Հասունա­նում է Երրորդ Ուղղության Ժամա­նա­կը

Ինձ թվում է, որ միջանկյալ սցե­նա­րը ամե­նա­հուսա­լին է, այն է, որ ՀՅԴ‑ն ցանկա­նում է ապա­կա­յունացնել ռեժի­մը, իսկ ռեժի­մը ‘մեծացնել իր ազդե­ցությունը սփյուռքում‘ թուլացնե­լով դաշնակցա­կան ցանցը:

Հարցազրույց Ֆրանսիա­հայ քաղա­քա­գետ Կայծ Մինասյա­նի հետ։

-Պարոն Մինասյան, ի՞նչ դղի­տարկումներ ուեն Հայաստա­նի ներքա­ղա­քա­կան կյանքի մասին: Ընդդի­մությունը հայտա­րա­րոմ է, որ կարող է անցնել փողո­ցա­յին պայքա­րի այս իշխա­նությա­նը հեռացնե­լու համար: Դա ինչքանո՞վ աշխա­տող կարող է լինել:

-Աստի­ճա­նա­բար փակուղի կմտնենք ՝ խցանման վտանգով: Պառակտիչ և երկա­կի քաղա­քա­կան կյանքը ցույց է տալիս իր սնանկությունը, քաղա­քա­կան առա­ջարկը գրե­թե զրո­յա­կան է: Մեծա­մասնությունը գտնվում է արտա­կարգ իրա­վի­ճակնե­րի կառա­վարման ինչ ‑որ ձևում և դրա­նից դուրս չի գալիս: Խորհրդա­րա­նա­կան ընդդի­մությունն ատում է իշխա­նությունը, որը կապ չունի քաղա­քա­կա­նության հետ: Այս բևե­ռա­ցումը սյուրռեա­լիստա­կան է, ավե­լորդ, վտանգա­վոր և հնա­ցած:

Սյուրռեա­լիստա­կան, քանի որ չմո­ռա­նանք, որ յուրա­քանչյուր երկրորդ ընտրո­ղից 2021 ‑ի հունի­սին չի գնա­ցել քվեարկության, անհրա­ժեշտ է, որ քաղա­քա­ցիա­կան հասա­րա­կությունը ներդրվի քաղա­քա­կա­նության մեջ, քանի որ դա Հայաստա­նի ապա­գան է:

Անօ­գուտ է, քանի որ քաղա­քա­կան ուժերն ավե­լի շատ իրենց թուլությունն են ցույց տալիս, քան ուժը: Չկա­րո­ղա­նա­լով արձա­գանքել Ադրբե­ջա­նի և այլուր սադրանքնե­րին, կառա­վա­րությունը ցույց է տալիս իր թուլությունը: Միկրո­հա­վաքնե­րով փողոցնե­րը գրա­վե­լու ցանկությամբ, ընդդի­մությունը ցույց է տալիս իր անզո­րությունն ու թուլությունը:

Վտանգա­վոր է, քանի որ պառակտումը կարող է հանգեցնել անվե­րահսկե­լի պոռթկումնե­րի և միջազգա­յին հանրությա­նը կհանգեցնի այն համոզման, որ Հայաստանն ի վիճա­կի չէ ինքն իրեն աջակցել:

Հնա­ցած է, քանի որ մեծա­մասնությունն ու ընդդի­մությունը օբյեկտիվ դաշնա­կիցներ են: Ընդդի­մությունը ժամա­նակն անցկացնում է մեծա­մասնությա­նը հարվա­ծե­լով և հակա­ռա­կը: Ի՞նչ նպա­տա­կով: Պարզա­պես «Երրորդ (IIIրդ) Ուղղություն »՝ անկա­խության և անվտանգության Ուղղությունը առա­ջա­ցումը կանխե­լու համար, այն, ինչ ես անվա­նում եմ «Արամ Մանուկյան Ուղղությունը».

Հաշվի առնե­լով այս աղե­տա­լի դիտարկումը, արտա­խորհրդա­րա­նա­կան ընդդի­մության, հասա­րա­կության մեջ տարածվող այս կազմա­կերպված և ոչ ֆորմալ խմբե­րի գործն է‘ հավաքվել և հայե­րին «IIIրդ Ուղղությունը» (Արա­մի Ուղղությունը) առա­ջարկել: Սփյուռքում նույնպես կան խմբեր, այլա­խոհներ, որոնք ասում են «ոչ ներկա­յիս իշխա­նությունը, ոչ հին իշխա­նությունը»:

«Արա­մի Ուղղությունը» այն է, որը հիմնված է անկա­խության, անվտանգության, սոցիա­լա­կան պայմա­նագրի, ժողովրդա­վա­րության, սոցիա­լա­կան արդա­րության և ազգա­յին միասնության և կոռուպցիա­յի դեմ պայքա­րի վրա: Մի խոսքով‘հզոր, թափանցիկ, արդար և անկախ Պետության վրա: Ժամա­նակն է, որ նրանք, ովքեր իրենց ճանա­չում են Արա­մի Ուղղությամբ, համախմբվեն հայաստանյան քաղա­քա­կան կյանքի երկու ոլորտնե­րում (Հայաստանն ու Սփյուռքը)  և համախմբվեն մեկ ազգա­յին, ժողովրդա­վա­րա­կան, սոցիա­լա­կան ձևա­վորման մեջ ՝ ծառա­յե­լով իրա­կան պետության, այլ ոչ թե fake-պետության (կեղծ-պետության) որ հայերն տառա­պել են 30 տարի շարունակ: Եկել է Երրորդ Ուղղության ստեղծե­լու ժամա­նա­կը:

-Առհա­սա­րակ՝ տեսնո՞ւմ եք արտա­հերթ զարգա­ցումնե­րի հեռանկար այս փուլում, այս որա­կի խորհրդա­րա­նը կարո ՞ղ է երկար կյանք ունե­նալ:

– Վստա­հությունը ոչ մի տեղ չկա: Ոչ մեծա­մասնության մեջ, ոչ էլ ընդդի­մության: Ո՛չ իշխա­նության և հասա­րա­կության, ո՛չ Հայաստա­նի և Արցա­խի, ո՛չ հայրե­նի­քի ու սփյուռքի, ո՛չ էլ սփյուռքի համայնքնե­րի միջև: Վստա­հության պայմա­նա­գի­րը խզված է: Այն պետք է շտկվի, բայց ես չեմ կարծում, որ այս ուժը և այս ընդդի­մությունը ունակ են մտա­ծել ընդհա­նուր շահի մասին: Ինչո՞ւ: Որովհետև երկու կողմերն էլ չեն ցանկա­նում ընդունել այն գաղա­փա­րը, որ իրենք են պատասխա­նա­տու ռազմա­կան պարտության համար: Կարճ ժամա­նա­կում կորստի պատասխա­նատվությունը կրում է Նիկոլ Փաշինյա­նը: Հին ռեժի­մը պատասխա­նա­տու է երկա­րա­ժամկետ պարտության համար: Բայց ոչ ոք  այդ ամե­նի հետ կապված չի  գործում։. Ի՞նչ օգուտ ունի մեր զինվորնե­րի գերեզմաննե­րի առաջ ծնկի իջնե­լը, եթե Հայաստա­նը կտրուկ չարձա­գանքի, երբ Հայաստա­նը կորած է: Ինչ վերա­բե­րում է ընդդի­մությա­նը, ապա այն օրը, երբ նա ընդունի, որ այլևս խոսե­լու իրա­վունք չունի, քանի որ նրա պատմությունն աղե­տա­լի է արդեն 30 տարի, այդ դեպքում Հայաստա­նը վերջնա­կա­նա­պես շրջե­լու է ամո­թի և Երև­ա­նի կարտե­լի էջը: Նիկոլ Փաշինյա­նի ճակա­տին գրված է «Պարտություն», իսկ Ռոբերտի և Սերժի ճակա­տին ՝ «Կոռուպցիա»: Մենք պետք է դուրս գանք դրա­նից, և նրանց մնում է համարձա­կություն ունե­նալ ‘թույլ տալու, որ հայե­րը պատրաստվեն ապա­գա­յին: Առանց նրանց:

-Նկա­տե­լի է իշխա­նություննե­րի ու դաշնակցության դրսի կառույցնե­րի վատ փոխհա­րա­բե­րություննե­րը: Իրա­նի մասնաճյուղից հայտա­րա­րություն եղավ նույնիսկ‘ հորդղո­րել ով այս իշխա­նություննե­րին իրենց հետ առևտրի լեզվով չխո­սել: Ո՞ւր կարող է տանել այդ հակա­սությունը:

-Ինչպես ձեզ ասա­ցի, քաղա­քա­կան ուժե­րի միջև այլևս վստա­հություն չկա: Իսկ երբ վստա­հությունը վերա­նում է, գերակշռում են ապա­տե­ղե­կատվությունը, տիրում են սադրանքներն ու անհանդուրժո­ղա­կա­նությունը: Ֆրանսիա­յում և Իրա­նում սփյուռքի դեմ Հայաստա­նի կառա­վա­րության սադրանքնե­րը պետք է դադա­րեն: Հայաստա­նի իշխա­նություննե­րը պետք է արագ վերջ տան սադրանքի այս խաղին ‘փորձե­լով ապա­կա­յունացնել տեղա­կան կառույցնե­րը: Ինչ վերա­բե­րում է ՀՅԴ-ին, ապա նրանց խնդիրն է լուծել իրենց խնդիրնե­րը ՝ առե­րեսվե­լով Հայաստա­նում և այլուր սեփա­կան ռեկորդին, բայց նրանք նույնպես պետք է դադա­րեն բամբա­սանքնե­րի տարա­ծումը:

Ամե­նա­վատ սցե­նա­րում ‘կառա­վա­րությունը կարող է ձգտել արգե­լել ՀՅԴ-ին Հայաստա­նում: Բայց ես դրան չեմ հավա­տում: Դա լուրջ հարձա­կում կլի­ներ ժողովրդա­վա­րության վրա, և դա կհի­շեցներ Լեւոն Տեր Պետրոսյա­նի մութ օրե­րը:

Առա­վել քիչ մռայլ սցե­նա­րում, ատե­լության պարույրը կարող է կանգ առնել այն հիմքով, որ իշխա­նությունը և ՀՅԴ‑ն հանկարծա­կի լցվեն պատասխա­նատվության զգա­ցումով: Բայց ես էլ դրան չեմ հավա­տում, քանի որ երկու կողմերն էլ չեն ցանկա­նում բաց թողնել:

Ինձ թվում է, որ միջանկյալ սցե­նա­րը ամե­նա­հուսա­լին է, այն է, որ ՀՅԴ‑ն ցանկա­նում է ապա­կա­յունացնել ռեժի­մը, իսկ ռեժի­մը ‘մեծացնել իր ազդե­ցությունը սփյուռքում‘ թուլացնե­լով դաշնակցա­կան ցանցը:

-Ինչքա­նո ՞ով են դաշնակցա­կան կառույցնե­րը սփյուռքում ծառա­յում իրենց բուն նպա­տա­կին, թե հակա­ռա­կը‘ Փաշինյա­նը ճիշտ է, ծավա­լում են հակա­պե­տա­կան գործունեություն ու զբաղված են իշխա­նություննե­րին վարկա­բե­կե­լով:

–Այն, ինչ կարող եմ ձեզ ասել, այն է, որ Միացյալ Նահանգնե­րի արևմտյան ափից դուրս ՀՅԴ մյուս ճյուղե­րը խիստ քննա­դա­տա­բար են վերա­բերվում ռեժի­մին: Բայց դա չի նշա­նա­կում, որ ԱՄՆ արևմտյան ափի ՀՅԴ այլա­խո­հա­կան շարժումը նիկո­լա­մետ է: Դա ճիշտ հակա­ռակն է: Նա այլևս չի վերցնում իր պատվերնե­րը ՀՅԴ Բյուրո­յից, բայց Նիկոլ Փաշինյա­նի ռեժի­մը գրա­վա­տուն չէ, ռելե չէ: Նա ավե­լի ու ավե­լի մոտ է Երրորդ (III) Ուղղության գաղա­փա­րի նկատմամբ:

Հարցազրույցի աղբյուրը‘ 1in.am լրատվա­կան կայքէջ: