Մոսկվա­յի Հիբրի­դա­յին Պատե­րազմը Արև­ելյան Եվրո­պա­յում

Տարի­ներ շարունակ իրա­վունքի թուլությունն ու համա­կարգա­յին կոռուպցիան ստեղծել են ցինիզմ և Սևծովյան երկի­րը դարձրել պիտա­նի հող Կրեմլի քարոզչության համար։ 

Bloomberg․

 Կրեմլը հիբրի­դա­յին արշավ է առաջ մղում Եվրո­պա­յի արև­ելյան թևում

Եվրո­պա­յի առաջնորդնե­րը աճող անհանգստությունեն զգում։ Տարա­ծաշրջա­նի արև­ելյան սահմաննե­րում անցկացվող մի շարք ընտրություններ ստուգում ենդե­պի արևմուտք ինտեգրման տասնամյակնե­րի ձգտումնե­րի ամրությունը։ Վերջին ամսվա ընթացքում Մոլդո­վա­յում, Վրաստա­նում և նույնիսկ Բուլղա­րիա­յում՝ ԵՄ անդամ երկրում, անցկացված ընտրություննե­րը ցույց են տվել Ռուսաստա­նի փորձե­րը՝ հետ վերա­դարձնե­լու արևմտյան ուղղվա­ծությունը։ Բացի Ուկրաի­նա­յում Կրեմլի ռազմա­կան հակա­մարտությունից, Պուտի­նի կողմից նախկին սովե­տա­կան պետություննե­րում առկա հակա­սություննե­րը շահարկե­լու հիբրի­դա­յին արշա­վը տալիս է իր արդյունքնե­րը։

Կիրա­կի օրը Մոլդո­վա­յի եվրո­պա­մետ նախա­գահ Մայա Սանդուն բարդ վերընտրման կկանգնի, երբ ԵՄ-ին միա­նա­լու հարցը ընտրողնե­րի կողմից հաստատվեց միայն փոքր, նեղ մակարդա­կով ժողովրդա­կա­նություն ունե­ցող։ Վրաստա­նում ընդդի­մությունը ընտրություննե­րը որա­կել է կեղծված, երբ Մոսկվա­յի աջակցությունը վայե­լող իշխող կուսակցությունը հայտա­րա­րել է իր հաղթա­նա­կի մասին։ Հազա­րա­վոր մարդիկ բողո­քի ցույց են անցկացրել Թբի­լի­սիում։ ԵՄ ներկա­յա­ցուցիչնե­րը դատա­պարտել են այն, ինչը որա­կել են որպես միջամտություն երկու երկրնե­րում, որոնք 27 անդամ պետություննե­րի բլո­կին միա­նա­լու թեկնա­ծու են։Լարվածությունը ավե­լի է սրվել Հունգա­րիա­յի վարչա­պետ Վիկտոր Օրբա­նի քայլե­րից, ով ԵՄ գործընկերնե­րին անակնկա­լի բերեց՝ այցե­լե­լով Վրաստան այս շաբաթ։ Օրբա­նը շնորհա­վո­րել է իշխող «Վրա­ցա­կան երա­զանք» կուսակցությա­նը և կոչ արել Թբի­լի­սիի կառա­վա­րությա­նը անտե­սել ԵՄ‑ի քննա­դա­տությունը։ Նրա գործո­ղությունը խիստ դատա­պարտում է առա­ջացրել ԵՄ մի շարք անդամ պետություննե­րից, որոնք այդ այցը որա­կել են որպես «նախնա­կան» և նշել, որ ԵՄ‑ի վեցամսյա նախա­գա­հությունն իրա­կա­նացնող Օրբա­նը չի ներկա­յացնում ԵՄ‑ը։

Դինա­մի­կան ինտեգրա­ցիա­յի հույսե­րի անկման մասին, որոնք տասը տարի առաջ վստահ էին իրենց արևմտյան ինտեգրման հնա­րա­վո­րության հարցում, վկա­յում է, որ նախկին սովե­տա­կան հանրա­պե­տություննե­րում արևմտյան Մոլդո­վա­յում և Վրաստա­նում մեծա­մասնությունը հայտա­րա­րել է իր աջակցությունը Եվրո­պա­յին, սակայն Մոսկվա­յից ազդող արշավներն օգտա­գործել են հակա­սություննե­րը՝ կանգնեցնե­լու այդ գործընթացնե­րը։ Հոկտեմբե­րի 20‑ի հանրաքվեից մի քանի շաբաթ առաջ ԵՄ առաջնորդնե­րի շքեղ այց է եղել Մոլդո­վա­յի մայրա­քա­ղաք Քիշնև՝ աջակցություն ցուցա­բե­րե­լու այն բանի համար, ինչը, համա­ձայն հարցումնե­րի, երկրի ինտեգրման կայուն աջակցություն ուներ։ Սակայն քվեարկության անսպա­սե­լի փոքր առա­վե­լությունը՝ «կողմ» ձայնե­րը կազմել են 50,5%, ընկալվեց որպես կառա­վա­րության՝ ԵՄ ձևա­վորման ծրագրից հրա­ժա­րում։ Սանդուն դատա­պարտել է այն, ինչը որա­կել է որպես Ռուսաստա­նի միջամտություն՝ ներառյալ մոտ 150,000 ընտրո­ղի կաշա­ռե­լու մեղադրանքնե­րը՝ «մինչ այժմ աննա­խա­դեպ մասշտա­բով խարդախություն»։Մոսկվան բազմիցս մերժել է միջամտության մեղադրանքնե­րը։ Կրեմլի մամուլի խոսնակ Դմիտրի Պեսկո­վը այս ամիս նշել է, որ Սանդուն պետք է «ներկա­յացնի ապա­ցույցներ» կեղծիքնե­րի վերա­բերյալ։ 

Վրաստա­նում իշխող կուսակցությունը պառակտում է հանրությա­նը՝ պնդե­լով, որ աջակցում է այս կովկասյան հանրա­պե­տության ԵՄ ձգտումնե­րին, միա­ժա­մա­նակ մոտե­նա­լով Մոսկվա­յին։ Վրաստա­նի նախա­գահ Սալո­մե Զուրա­բիշվի­լին շաբաթ օրվա ընտրություննե­րը որա­կել է կեղծված, երբ «Վրա­ցա­կան երա­զանք» կուսակցությունը հայտա­րա­րեց իր հաղթա­նա­կի մասին՝ հավա­քե­լով 54% ձայն։ ԵՄ գլխա­վոր դիվա­նա­գետ Ժոզեֆ Բորե­լը կոչ է արել Վրաստա­նում հետաքննություն իրա­կա­նացնել այն խախտումնե­րի, ճնշումնե­րի և վախեցման վերա­բերյալ, որոնք ազդում են հասա­րա­կության վստա­հության վրա՝ ընտրա­կան գործընթա­ցի նկատմամբ՝ համա­ձայն դիտորդնե­րի հաղորդած տեղե­կություննե­րի։

Օրբա­նի այս դիվա­նա­գի­տա­կան «ինքնա­գործունեությունը» հակա­սում է ընդհա­նուր տրա­մադրություննե­րին՝ տեղի ունե­նա­լով մեկ շաբաթ առաջ, մինչ հունգա­րա­ցի առաջնորդը պատրաստվում էր ընդունել ԵՄ գագա­թա­ժո­ղո­վը Բուդա­պեշտում։ Որոշ առաջնորդներ դիտարկում էին հանդի­պումը բոյկո­տե­լու հնա­րա­վո­րությունը, չնա­յած որ սա կլի­նի ԱՄՆ նախա­գա­հա­կան ընտրություննե­րից հետո առա­ջին դեմառդեմ հանդի­պումը։ ԵՄ բարձր պաշտոնյա մեկը, ով խոսել է անա­նունության պայմա­նով, նշել է, որ միասնա­կան բացա­կա­յությունը միայն կցուցադրի բլո­կի ներսում առկա տարա­ձայնություննե­րը և կշա­հի Օրբանին։Պաշտոնյայի խոսքով՝ ավե­լի խելա­միտ կլի­ներ, եթե առաջնորդնե­րը մասնակցեին գագա­թա­ժո­ղո­վին և մեկուսացնեին Օրբա­նին, միա­ժա­մա­նակ առաջ մղե­լով ընդհա­նուր օրա­կարգը՝ մրցունա­կության, ԵՄ ընդլայնման և Մերձա­վոր Արև­ելքի հարցե­րի վերա­բերյալ։ Սակայն Ռուսաստա­նի ներկա­յությունը զգացվում է բլո­կի այլ հատվածնե­րում նույնպես։ Բուլղա­րիա­յում, որտեղ կիրա­կի օրը անցկացվե­ցին 2021-ից ի վեր յոթե­րորդ ընտրություննե­րը, «Վերածնունդ» ծայրա­հեղ աջա­կողմյան կուսակցությունը կրկնում է Կրեմլի տեսա­կետնե­րը։ Կուսակցությունը ցանկա­նում է, որ երկի­րը դուրս գա ՆԱՏՕ-ից և վերջին չորս տարի­նե­րի ընթացքում քառա­պատկել է իր աջակցությունը։ Բուլղա­րիա­յում այս կուսակցությունը գրե­թե երրորդ տեղն է զբա­ղեցրել՝ զիջե­լով երկու հիմնա­կան՝ եվրո­պա­մետ կուսակցություննե­րին։ Աճում է տարբեր պրո­ռուսա­կան և հակաիշխա­նա­կան կուսակցություննե­րի աջակցությունը, որոնք ստա­ցել են ձայնե­րի շուրջ մեկ երրորդը։ Սոֆիա­յի Դեմոկրա­տիա­յի ուսումնա­սիրման կենտրո­նի վերլուծա­բան Գորան Գեորգիևը պնդում է, որ տարի­ներ շարունակ իրա­վունքի թուլությունն ու համա­կարգա­յին կոռուպցիան ստեղծել են ցինիզմ և Սևծովյան երկի­րը դարձրել պիտա­նի հող Կրեմլի քարոզչության համար։ Նրա խոսքով՝ այս միտումը տարածվում է նաև ավե­լի լայն տարա­ծաշրջա­նա­յին շեղումնե­րում։

Գեորգիևի խոսքով՝ «միջազգա­յին մակարդա­կում նպա­տա­կը ամբողջ ժամա­նակ շարժվում է դեպի ավե­լի ավտո­րի­տար և ծայրա­հեղ պահպա­նո­ղա­կան քաղա­քա­կա­նություն», որը աջ է մղում ավանդա­բար լիբե­րալ կուսակցություննե­րին։ «Առաջնորդության բացա­կա­յությունը ոչ միայն Բուլղա­րիա­յում, այլև Եվրո­պա­յում դռներ է բացում նման գաղա­փարնե­րի համար», – հավե­լել է փորձա­գե­տը։

Աղբյուրը՝ Bloomberg

Թարգմա­նեց՝

Արա­յիկ Մկրտումյա­նը