Ինքնիշխա­նություն Եվ Մրցունա­կություն

2026թ․ ընտրություննե­րին Հայաստա­նը մոտե­ցել էր զգա­լիո­րեն ավե­լի ամուր դիրքե­րից։ Խաղա­ղության պայմա­նա­գի­րը նախաստո­րագրված է, հարև­աննե­րի հետ հարա­բե­րություններն ավե­լի կանխա­տե­սե­լի են, սահմա­նին իրա­կա­նացվել են ամրա­շի­նա­կան աշխա­տանքներ, սպա­ռա­զի­նությունը թարմացվել է, զարգա­ցել է ռազմարդյունա­բե­րությունը, աճել է տնտե­սությունը և բարե­լավվել սոցիա­լա­կան վիճա­կը։  

Թագուհի Ղազարյան

1inTV‑ն զրուցել է ԱԺ ՔՊ խմբակցության պատգա­մա­վոր Թագուհի Ղազարյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվում է Հայաստա­նի ներքա­ղա­քա­կան և տարա­ծաշրջա­նա­յին նոր իրո­ղություննե­րը՝ կենտրո­նա­նա­լով պետա­կան ինքնիշխա­նության ամրապնդման և արտա­քին մարտահրա­վերնե­րի դիմա­կայման վրա։ Զրույցի ընթացքում շեշտվում է, որ հայ ժողո­վուրդը ընտրություննե­րով մերժել է օտա­րա­ծին միջամտություննե­րը՝ նախա­պատվությունը տալով «Խաղա­ղության խաչմե­րուկ» նախագծին և տնտե­սա­կան դիվերսիֆի­կա­ցիա­յին։ Հատուկ անդրա­դարձ է կատարվում Ռուսաստա­նի հետ հարա­բե­րություննե­րի բարդությա­նը և երկա­թուղա­յին ենթա­կա­ռուցվածքնե­րի արդիա­կա­նացման հրա­մա­յա­կա­նին, ինչն անհրա­ժեշտ է միջազգա­յին մրցակցությա­նը դիմա­նա­լու համար։ Վերջնա­կան նպա­տակն է ներկա­յացնել Հայաստա­նի ջանքե­րը՝ ձևա­վո­րե­լու անկախ օրա­կարգ, որը հիմնված է խաղա­ղության, ժողովրդա­վա­րության և տարա­ծաշրջա­նա­յին կապուղի­նե­րի ապաշրջա­փակման վրա։

Թագուհի Ղազարյա­նը նշեց, որ 2021թ․արտահերթ ընտրություննե­րը տեղի ունե­ցան խոր քաղա­քա­կան ճգնա­ժա­մի պայմաննե­րում, մինչդեռ 2026թ․ընտրությունները կայա­ցան հերթա­կան կարգով, ինչը, նրա գնա­հատմամբ, վկա­յում է պետա­կան համա­կարգի կայունության մասին։ Պատգա­մա­վո­րը հիշեցրեց, որ նախորդ հինգ տարի­նե­րի ընթացքում Հայաստա­նը բախվել է բազմա­թիվ մարտահրա­վերնե­րի՝ ռազմա­կան գործո­ղություննե­րից և տեղա­հանվածնե­րի ընդունումից մինչև անվտանգության մշտա­կան սպառնա­լիքներ, սակայն, ըստ նրա, կարո­ղա­ցել է հաղթա­հա­րել այդ ճգնա­ժա­մե­րը։

Նրա խոսքով՝ 2021թ․ ընտրություննե­րին նախորդած շրջա­նում փորձեր են արվել Հայաստա­նը մտցնել անիշխա­նության վիճա­կի մեջ։ Ղազարյա­նը հիշեցրեց, որ վարչա­պե­տի և կառա­վա­րության հրա­ժա­րա­կա­նից հետո երկի­րը գործում էր ժամա­նա­կա­վոր պաշտո­նա­կա­տարնե­րով, տեղի էին ունե­ցել սահմա­նա­յին հարձա­կումներ, Գլխա­վոր շտա­բը հրա­ժարվել էր կատա­րել իր պարտա­կա­նություննե­րը, իսկ արտա­քին գործե­րի նախա­րա­րությունն ամբողջ կազմով հրա­ժա­րա­կան էր տվել։ Նա կարծում է, որ այդ ամե­նի նպա­տա­կը Հայաստա­նի պետա­կան կառա­վարման թուլա­ցումն էր։

Քաղա­քա­ցիա­կան պայմա­նա­գիր խմբակցության անդա­մը նշեց, որ 2026թ․ընտրություններին Հայաստա­նը մոտե­ցել էր զգա­լիո­րեն ավե­լի ամուր դիրքե­րից։ Նրա խոսքով՝ խաղա­ղության պայմա­նա­գի­րը նախաստո­րագրված է, հարև­աննե­րի հետ հարա­բե­րություններն ավե­լի կանխա­տե­սե­լի են, սահմա­նին իրա­կա­նացվել են ամրա­շի­նա­կան աշխա­տանքներ, սպա­ռա­զի­նությունը թարմացվել է, զարգա­ցել է ռազմարդյունա­բե­րությունը, աճել է տնտե­սությունը և բարե­լավվել սոցիա­լա­կան վիճա­կը։ Այդ պատճա­ռով, նրա գնա­հատմամբ, այս անգամ արտա­քին և ներքին ճնշումնե­րին դիմա­կա­յելն ավե­լի հեշտ էր։

Թագուհի Ղազարյա­նը շնորհա­վո­րեց Հայաստա­նի քաղա­քա­ցի­նե­րին ընտրություննե­րի կապակցությամբ՝ նշե­լով, որ ձևա­վորված խորհրդա­րա­նը հիմնա­կա­նում արտա­ցո­լում է ընտրություննե­րին մասնակցած քաղա­քա­ցի­նե­րի քաղա­քա­կան տրա­մադրություննե­րը։ Նա նաև շնորհա­կա­լություն հայտնեց հակա­կո­ռուպցիոն մարմիննե­րին, լրագրողնե­րին և քաղա­քա­ցիա­կան հասա­րա­կությա­նը՝ ընտրա­կա­շառքնե­րի և, իր բնո­րոշմամբ, «հիբրի­դա­յին ազդե­ցություննե­րի» դեմ պայքա­րում ներգրավված լինե­լու համար։

Նրա խոսքով՝ թեև Քաղա­քա­ցիա­կան պայմա­նագրի տոկո­սա­յին արդյունքը նվա­զել է, սակայն կուսակցությունը շուրջ 40 հազա­րով ավե­լի շատ ձայն է ստա­ցել, ինչը, ըստ Ղազարյա­նի, ցույց է տալիս, որ քաղա­քա­ցի­նե­րի մի մասը վերա­նա­յել է նախկին ընտրությունը կամ այս անգամ առա­ջին անգամ է աջակցել իրենց քաղա­քա­կան ուժին։ Նա ընդգծեց, որ կուսակցության հիմնա­կան ուղերձնե­րը շարունա­կում են մնալ խաղա­ղությունը, պետա­կան ինքնիշխա­նությունն ու ժողովրդա­վա­րությունը։

Անդրա­դառնա­լով Ռուսաստա­նի արձա­գանքին՝ պատգա­մա­վո­րը նշեց, որ չի համա­րում առանձնա­պես կարև­որ այն հանգա­մանքը, որ Մոսկվան չի շնորհա­վո­րել Հայաստա­նի իշխա­նություննե­րին ընտրություննե­րի կապակցությամբ։ Նրա կարծի­քով՝ իրա­կան քաղա­քա­կա­նությունը որոշվում է գործնա­կան համա­գործակցությամբ, և եթե Ռուսաստա­նը շարունա­կում է աշխա­տել Հայաստա­նի իշխա­նություննե­րի հետ, ապա այդ հարցը երկրորդա­կան նշա­նա­կություն ունի։

Թագուհի Ղազարյա­նը առանձնա­հա­տուկ ուշադրություն հրա­վի­րեց հայկա­կան գյուղմթերքի նկատմամբ ռուսա­կան սահմա­նա­փա­կումնե­րի վրա։ Նա նկա­տեց, որ Հայաստա­նում ռուսա­մետ գործիչներն իրենք են այդ սահմա­նա­փա­կումնե­րը բնութագրում որպես քաղա­քա­կան պատժա­մի­ջոցներ, ոչ թե սանի­տա­րա­հի­գիե­նիկ խնդիրնե­րի հետև­անք, և սա, նրա գնա­հատմամբ, հետաքրքիր հակա­սություն է։ Նա ասաց, որ եթե այդ սահմա­նա­փա­կումներն իսկա­պես քաղա­քա­կան բնույթ ունեն, ապա դրա մասին պետք է բաց խոսել։

Խոսե­լով Սամվել Կարա­պետյա­նի հայտա­րա­րած «գաղտնի պլա­նի» մասին՝ Ղազարյա­նը նշեց, որ, իր կարծի­քով, այդ պլա­նը գաղտնի է հենց Սամվել Կարա­պետյա­նի համար, քանի որ, ըստ նրա, վերջինս դեռ չգի­տի, թե ինչ քայլեր պետք է իրա­կա­նացնի։ Նա ընդգծեց, որ քաղա­քա­կան գործունեության մեջ գաղտնի ծրագրեր չպետք է լինեն, իսկ իշխա­նությունն իր ծրագրե­րը հրա­պա­րա­կա­յին ներկա­յացնում է քաղա­քա­ցի­նե­րին։

Պատգա­մա­վո­րը նաև անդրա­դարձավ Սամվել Կարա­պետյա­նի՝ կուսակցության ղեկա­վա­րի հայտա­րա­րա­գիր չներկա­յացնե­լու թեմա­յին՝ նշե­լով, որ անհասկա­նա­լի է, թե ինչու է նա հրա­ժարվում հրա­պա­րա­կել իր ունեցվածքի վերա­բերյալ տվյալնե­րը, եթե հավակնում է ղեկա­վա­րել քաղա­քա­կան ուժ։

Ռուսաստա­նի հետ հարա­բե­րություննե­րի մասին խոսե­լիս Թագուհի Ղազարյա­նը շեշտեց, որ Հայաստա­նը պետք է խնդիրնե­րը լուծի փուլա­յին ճանա­պարհով և առանց ավե­լորդ սրումնե­րի։ Նրա կարծի­քով՝ անհրա­ժեշտ է տնտե­սության դիվերսիֆի­կա­ցիա իրա­կա­նացնել, բարձրացնել հայկա­կան արտադրանքի որա­կը և ապա­հո­վել, որ այն հնա­րա­վոր լինի արտա­հա­նել ոչ միայն ռուսա­կան, այլև այլ շուկա­ներ։ Նա ընդգծեց, որ Հայաստա­նը չպետք է կախված մնա մեկ շուկա­յից։

Ղազարյա­նը նշեց նաև, որ Հայաստա­նի արտադրանքը որոշ դեպքե­րում խնդիրներ է ունե­նում նաև եվրո­պա­կան շուկա­նե­րում, ուստի անհրա­ժեշտ է բարե­լա­վել արտադրանքի ստանդարտնե­րը, այլ ոչ թե բոլոր խնդիրնե­րը վերագրել բացա­ռա­պես քաղա­քա­կան պատճառնե­րի։

Պատգա­մա­վո­րը համոզմունք հայտնեց, որ Հայաստա­նը պետք է կարո­ղա­նա նորմալ հարա­բե­րություններ պահպա­նել բոլոր հարև­աննե­րի հետ՝ ներառյալ Ռուսաստա­նը, քանի որ տարա­ծաշրջա­նը շարունա­կում է մնալ անկա­յուն։ Նրա խոսքով՝ Հայաստա­նը պետք է կարո­ղա­նա կառա­վա­րել բոլոր ուղղություննե­րից եկող ռիսկե­րը։

Անդրա­դառնա­լով տարա­ծաշրջա­նա­յին հաղորդակցություննե­րին՝ Թագուհի Ղազարյա­նը նշեց, որ ներկա­յումս արև­ելք-արևմուտք ամե­նաանվտանգ երթուղին անցնում է Հարա­վա­յին Կովկա­սով, և Հայաստա­նը պետք է օգտվի այդ առա­վե­լությունից։ Նա կարև­ո­րեց ինչպես «Խաղա­ղության խաչմե­րուկ» նախա­ձեռնությունը, այնպես էլ հյուսի­սա­յին ուղղությամբ հաղորդակցություննե­րի զարգա­ցումը՝ ընդգծե­լով, որ միջազգա­յին գործընկերնե­րը Հայաստանն ու տարա­ծաշրջա­նը դիտարկում են միասնա­կան համա­տեքստում։

Խոսե­լով երկա­թուղա­յին ենթա­կա­ռուցվածքնե­րի մասին՝ Ղազարյա­նը համա­ձայնեց, որ Հայաստա­նը մտել է տարա­ծաշրջա­նա­յին մրցակցության փուլ, և երկրի հաջո­ղությունը կախված է մրցունակ երկա­թուղա­յին համա­կարգ ունե­նա­լուց։ Նրա գնա­հատմամբ՝ գործող ենթա­կա­ռուցվածքնե­րը չեն համա­պա­տասխա­նում ժամա­նա­կա­կից պահանջնե­րին, իսկ «Հարավկովկասյան երկա­թուղու» կառա­վարման պայմաննե­րում անհրա­ժեշտ ներդրումնե­րը չեն իրա­կա­նացվում, ինչը սահմա­նա­փա­կում է նաև այլ ներդրողնե­րի հնա­րա­վո­րություննե­րը։

Նրա խոսքով՝ այս խնդի­րը պետք է հնա­րա­վո­րինս արագ լուծվի, որպեսզի Հայաստա­նը կարո­ղա­նա ժամա­նա­կին վերա­կանգնել և արդիա­կա­նացնել իր երկա­թուղա­յին ցանցը։ Ղազարյա­նը նաև նկա­տեց, որ ապա­գա­յում կարող է առա­ջա­նալ մասնա­գետնե­րի պակաս, քանի որ Հայաստա­նում երկար տարի­ներ երկա­թուղա­յին նոր շինա­րա­րություն չի իրա­կա­նացվել, և հենց գործնա­կան փուլում կարող են ի հայտ գալ նոր մարտահրա­վերներ։

Ամփո­փե­լով՝ Թագուհի Ղազարյա­նը նշեց, որ Հայաստա­նի համար կարև­ո­րա­գույն նպա­տակն է հնա­րա­վո­րինս արագ իրա­կա­նություն դարձնել տարա­ծաշրջա­նա­յին հաղորդակցա­յին նախագծե­րը, քանի որ մրցակցությունից դուրս մնա­լը կնշա­նա­կի վտանգի տակ դնել «Խաղա­ղության խաչմե­րուկ» նախա­ձեռնության հաջո­ղությունը, իսկ իշխա­նություննե­րը, նրա խոսքով, պատրաստ չեն նման սցե­նա­րի։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝