Սփյուռքն Ու Հայաստա­նը Պետք Են Իրար

Մարդ պետք է այդ երկրում ապրի, որպեսզի այդ երկրի ցավե­րին ու խնդիրնե­րին ծանոթ լինի, ներսից իմա­նա: Որովհետև լուրե­րը, որ տարածվում են մամուլում, նայած, թե ով է գրում, կարող ես տարբեր պատկե­րա­ցում կազմել:

Ժիրայր Քոչարյան

Սփյուռքը չպետք է մասնակցի Հայաստա­նի ներքին խնդիրնե­րին. պետք է այդ երկրում ապրի, որ ցավե­րին ծանոթ լինի

«Առա­ջին լրատվական»-ի զրուցա­կիցն է Բեռլի­նի­հա­մալսա­րա­նի դասա­խոս, հայա­գետ Ժիրայր Քոչարյա­նը

Պարոն Քոչարյան, հոկտեմբե­րի վերջին Հայաստա­նում անցկացվե­լու է Համաշխարհա­յին հայկա­կան գագաթնա­ժո­ղո­վը, որին Սփյուռքի շուրջ 600 ներկա­յա­ցուցիչներ են մասնակցե­լու: Այսօր Սփյուռքն ի՞նչ առաջնա­հերթություններ է վեր հանե­լու, ի՞նչ քննարկումներ է ծավա­լե­լու, և դուք անձամբ ներկա լինելո՞ւ եք, թե՞ ոչ:

Ինձ ոչ ոք տեղյակ չի պահել, ես մամուլից գիտեմ այդ գագաթնա­ժո­ղո­վի մասին, որը հոկտեմբե­րի 28–31‑ն է տեղի ունե­նա­լու: Հավա­նա­կան է, որ ես  հոկտեմբե­րին լինեմ Հայաստա­նում, ուզում եմ Արցախ գնալ: Եթե կարո­ղա­նամ, ես էլ կմասնակցեմ: Ես տեղե­կություն կհա­վա­քեմ, թե ինչի մասին է գագաթնա­ժո­ղո­վը, իրենց առաջնա­հերթ ցանկությունն ինչ է և այլն:  բայց ես կարծում եմ, որ ժամա­նակն է, որ Սփյուռքը մի քիչ ավե­լի շարժի իրեն: Հաշվի առնե­լով առկա իրո­ղություննե­րը, ես նպա­տակ ունեմ հայ-թուրքա­կան, հայ-ադրբե­ջա­նա­կան հարա­բե­րություննե­րում բերեմ մեր օժանդա­կությունը, որպեսզի որևէ լուծում ի վնաս մեզ չլի­նի: Որովհետև ամեն մի հանդի­պումից հետո մենք զիջումնե­րի ենք գնում: Սա ինձ շատ անհանգստացնում է:

Սփյուռքն ինչպի­սի՞ դերա­կա­տա­րություն կարող է ունե­նալ նման հարցե­րում: Այսպի­սի գագաթնա­ժո­ղովնե­րում ինչպի­սի՞ հարցեր պետք է քննարկվեն:

Սփյուռքը կարող է օժանդա­կել Հայաստա­նի կառա­վա­րությա­նը, իշխա­նությա­նը, եթե նրանք իրա­պես ծրա­գիր ունեն, որը հետապնդում են: Սփյուռքը շատ բան կարող է անել, եթե իրե­նից խնդրեն, նա ունի այդ ներուժն ու կարող մարդիկ: Ես ուզում եմ մի օրի­նակ բերել. երբ մենք դեռ անկախ պետություն չունեինք, Սփյուռքին հաջողվեց պարտադրել, որպեսզի  շուրջ 30 կազմա­կերպություններ, երկրնե­րի խորհրա­րաններ, խորհրդա­ժո­ղովներ Հայոց ցեղասպա­նությունը ճանա­չեն և դատա­պարտեն: Սա հեշտ բան չէ: Այս կառա­վա­րություննե­րը Թուրքիա­յի հետ խնդիր են ունե­ցել, բայց Սփյուռքին դա հաջողվել է: Այսինքն Սփյուռքը կարող է օժանդակ լինել, եթե լուրջ ու հետև­ո­ղա­կան ծրա­գիր կա: Այդպի­սի ծրագրեր Հայաստա­նում, դժբախտա­բար, չեմ տեսնում:

Նշվում է, որ Սփյուռքն ընդհանրա­պես իրա­վունք չունի միջամտե­լու Հայաստա­նում տեղի ունե­ցող ներքա­ղա­քա­կան և այլ գործընթացնե­րին: Ինչպիսի՞ն է ձեր մոտե­ցումն այս հարցում:

Ես կարծում եմ, որ Հայաստա­նի ներքին խնդիրնե­րին Սփյուռքը պետք է չմասնակցի: Օրի­նակ, ես, որ շատ հետաքրքրված եմ հայաստա­նով, տարին 1–2 անգամ գալիս եմ Հայաստան, հետև­ում եմ մամուլին, շատ խնդիրներ կան, որոնք ինձ համար բացա­հայտված չեն, ես լավ չեմ հասկա­նում՝ այդտեղ ինչ է կատարվում: Այդ ներքին խնդիրնե­րը Սփյուռքի համար շատ դժվար են: Բայց եթե, ասենք, Հայաստա­նը հարա­բե­րություններ ունի ուրիշ երկրնե­րի հետ, ուզում է հայ-ադրբե­ջա­նա­կան խնդիրն ի շահ Հայաստա­նի լուծել, և այլն, Սփյուռքը կարող է օժանդա­կել: Ես դեմ եմ Սփյուռքին Հայաստա­նի ներքին խնդիրնե­րին մասնակցությա­նը: Մարդ պետք է այդ երկրում ապրի, որպեսզի այդ երկրի ցավե­րին ու խնդիրնե­րին ծանոթ լինի, ներսից իմա­նա:  Որովհետև լուրե­րը, որ տարածվում են մամուլում, նայած, թե ով է գրում, կարող ես տարբեր պատկե­րա­ցում կազմել: Նույն լուրը կարդում ես 2–3 դիտանկյունից և տեսնում, թե որքան են իրա­րից տարբեր, իրա­րա­մերժ ու հակա­սա­կան: Ես որպես հայ, որպես մեկը, որ 70–80 անգամ Արցախ է գնա­ցել, կարող եմ ասել, որ Արցա­խին այսօր պետք է ոչ թե քաղա­քա­կան աջակցություն ցուցա­բե­րել, այլ տնտե­սա­կան, բարո­յա­կան, մշա­կութա­յին, ամեն ինչ արվի, որ արցախցի­ներն իրենց մենակ չզգան: Սա Սփյուռքի ամե­նագլխա­վոր պարտա­կա­նություննե­րից մեկն է:

Ընդհա­նուր առմամբ, այսպի­սի գագաթնա­ժո­ղովներն ինչո՞վ կարող են կարև­որվել, առանձնա­նալ: Կա՞ նման պահանջարկ, թե ոչ:

Այսպի­սի գագաթնա­ժո­ղովնե­րը շատ կրև­որ են:  Նախ, այն ժողովնե­րը, որոնք տեղի են ունե­նում Հայաստա­նում, Սփյուռքից եկած մարդիկ մի քիչ Հայաստա­նի ներքին խնդիրնե­րին ծանո­թա­նում են: Երկրորդ, Սփյուռքի շատ ներկա­յա­ցուցիչներ դրսում իրար հետ չեն հանդի­պում, իսկ Հայաստա­նում հնա­րա­վո­րություն է ստեղծվում շփվե­լու: Օրի­նակ, մեկը Գերմա­նիա­յից է եկել և Երև­ա­նում հանդի­պում է Ամե­րի­կա­յից եկա­ծի հետ: Հո չէ՞ր գնա­լու Ամե­րի­կա, որ հանդի­պեր այդ մարդու հետ: Հանդիխպման ամե­նա­լավ տեղը Հայաստանն է, որտեղ կարող են ճանա­պարհներ, միջոցներ գտնեն օժանդա­կե­լու Հայաստա­նին: Ինձ թվում է, որ Հայաստանն առայժմ չունի փորձա­ռու դիվա­նա­գետներ, և պտք ունի Սփյուռքի աջակցության: Ոչ մի խնդիր չկա, մենք նույն ժողո­վուրդն ենք, ոմանք Հայաստա­նում են ապրում, ոմանք Հայաստա­նից դուրս: Մենք պետք է իրար օգնենք, բայց սփյուռքա­հա­յը շատ լավ տեղյակ չէ, թե Հայաստա­նի դրությունն ինչ է, Արցա­խի­նը՝ ինչ է, գլխա­վոր խնդիրնե­րը որոնք են: Սա շատ լավ առիթ է իրար հետ, նաև Հայաստա­նի խնդիրնե­րին ծանո­թա­նա­լու:

Օրա­կարգում նշվում է, որ այնպի­սի թեմա­ներ են, ինչպի­սիք են ազգա­յին անվտանգությունը, հայկա­կան շահե­րի պաշտպա­նությունը, հայրե­նի­քի ռազմա­վա­րա­կան ոլորտնե­րի զարգա­ցումը, հայրե­նա­դարձությունը, ներդրումա­յին ներգրավվա­ծությունը, հայա­պահպա­նությունը, սփյուռքի ինքնա­կազմա­կերպումը: Ի՞նչ կարծիք ունեք այս օրա­կարգի վերա­բերյալ:

Ես կարծում եմ, որ օրի­նակ, հայրե­նա­դարձության մասին խոսելն ավե­լորդ է: Եթե Հայաստանն ի վիճա­կի է, թող Հայաստա­նից հեռա­ցողնե­րին պահի, որ չհե­ռա­նան: Սփյուռքի ո՞վ կգա, երբ Հայաստա­նում տնտե­սա­կան խնդիրներ կան, անվտանգության խնդիր կա: Ով պետք է գար, արդեն եկել է: Բացի դրա­նից, այսօր գալու, Հայաստա­նում բնա­կա­րան գնե­լու և այդտեղ ապրե­լու համար պետք է  շատ դրամ ունե­նաս: Ինձ նման սովո­րա­կան մարդիկ ի վիճա­կի չեն ա անել: Այդուհանդերձ, պետք է բոլոր խնդիրնե­րի մասին խոսվի, քննարկվի, որպեսզի ավե­լի մանրա­մասնություննե­րին ծանո­թա­նան: Նույն խնդի­րը Գերմա­նիա­յում, ԱՄՆ-ում ունի մի բնույթ, Հայաստա­նում՝ մի ուրիշ բնույթ: հայաստա­նում կան շատ խնդիրներ, որոնք ծանոթ չեն սփյուռքա­հա­յե­րին և գալ, Հայաստա­նում 1- շաբա­թով մնա­լը շատ քիչ է, դա թույլ չի տալիս ծանո­թա­նալ խնդիրնե­րի մանրա­մասնե­րին:

Հոդվա­ծը՝ 1in.am կայքից։