Հարցազրույց Լևոն Բարսեղյա­նի Հետ

Ընտրա­կա­շառքի, վարչա­կան ազդե­ցություննե­րի և այլ հնա­րա­վոր խախտումնե­րի ազդե­ցությունն ամբողջությամբ գնա­հա­տե­լու համար նոր համա­պե­տա­կան քվեարկությունը կարող էր առա­վել վստա­հե­լի պատկեր ապա­հո­վել: Ընտրա­կա­շառքի վերա­բերյալ բացա­հայտված դեպքե­րի քանակն աննա­խա­դեպ է, և նույնիսկ փոքր տոկո­սա­յին ազդե­ցությունը կարող է էակա­նո­րեն փոխել խորհրդա­րա­նի կազմը։  

Լևոն Բարսեղյան

1inTV‑ն զրուցել է «Ասպա­րեզ» ակումբի նախա­գահ Լևոն Բարսեղյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվում է Հայաստա­նի հետընտրա­կան իրա­վի­ճա­կը, ընտրա­կա­շառքնե­րի բացա­հայտման մասին և նախկին նախա­գահ Ռոբերտ Քոչարյա­նի հայտա­րա­րություննե­րը։ Անդրա­դարձ է կատարվում արդա­րա­դա­տության համա­կարգի դանդաղկո­տության, ընտրություննե­րի արդյունքնե­րի վիճարկման Սահմա­նադրա­կան դատա­րա­նում և ընդդի­մա­դիր գործիչնե­րի քաղա­քա­կան պատասխա­նատվության վրա։ Լևոն Բարսեղյա­նը քննա­դա­տա­բար է մոտե­նում թե՛ նախկիննե­րի հարստացման անբա­ցատրե­լի աղբյուրնե­րին և թե՛ գործող իշխա­նության անվճռա­կա­նությա­նը՝ ընդգծե­լով իրա­վա­կան բարե­փո­խումնե­րի ուշա­ցած լինե­լը։ Փորձ է արվում վեր հանել ընտրա­կան գործընթացնե­րի թերություններն ու հասա­րա­կա­կան դժգո­հությունը՝ առա­ջարկե­լով համա­պե­տա­կան վերաքվեարկություն որպես քաղա­քա­կան ճգնա­ժա­մի արդա­րա­ցի լուծում։

Լևոն Բարսեղյան նշեց, որ քաղա­քա­կա­նության մեջ շատ գործիչնե­րի հայտա­րա­րություննե­րին պետք է վերա­բերվել զգուշությամբ։ Նրա կարծի­քով՝ Ռոբերտ Քոչարյա­նի ներկա­յացրած գնա­հա­տա­կաններն ու վերլուծություննե­րը վստա­հություն չեն ներշնչում, քանի որ անցյա­լի մի շարք հարցեր, մասնա­վո­րա­պես՝ նախա­գա­հության թեկնա­ծության առա­ջադրման հանգա­մանքներն ու հարստության ծագման վերա­բերյալ քննարկումնե­րը, մինչ օրս բավա­րար բացատրություն չեն ստա­ցել։ Նույնիսկ եթե Քոչարյա­նի որոշ գնա­հա­տա­կաննե­րում ճշմարտության տարրեր կան, դրանք չեն փոխում նրա ընդհա­նուր վերա­բերմունքը նախկին նախա­գա­հի քաղա­քա­կան գործունեության նկատմամբ։ Նա կարծում է, որ նախկին նախա­գա­հը հաճախ ներկա­յացնում է արդա­րա­ցումներ,  ոչ թե հիմնա­վոր բացատրություններ։

Նա նշեց, որ եթե որևէ քաղա­քա­կան գործիչ ցանկա­նում է հանրության վստա­հությունը վերա­կանգնել, ապա պետք է հստակ պատասխաններ տա իր անցյա­լի գործունեության, ունեցվածքի կուտակման մեխա­նիզմնե­րի և քաղա­քա­կան որո­շումնե­րի վերա­բերյալ։ Նրա խոսքով՝ հասա­րա­կությունը պետք է հասկա­նա, թե ինչ ճանա­պարհով են ձևա­վորվել այնպի­սի խոշոր կարո­ղություններ, որոնք վերագրվում են նախկին իշխա­նություննե­րի ներկա­յա­ցուցիչնե­րին։

Լևոն Բարսեղյա­նի գնա­հատմամբ՝ իշխա­նա­փո­խության հնա­րա­վո­րության մասին խոսե­լը քաղա­քա­կան ուժե­րի իրա­վունքն է, սակայն դրա համար անհրա­ժեշտ է իրա­կան քաղա­քա­կան աշխա­տանք։ Նա ընդգծեց, որ վերջին տարի­նե­րին ընդդի­մա­դիր ուժերն ունե­ցել են հանրա­հա­վաքներ, բողո­քի ակցիա­ներ և այլ պայքա­րի ձևեր, սակայն դրանք չեն բերել ցանկա­լի արդյունքի։ Բարսեղյա­նը կարծում է, որ եթե որևէ ուժ ցանկա­նում է իշխա­նության գալ, պետք է շարունա­կա­բար աշխա­տի այդ ուղղությամբ՝ սահմա­նադրա­կան մեխա­նիզմնե­րի շրջա­նա­կում։ Նա նաև անդրա­դարձավ ընտրություննե­րից հետո հարուցված քրեա­կան գործե­րին և ընտրա­կա­շառքի վերա­բերյալ մեղադրանքնե­րին։ Բարսեղյա­նի համոզմամբ՝ այս գործընթացնե­րը չափա­զանց ուշա­ցած են։ Նրա խոսքով՝ իրա­վա­պահ համա­կարգը դեռ տարի­ներ առաջ պետք է զբաղվեր նման գործե­րով և չսպա­սեր, մինչև դրանք հասնեն վաղե­մության ժամկետնե­րի սահմա­նագծին։

Բարսեղյա­նը քննա­դա­տեց գործող իշխա­նություննե­րին՝ նշե­լով, որ 2018 թվա­կա­նից հետո նրանք ունե­ցել են բավա­րար լիա­զո­րություններ դատա­կան և իրա­վա­պահ համա­կարգե­րը բարե­փո­խե­լու համար, սակայն այդ հնա­րա­վո­րություննե­րը լիարժեք չեն օգտա­գործվել։ Նա նշեց, որ բազմա­թիվ անգամներ խոսվել է դատա­կան բարե­փո­խումնե­րի, վեթինգի և արդա­րա­դա­տության համա­կարգի վերա­կա­ռուցման մասին, սակայն շոշա­փե­լի արդյունքնե­րը սահմա­նա­փակ են մնա­ցել։

Բարսեղյա­նը շեշտեց, որ արդա­րա­դա­տության համա­կարգի արդյունա­վե­տությունը կախված է ամբողջ շղթա­յի՝ քննիչնե­րի, դատա­խազնե­րի և դատա­վորնե­րի աշխա­տանքից։ Նրա դիտարկմամբ՝ համա­կարգի ցանկա­ցած օղա­կի անարդյունա­վե­տությունը կարող է խոչընդո­տել կարև­որ գործե­րի քննությունը և հանգեցնել հասա­րա­կա­կան հիասթա­փության։

Անդրա­դառնա­լով ընտրություննե­րի արդյունքնե­րի վիճարկմա­նը՝ Լևոն Բարսեղյա­նը նշեց, որ տարբեր քաղա­քա­կան ուժե­րի դիմումնե­րը տարբեր բովանդա­կություն և պահանջներ ունեն։ Նրա կարծի­քով՝ բոլոր դիմումնե­րի միա­վո­րումը մեկ վարույթում իրա­վա­կան տեսանկյունից հարցեր է առա­ջացնում, քանի որ պահանջնե­րը նույնա­կան չեն։

Բարսեղյա­նը հայտնեց իր անձնա­կան մոտե­ցումը՝ նշե­լով, որ ամե­նաարդար լուծումը կհա­մա­րեր համա­պե­տա­կան վերաքվեարկությունը։ Նրա համոզմամբ՝ ընտրա­կա­շառքի, վարչա­կան ազդե­ցություննե­րի և այլ հնա­րա­վոր խախտումնե­րի ազդե­ցությունն ամբողջությամբ գնա­հա­տե­լու համար նոր համա­պե­տա­կան քվեարկությունը կարող էր առա­վել վստա­հե­լի պատկեր ապա­հո­վել: Ընտրա­կա­շառքի վերա­բերյալ բացա­հայտված դեպքե­րի քանակն աննա­խա­դեպ է, և նույնիսկ փոքր տոկո­սա­յին ազդե­ցությունը կարող է էակա­նո­րեն փոխել խորհրդա­րա­նի կազմը։ Այդ պատճա­ռով, նրա գնա­հատմամբ, ընտրա­կան գործընթացնե­րի նկատմամբ վստա­հության վերա­կանգնումը կարև­որ խնդիր է։

Ամփո­փե­լով՝ Լևոն Բարսեղյա­նը նշեց, որ թե՛ նախկին, թե՛ ներկա իշխա­նություննե­րը պարտա­վոր են հաշվե­տու լինել հասա­րա­կությա­նը։ Նրա կարծի­քով՝ քաղա­քա­ցի­նե­րին չեն հետաքրքրում ձախո­ղումնե­րի արդա­րա­ցումնե­րը․ նրանք ակնկա­լում են կոնկրետ արդյունքներ, հատկա­պես արդա­րա­դա­տության, ընտրա­կան գործընթացնե­րի և պետա­կան կառա­վարման ոլորտնե­րում։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝