Ռուսնե­րը Երբեք Չեն Ընդունի Հայաստա­նի Ինքնուրույնությունը

Հենց Ռուսաստանն է խոչընդո­տում այդ գործընթա­ցին, քանի որ չի պատկե­րացնում լիո­վին ինքնիշխան և անկախ Հայաստան։

Առնոլդ Բլե­յան

Zarkerak News‑ը զրուցել է Հանուն Հանրա­պե­տության կուսակցության քաղա­քա­կան խորհրդի անդամ Առնոլդ Բլե­յա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում

Նա վերլուծում է Հայաստա­նի արտա­քին քաղա­քա­կան վեկտո­րի փոփո­խությունը՝ շեշտադրե­լով անցումը ռուսա­կան ազդե­ցությունից դեպի եվրո­պա­կան և արևմտյան կառույցներ: Բլե­յա­նը քննարկում է ռուսա­կան սահմա­նա­փա­կումնե­րի դրա­կան ազդե­ցությունը հայ գործա­րարնե­րի վրա, ովքեր սկսել են գտնել ավե­լի վճա­րունակ և հուսա­լի շուկա­ներ, միա­ժա­մա­նակ մատնանշե­լով Եվրա­միության աջակցությունը հիբրի­դա­յին պատե­րազմնե­րի դեմ պայքա­րում: Կարև­որվում է նաև ներքին քաղա­քա­կան սուվե­րե­նության խնդի­րը, որտեղ Բլե­յա­նը կոչ է անում զտել քաղա­քա­կան դաշտը օտա­րերկրյա շահեր սպա­սարկող ուժե­րից և հաստա­տել ազատ ու արդար ժողովրդա­վա­րա­կան արժեքներ: Զրույցը նշում է, որ  անհրա­ժեշտ է տարա­ծաշրջա­նա­յին խաղա­ղություն և տնտե­սա­կան փոխգործակցություն՝ որպես Հայաստա­նի հարատևման և զարգացման միակ երաշխիք։

Բլե­յա­նը անդրա­դառնա­լով Եվրո­պա­կան հանձնա­ժո­ղո­վի նախա­գահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայե­նի այցին, նշեց, որ դրա­նից առաջ կարև­որ հանդի­պում էր տեղի ունե­ցել Բաքվում, որտեղ հայտա­րարվել էր տարա­ծաշրջա­նի համար նախա­տեսվող շուրջ 200 միլիոն դոլա­րի դրա­մաշնորհա­յին ծրագրե­րի մասին, որոնք կարող են լրա­ցուցիչ մինչև մեկ միլիարդ դոլա­րի ներդրումներ ներգրա­վել։ Նրա կարծի­քով՝ սա ցույց է տալիս, որ Եվրո­պա­կան միությունն ու Միացյալ Նահանգնե­րը տարա­ծաշրջա­նի վերա­բերյալ ունեն գրե­թե նույնա­կան պատկե­րա­ցում՝ խաղա­ղության, տնտե­սա­կան փոխկա­պակցվա­ծության և հայ-ադրբե­ջա­նա­կան հարա­բե­րություննե­րի կարգա­վորման անհրա­ժեշտության շուրջ։

Բլե­յա­նը դիտարկեց, որ ֆոն դեր Լայե­նի երև­անյան այցը համընկնում է այն ժամա­նա­կա­հատվա­ծի հետ, երբ Հայաստա­նը բախվել է Ռուսաստա­նի սահմա­նա­փա­կումնե­րին։ Նա նույնիսկ դրա­կան գնա­հա­տեց այդ իրա­վի­ճա­կը՝ նշե­լով, որ դրա շնորհիվ հայ տնտեսվա­րողնե­րը ստիպված են եղել նոր շուկա­ներ որո­նել և գտնել ավե­լի վճա­րունակ գործընկերներ։ Քաղա­քա­կան գործչի համոզմամբ՝ եվրո­պա­կան աջակցությունը վերա­բե­րում է ոչ միայն ֆինանսա­կան միջոցնե­րին, այլև փորձի փոխանցմա­նը, որը կարող է նպաստել հայկա­կան արտադրության ստանդարտնե­րի արագ բարձրացմա­նը։

Անդրա­դառնա­լով տնտե­սա­կան հարա­բե­րություննե­րին՝ Առնոլդ Բլե­յա­նը ասաց, որ Հայաստա­նի գործա­րար համայնքը վերջա­պես հասկա­նում է, որ ռուսա­կան շուկան երկա­րա­ժամկետ ծրագրա­վորման համար հուսա­լի հենա­րան չէ։ Նա նշեց, որ Ռուսաստա­նը սահմա­նա­փա­կել է ոչ միայն հայկա­կան ապրանքնե­րի մուտքը, այլև իր տարածքը որպես տարանցիկ ուղի օգտա­գործե­լու հնա­րա­վո­րությունը։ Նրա գնա­հատմամբ՝ փաստա­ցի սառեցվել է Հայաստա­նի մասնակցությունը ԵԱՏՄ-ին, քանի որ չի գործում ապրանքնե­րի ազատ տեղա­շարժի հիմնա­րար սկզբունքը։

Քաղա­քա­կան գործի­չը կարծում է, որ երկար տարի­ներ հասա­րա­կության մեջ ձևա­վորվել էր այն ընկա­լումը, թե ԵԱՏՄ-ից դուրս գալը կբե­րի տնտե­սա­կան աղե­տի։ Սակայն, նրա խոսքով, իրա­կա­նությունն այլ է․ հայկա­կան արտադրանքը շարունակվում է արտա­հանվել եվրո­պա­կան, արա­բա­կան և բազմա­թիվ այլ շուկա­ներ։ Նա հիշեցրեց Վրաստա­նի և Մոլդո­վա­յի փորձը՝ ընդգծե­լով, որ եվրո­պա­ցի­նե­րը նման իրա­վի­ճակնե­րում նախա­պես համա­ձայնեցված աջակցություն են ցուցա­բե­րում գործընկեր երկրնե­րին։

Խոսե­լով Հայաստա­նի դեմ իրա­կա­նացվող հիբրի­դա­յին ազդե­ցություննե­րի մասին՝ Բլե­յա­նը նշեց, որ այդ գործընթացնե­րը չեն ավարտվել և շարունակվե­լու են նաև առա­ջի­կա­յում։ Նրա կարծի­քով՝ Ռուսաստա­նը մշտա­պես կատա­րե­լա­գործում է իր մեթոդնե­րը, ուստի Հայաստա­նին անհրա­ժեշտ է շարունա­կա­կան համա­գործակցություն եվրո­պա­կան կառույցնե­րի հետ, այդ թվում՝ արագ արձա­գանքման մասնա­գի­տացված խմբե­րի միջո­ցով։ Նա համոզված է, որ քանի դեռ գոյություն ունի Պուտինյան Ռուսաստա­նը, Հայաստա­նը շարունա­կե­լու է ենթարկվել նման ճնշումնե­րի։

Առնոլդ Բլե­յա­նը նաև ընդգծեց, որ ազգա­յին անվտանգության տեսանկյունից անընդունե­լի է համա­րում այն քաղա­քա­կան ուժե­րի գործունեությունը, որոնք, իր գնա­հատմամբ, բացա­հայտո­րեն պաշտպա­նում են Ռուսաստա­նի շահե­րը կամ խոսում են նոր միութե­նա­կան նախագծե­րի մասին։ Նրա համոզմամբ՝ հայկա­կան քաղա­քա­կան դաշտը պետք է կազմված լինի բացա­ռա­պես Հայաստա­նի պետա­կա­նությանն ու ինքնիշխա­նությա­նը հավա­տա­րիմ ուժե­րից։

Անդրա­դառնա­լով Սահմա­նադրա­կան դատա­րա­նում քննվող ընտրա­կան գործե­րին՝ նա նշեց, որ ակնկա­լում է սահմա­նադրաի­րա­վա­կան գնա­հա­տա­կան ընտրա­կա­շառքնե­րի և ընտրա­կան գործընթացնե­րի ընթացքում արձա­նագրված խախտումնե­րի վերա­բերյալ։ Բլե­յա­նը շեշտեց, որ դատա­րա­նից չի պահանջվում քրեա­կան գնա­հա­տա­կան, սակայն անհրա­ժեշտ է իրա­վա­կան եզրա­կա­ցություն, որը կհաստա­տի, թե արդյոք բոլոր քաղա­քա­կան ուժերն ազատ և արդար պայմաննե­րում են մասնակցել ընտրություննե­րին։

Նրա կարծի­քով՝ մի շարք ընդդի­մա­դիր ուժեր կապ չունեն Հայաստա­նի Հանրա­պե­տության քաղա­քա­կան շահե­րի հետ և ներկա­յացնում են այլ կենտրոննե­րի ազդե­ցությունը։ Նա պնդեց, որ այդ ուժե­րի ներկա­յությունը քաղա­քա­կան դաշտում երկա­րա­ժամկետ վտանգ է ստեղծում երկրի ժողովրդա­վա­րա­կան զարգացման համար։

Խոսե­լով ընդդի­մության կողմից մանդատներ վերցնե­լու կամ չվերցնե­լու հարցի մասին՝ Առնոդ Բլե­յա­նը նշեց, որ խնդի­րը հենց ինքնուրույն որո­շումներ կայացնե­լու անկա­րո­ղությունն է։ Նրա համոզմամբ՝ Հայաստա­նի քաղա­քա­կան ուժե­րը պետք է հաշվե­տու լինեն սեփա­կան քաղա­քա­ցի­նե­րին, այլ ոչ թե արտա­քին կենտրոննե­րին։

Սամվել Կարա­պետյա­նի հայտա­րա­րություննե­րի վերա­բերյալ Բլե­յա­նը նշեց, որ իշխա­նության գալու միակ լեգի­տիմ ճանա­պարհը ընտրություններն են։ Նա կարծում է, որ «գաղտնի պլա­նի» մասին հայտա­րա­րություննե­րը պետք է հետաքրքրեն իրա­վա­պահ մարմիննե­րին, որոնք պարտա­վոր են պարզել նման արտա­հայտություննե­րի բովանդա­կությունը։ Միա­ժա­մա­նակ նա քննա­դա­տեց Կարա­պետյա­նի քաղա­քա­կան ու մտա­վոր մակարդա­կը՝ նշե­լով, որ վերջինս երի­տա­սարդնե­րի համար օրի­նակ ծառա­յել չի կարող։

Անդրա­դառնա­լով Իսրա­յե­լի կառա­վա­րության կողմից Հայոց ցեղասպա­նության ճանաչմա­նը՝ քաղա­քա­կան գործի­չը շնորհա­կա­լություն հայտնեց այդ որոշման համար, սակայն ընդգծեց, որ Հայաստա­նի համար առա­վել կարև­որ են գործնա­կան հարա­բե­րություննե­րը։ Նրա խոսքով՝ առաջնա­հերթ խնդիր է Թուրքիա­յի հետ սահմա­նի բացումը, դիվա­նա­գի­տա­կան հարա­բե­րություննե­րի հաստա­տումը և տնտե­սա­կան համա­գործակցության զարգա­ցումը։ Նույն տրա­մա­բա­նությամբ նա կարև­ո­րեց նաև Իսրա­յե­լի հետ լիարժեք հարա­բե­րություննե­րի զարգա­ցումը, այդ թվում՝ Հայաստա­նում դեսպա­նության բացումը։

Բլե­յա­նը կարծում է, որ Իսրա­յե­լի քայլը պայմա­նա­վորված է միա­ժա­մա­նակ թե՛ սեփա­կան միջազգա­յին հեղի­նա­կության խնդիրնե­րով, թե՛ Հայաստա­նի աճող քաղա­քա­կան կշռով։ Նրա համոզմամբ՝ դա չպետք է դիտարկվի որպես հայ-թուրքա­կան հարա­բե­րություննե­րի կարգա­վորմա­նը հակա­սող գործընթաց։

Ռուս-ուկրաի­նա­կան պատե­րազմի վերա­բերյալ Առնոլդ Բլե­յա­նը նշեց, որ Ռուսաստա­նի խորքա­յին շրջաննե­րում իրա­կա­նացվող հարվածնե­րը կարև­որ ազդակ են ռուսա­կան էլի­տա­յի համար։ Նրա կարծի­քով՝ հենց ռուս հասա­րա­կությունն ու քաղա­քա­կան վերնա­խա­վը պետք է պատասխա­նատվություն կրեն իրենց ղեկա­վա­րության քաղա­քա­կա­նության համար։

Նա հայտա­րա­րեց, որ Ռուսաստա­նի Դաշնության ներկա­յիս կառուցվածքը հիմնված է տարբեր ժողո­վուրդնե­րի վերահսկման վրա և երկա­րա­ժամկետ հեռանկա­րում ենթա­կա է վերա­փոխման։ Բլե­յա­նի համոզմամբ՝ 21-րդ դարում պետություննե­րի միջև հարա­բե­րություննե­րը պետք է կառուցվեն տնտե­սա­կան համա­գործակցության և փոխկա­պակցվա­ծության, այլ ոչ թե կայսե­րա­կան նկրտումնե­րի հիման վրա։

Քաղա­քա­կան գործի­չը Հայաստա­նի և Ադրբե­ջա­նի միջև ընթա­ցող խաղա­ղության գործընթա­ցը ներկա­յացրեց որպես օրի­նակ, թե ինչպես կարե­լի է պատմա­կան թշնա­մանքը փոխա­րի­նել համա­գործակցությամբ։ Նրա գնա­հատմամբ՝ հենց Ռուսաստանն է խոչընդո­տում այդ գործընթա­ցին, քանի որ չի պատկե­րացնում լիո­վին ինքնիշխան և անկախ Հայաստան։ Բլե­յա­նը եզրա­փա­կեց՝ նշե­լով, որ ժամա­նա­կա­կից աշխարհում հաջո­ղության հիմքը ոչ թե պատե­րազմն ու կայսե­րա­կան հավակնություններն են, այլ խաղա­ղությունն ու տնտե­սա­կան զարգա­ցումը։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ‘