով գործընկե­րա­յին հարա­բե­րություննե­րի և ազգա­յին ինքնիշխան պետության կայացման ուղին։

Աղա­սի Թադև­ոսյա­նը հետընտրա­կան իրա­վի­ճա­կի վերա­բերյալ նշեց, որ հասա­րա­կության մեջ իրա­կան անո­րո­շություն չի տեսնում, սակայն, իր դիտարկմամբ, գոյություն ունի արհեստա­կա­նո­րեն ձևա­վորվող անո­րո­շության պատրանք։ Նա կարծում է, որ ընտրություննե­րի լեգի­տի­մությունը կասկա­ծի տակ դնե­լու փորձե­րը հիմնա­կա­նում քաղա­քա­կան բնույթ ունեն և չեն արտա­ցո­լում գործընթա­ցի ամբողջա­կան պատկե­րը։ Հատկա­պես ուշադրության է արժա­նի այն հանգա­մանքը, որ ընտրություննե­րի արդյունքնե­րը չընդունող քաղա­քա­կան ուժե­րից ամե­նա­պա­սի­վը հենց ԲՀԿ‑ն է։ Նա նշեց, որ եթե այդ ուժը համոզված է իր դիրքո­րոշման ճշմարտա­ցիության մեջ, ապա պետք է առա­վել ակտիվ դերա­կա­տա­րում ունե­նար հետընտրա­կան գործընթացնե­րում։

Մարդա­բա­նը դիտարկեց, որ ընտրություննե­րի ոչ լեգի­տիմ լինե­լու մասին հիմնա­կան խոսույթը հնչում է Ռուսաստա­նից։ Նրա գնա­հատմամբ՝ միջազգա­յին դիտորդա­կան առա­քե­լություննե­րի և տարբեր կառույցնե­րի մեծ մասը ընտրություննե­րը գնա­հա­տել է որպես լեգի­տիմ և ընդունե­լի։ Աղա­սի Թադև­ոսյա­նը կարծում է, որ որոշ քաղա­քա­կան ուժե­րի և Ռուսաստա­նի միջև գոյություն ունի փոխկա­պակցված քաղա­քա­կան վարքա­գիծ, որի նպա­տակն է կասկա­ծի տակ դնել ընտրություննե­րի արդյունքնե­րը։

Նա ընդգծեց, որ ընտրա­կա­շառքնե­րի վերա­բերյալ բազմա­թիվ քրեա­կան գործեր և վարույթներ են հարուցվել, իսկ այդ երև­ույթը, ըստ նրա, լրջո­րեն վնա­սել է ընտրա­կան գործընթա­ցի որա­կը։ Թադև­ոսյա­նը հիշեցրեց, որ իրա­վա­պահ մարմիննե­րը հարյուրա­վոր դեպքեր են արձա­նագրել, որոնք վերագրվում են ընդդի­մա­դիր ուժե­րի ներկա­յա­ցուցիչնե­րին։

Աղա­սի Թադև­ոսյա­նը նշեց, որ ընդհա­նուր առմամբ ընտրա­կան գործընթա­ցը եղել է թափանցիկ, կիրառվել են վերահսկո­ղության տարբեր մեխա­նիզմներ, և առանձին խախտումնե­րը չեն կարող ամբողջ ընտրա­կան գործընթա­ցը ոչ լեգի­տիմ դարձնել։ Նրա կարծի­քով՝ վիճա­հա­րույց տեղա­մա­սե­րի հարցը պետք է լուծվի իրա­վա­կան ճանա­պարհով՝ համա­պա­տասխան մարմիննե­րի միջո­ցով։

Անդրա­դառնա­լով հնա­րա­վոր վերաքվեարկության թեմա­յին՝ մշա­կութա­յին մարդա­բա­նը նշեց, որ եթե նույնիսկ նման որո­շում ընդունվի, ապա այն, իր կարծի­քով, ավե­լի շատ վնաս կհասցնի ընտրություննե­րի արդյունքնե­րը բողո­քարկող ուժե­րին։ Նա կարծում է, որ ընտրա­կա­շառքնե­րի և վարչա­կան ազդե­ցություննե­րի նվա­զեցման պայմաննե­րում այդ ուժե­րը կարող են կորցնել իրենց նախկին ընտրա­զանգվա­ծի մի մասը։ Հայաստա­նի քաղա­քա­կան դաշտի կարև­որ խնդիրնե­րից մեկն այն է, որ ընտրա­կա­շառքնե­րի և հին քաղա­քա­կան մեթոդնե­րի վրա հիմնված ուժե­րը զբա­ղեցնում են այն տարածքը, որտեղ կարող էր ձևա­վորվել առողջ և գաղա­փա­րա­կան ընդդի­մություն։ Նրա կարծի­քով՝ այդ հանգա­մանքը խոչընդո­տում է նոր քաղա­քա­կան ուժե­րի կայացմա­նը։

Անդրա­դառնա­լով Հայաստա­նի և Եվրո­պա­կան միության հարա­բե­րություննե­րին՝ Աղա­սի Թադև­ոսյա­նը նշեց, որ Հայաստա­նի նկատմամբ Ռուսաստա­նի դժգո­հության պատճա­ռը ոչ թե եվրո­պա­կան ինտեգրման մասին օրենքն է, այլ Հայաստա­նի ինքնուրույն քաղա­քա­կա­նության ձգտումը։ Նա համոզված է, որ եթե նույնիսկ այդ օրենքը չընդունվեր, Ռուսաստա­նը կգտներ այլ պատճառներ ճնշում գործադրե­լու համար։ Հայաստա­նը փորձում է բարձրացնել իր ինքնիշխա­նության և սուբյեկտայնության աստի­ճա­նը՝ դառնա­լով ավե­լի ինքնուրույն դերա­կա­տար միջազգա­յին հարա­բե­րություննե­րում։ Նրա խոսքով՝ հենց դա է հիմնա­կան պատճա­ռը, որ Ռուսաստա­նի քաղա­քա­կան շրջա­նակնե­րում դժգո­հություն է առա­ջացնում։

Դեպի Եվրո­պա ճանա­պարհը երկար և բարդ գործընթաց է, որը պահանջում է ներքին լայնա­ծա­վալ բարե­փո­խումներ, կառա­վարման համա­կարգի կատա­րե­լա­գործում, օրենքնե­րի և ստանդարտնե­րի համա­պա­տասխա­նե­ցում եվրո­պա­կան չափա­նիշնե­րին։ Սակայն նա ընդգծեց, որ Հայաստա­նի համար ամե­նա­կարև­որ նպա­տա­կը ոչ թե անպայման Եվրա­միության անդամ դառնալն է, այլ սեփա­կան ինքնիշխա­նության ամրապնդումը։

Աղա­սի Թադև­ոսյա­նը կարծում է, որ ժամա­նա­կա­կից աշխարհում առա­վել արդյունա­վետ են ոչ թե կոշտ բլո­կա­յին հարա­բե­րություննե­րը, այլ ճկուն համա­գործակցա­յին նախագծե­րը տարբեր երկրնե­րի հետ։ Նրա համոզմամբ՝ Հայաստա­նը պետք է կարո­ղա­նա տարբեր ոլորտնե­րում համա­գործակցել տարբեր պետություննե­րի հետ՝ ելնե­լով սեփա­կան շահե­րից։

Անդրա­դառնա­լով հայ-ռուսա­կան հարա­բե­րություննե­րին՝ նա նշեց, որ Հայաստա­նը և Ռուսաստա­նը գործընկեր պետություններ են, սակայն Հայաստա­նը պարտա­վոր չէ ընդունել իրեն վերա­պահված ստո­րա­դաս դերա­կա­տա­րություն։ Թադև­ոսյա­նի խոսքով՝ անկա­խության տարի­նե­րին ձևա­վորվել է նոր սերունդ, որը ցանկա­նում է տեսնել ինքնուրույն և ինքնիշխան պետություն։ Հայաստա­նի քաղա­քա­ցի­նե­րը տարբեր ընտրություննե­րի ընթացքում իրենց ձայնով բազմիցս ցույց են տվել, որ կարև­ո­րում են պետության սուբյեկտայնությունն ու անկախ որո­շումներ կայացնե­լու իրա­վունքը։ Նա կարծում է, որ այդ գործընթա­ցը շարունակվում է նաև այսօր։

Ամփո­փե­լով՝ Աղա­սի Թադև­ոսյա­նը նշեց, որ Հայաստա­նի հիմնա­կան խնդի­րը ոչ թե այս կամ այն դաշինքի անդամ դառնալն է, այլ ուժեղ, ինքնիշխան և միջազգա­յին հարա­բե­րություննե­րում ինքնուրույն որո­շումներ կայացնող պետություն կառուցե­լը։ Նրա խոսքով՝ միայն այդ ճանա­պարհով կարե­լի է ապա­հո­վել ազգա­յին ինքնության և պետա­կա­նության երկա­րա­ժամկետ պահպա­նումը։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝