Թրամփը Սպառնա­լիք Եւ Հնա­րա­վո­րություն Միա­ժա­մա­նակ

Թրամփը միայն խորացնում է ավե­լի խորքա­յին խնդիր։ Եվրո­պան արդեն խորտակվում էր մինչև նրա հայտնվե­լը 2016 թվա­կա­նին։ Դեմոկրատնե­րը քաղա­քա­վա­րի էին խոսում եվրո­պա­կան մշա­կույթի մասին, բայց նախա­գահ Ջո Բայդե­նը պահպա­նեց Թրամփի սահմա­նած բազմա­թիվ մաքսա­տուրքե­րը։ ԱՄՆ‑ն ավե­լի ու ավե­լի է կողմնո­րոշվում դեպի Ասիա՝ Եվրո­պա­յի փոխա­րեն։ «Սպա­սել և տեսնել»-ն այժմ ավե­լի շատ նման է «Գոդո­յին սպա­սե­լուն»։

Bloomberg

Եվրո­պա­յի համար ԱՄՆ‑ի հաջորդ նախա­գա­հը կլի­նի ինչպես ցնցում, այնպես էլ փոփո­խություննե­րի խթան։

Թրամփի երկրորդ վարչա­կազմը տարա­ծաշրջա­նի համար աղետ է թվում։ Բայց այն կարող է նաև՝ վերջա­պես, դուրս բերել մայրցա­մա­քը թմրությունից։ Եթե Եվրա­միությունը թալիսման ունե­նար, ապա դա կլի­ներ ջայլա­մը։ Գլուխը ավա­զի մեջ խրելն ու հուսա­լը, որ խնդիրնե­րը կվե­րա­նան՝ ԵՄ‑ի նախընտրած ոճն է, այնքան, որ այս առևտրա­յին բլո­կը արձա­գանքեց Բրեքսի­թին և երկրորդ խոշո­րա­գույն տնտե­սության կորստին 2016 թվա­կա­նին պարզա­պես՝ շարունա­կե­լով գործել ինչպես միշտ։ Մայրցա­մա­քը, որն աշխարհին է պարգև­ել ամե­նա­վառ քաղա­քա­կան կարգա­խոսնե­րից որոշնե­րը («Ազա­տություն, հավա­սա­րություն, եղբայրություն», «Մենք երբեք չենք հանձնվի»), այժմ հետև­ում է Եվրո­պա­յի վերջին առաջնորդի՝ Անգե­լա Մերկե­լի ենթադրյալ մանտրա­յին՝ «Սպա­սենք և տեսնենք»։
Եվրո­պան երբեմն գործո­ղություննե­րի է դիմել՝ երբեմն լավա­տե­սությունից դրդված (ինչպես 1990-ականնե­րին միասնա­կան շուկա ստեղծե­լիս՝ Ժակ Դելո­րի ղեկա­վա­րությամբ), բայց ավե­լի հաճախ՝ վախից։ Միության ստեղծումը 1950-ականնե­րին (ուշա­ցած) պատասխան էր պոպուլիզմին և պատե­րազմին. կառա­վա­րող շերտը ցանկա­նում էր ավե­լի սերտ կապեր ստեղծել Գերմա­նիա­յի և Ֆրանսիա­յի միջև։ ԵՄ-ում վերջին փոքր ռադի­կա­լիզմի դոզան՝ պաշտպա­նության ծախսե­րի փոքր աճը, հայտնվեց միայն այն պատճա­ռով, որ Ռուսաստա­նի նախա­գահ Վլա­դի­միր Պուտի­նը հարձակվեց հարև­ան պետություննե­րից մեկի վրա։ Թրամփի վերաինտեգրումը, սակայն, գոյա­բա­նա­կան սպառնա­լիք է ստեղծում Բրյուսե­լի բնա­կա­նոն կյանքի համար։ Ի վերջո, Պուտի­նը պարզա­պես մարած գերտե­րության մարտա­կան ավա­զակ է, մինչդեռ Թրամփը վերահսկում է աշխարհի խոշո­րա­գույն տնտե­սությունը և Եվրո­պա­յի հուսա­լի պաշտպա­նին։ Թրամփի կողմից ժամա­նակ առ ժամա­նակ հնչեցրած սպառնա­լիքնե­րը, որը երբևէ ասել էր, որ ԵՄ‑ն «Ամե­րի­կա­յի ամե­նա­մեծ թշնա­մի­նե­րից մեկն է», առա­ջացնում են անհանգստություն. Ուկրաի­նա­յին աջակցությունից հրա­ժա­րումը, ՆԱՏՕ-ից դուրս գալը, 20%-անոց տուրքե­րի սահմա­նումը եվրո­պա­կան ներմուծման վրա (և նույնիսկ ավե­լի բարձր որոշ մեքե­նա­նե­րի համար), գրե­թե բոլոր բազմա­կողմ ֆորումնե­րից դուրս գալը, հատկա­պես եթե դրանցում կան «գլո­բալ» կամ «կանաչ» բառե­րը։

Անկասկած, ինչպես ջայլամներն են իրենց քթի տակ փսփսում բելգիա­կան ավա­զի միջով, Թրամփին դուր է գալիս խոսել։ Ի վերջո, նա ՆԱՏՕ-ից դուրս չեկավ իր առա­ջին նախա­գա­հության ժամկե­տում։ Շատ բան կախված կլի­նի նրա­նից, թե նոր նախա­գահն ում կլսի իր մերձա­վորնե­րից։ Նրա փոխնա­խա­գահ Ջեյ Դի Վենսը մեկ վայրկյա­նում կմերժեր Կիև­ին, բայց ավե­լի հեռա­տես հանրա­պե­տա­կաննե­րը չեն ցանկա­նա ցույց տալ, որ պատրաստ են տալ Պուտի­նին այն, ինչ նա ուզում է։ Իրա­կա­նում Թրամփն ինքը հորդո­րել է Պուտի­նին չխո­րացնել հակա­մարտությունը Ուկրաի­նա­յում՝ հիշեցնե­լով նրան Վաշինգտո­նի «զգա­լի ռազմա­կան ներկա­յության մասին Եվրո­պա­յում»։ Այնուա­մե­նայնիվ, եվրո­պա­կան ղեկա­վարնե­րի համար անմիտ կլի­նի կարծել, որ Թրամփ-47‑ը նույնքան հեշտ կզի­ջի, որքան Թրամփ-45‑ը։ Այս անգամ նրան, ամե­նայն հավա­նա­կա­նությամբ, աջակցություն կցուցա­բե­րեն Կոնգրե­սի երկու պալատնե­րը, իսկ վարչա­կազմը կլցվի MAGA‑ի աբսոլյուտիստներով[իդեալիստներ․խմբ]։
Թրամփի նվիրվա­ծությունը տուրքե­րին («անգլե­րե­նում ամե­նա­գե­ղե­ցիկ բառը», ինչպես նա ասել է մեզա­նից մեկին) կարծես անկեղծ է։ Եվրո­պա­ցի­նե­րի այն մի քանի խմբե­րը, որոնք Թրամփին դուր են գալիս՝ հունգա­րա­ցի Վիկտոր Օրբա­նը, իտա­լա­ցի Ջորջա Մելո­նին և Բրեքսի­թի կողմնա­կից Նայջել Ֆարա­ջը՝ դժվար թե նրան հորդո­րեն զսպվել։ Նույնիսկ եթե Թրամփը ցանկա­նա պայմա­նա­վորվա­ծություն կնքել, նրա տրանձնակցիոն ոճը կտրուկ հակա­սում է եվրո­պա­ցի­նե­րի համա­ձայնությա­նը և պրո­ցե­դուրա­յին կախվա­ծությա­նը։ Բացի այդ, ավե­լի վճռա­կան և ուժեղ Թրամփը բախվե­լու է ավե­լի թույլ Եվրո­պա­յի հետ։ 2016-ին անհողդող Մերկե­լը ղեկա­վա­րում էր գերմա­նա­կան քաղա­քա­կա­նությունը, իսկ Էմա­նուել Մակրո­նը վերաի­մաստա­վո­րում էր կենտրո­նա­մե­տությունը Ֆրանսիա­յում։ Հիմա Մակրո­նը՝ «զոմբի» նախա­գա­հի կարգա­վի­ճա­կում է, Մերկե­լը օրերն անցկացնում է Շեքսպիր կարդա­լով, իսկ նրա հաջորդ Օլաֆ Շոլցի կառա­վա­րությունը քանդվեց Թրամփի հաղթա­նա­կը հաստա­տե­լու օրը։
Հիմա եվրո­պա­կան քաղա­քա­կան հնչյուննե­րը հիմնա­կա­նում գալիս են թրամփիստա­կան թիմի մասե­րից՝ Օրբա­նից, Մելո­նիից և Մարին Լը Պենից, որը կարող է դառնալ «Եվրո­պա­կան Թրամփը», եթե 2027-ին հաղթի Ֆրանսիա­յի նախա­գա­հա­կան ընտրություննե­րում։
Եթե ջայլամնե­րը ջանք թափեին հանել իրենց գլուխնե­րը ավա­զից, նրանք կհասկա­նա­յին երկու բան։ Նախ, Թրամփը միայն խորացնում է ավե­լի խորքա­յին խնդիր։ Եվրո­պան արդեն խորտակվում էր մինչև նրա հայտնվե­լը 2016 թվա­կա­նին։ Դեմոկրատնե­րը քաղա­քա­վա­րի էին խոսում եվրո­պա­կան մշա­կույթի մասին, բայց նախա­գահ Ջո Բայդե­նը պահպա­նեց Թրամփի սահմա­նած բազմա­թիվ մաքսա­տուրքե­րը։ ԱՄՆ‑ն ավե­լի ու ավե­լի է կողմնո­րոշվում դեպի Ասիա՝ Եվրո­պա­յի փոխա­րեն։ «Սպա­սել և տեսնել»-ն այժմ ավե­լի շատ նման է «Գոդո­յին սպա­սե­լուն»։ Երկրորդ կետն այն է, որ Թրամփը կարող է դառնալ այն խթա­նի­չը, որը Եվրո­պա­յին անհրա­ժեշտ է՝ իրա­վի­ճա­կը վերահսկե­լու համար։ Բանկա­յին միությունը վաղուց է հասունա­ցել, և այժմ այն կարե­լի է ներկա­յացնել որպես Ուոլ Սթրի­թի հետ մրցե­լու միջոց։ «Կանաչ» արդյունա­բե­րության ոլորտնե­րի արգե­լա­փա­կումից դուրս գալը կենսա­կան է Չինաստա­նի և «թրամփիստա­կան» Ամե­րի­կա­յի հետ մրցակցե­լու համար, ինչպես նաև ընձե­ռում է մոլո­րա­կը փրկե­լու լրա­ցուցիչ օգուտ։ Պաշտպա­նության ոլորտնե­րի ինտեգրումը (և Մեծ Բրի­տա­նիա­յի ներգրա­վումը) միակ ճանա­պարհն է՝ ապա­հո­վե­լու անկա­խությունը Սպի­տակ տան նոր բնակչից։ Եթե բաժանվեն, ջայլամնե­րը մեկը մյուսի հետև­ից կներվեն՝ նախ Թրամփի, հետո Չինաստա­նի և, ի վերջո, Լը Պենի կողմից։ Բայց ընդհա­նուր ռեֆորմնե­րի ծրագրով միա­վորվե­լով՝ նրանք միայն կուժե­ղա­նան, քանի որ դեռևս ներկա­յացնում են աշխարհի երկրորդ ամե­նա­մեծ տնտե­սությունը և այն մշա­կութա­յին սիրտը, որին մենք սիրում ենք անվա­նել «Արևմուտք»։
Չնա­յած իր մեծա­բարբա­ռությա­նը, նոր նախա­գա­հը կարիք ունի նրանց օգնության՝ Չինաստա­նի և Մերձա­վոր Արև­ելքի խնդիրնե­րի հետ պայքա­րե­լու համար, որտեղ Բրի­տա­նիան, Ֆրանսիան և այլ նախկին գաղութա­յին տերություններ դեռ պահպա­նում են կապեր և փորձա­ռություն։ Քչերն են կասկա­ծում, որ ԱՄՆ նոր նախա­գա­հը՝ իր ամե­նաանկա­յուն տրա­մադրություննե­րում, մեծ հաճույքով կցանկա­նար կործա­նել ԵՄ‑ն։ Եվրո­պա­յի լավա­գույն վրե­ժը Թրամփից կլի­նի նրա ընտրությունը ընկա­լել որպես խթան սեփա­կան խնդիրնե­րը լուծե­լու և համաշխարհա­յին ասպա­րե­զում դիրքե­րը ամրապնդե­լու համար։ Բայց դրա համար Եվրո­պան պետք է նախ հանի գլուխը ավա­զից։

Աղբյուրը՝
https://www.bloomberg.com/news/articles/2024–11-13/trump-s-second-term-could-be-a-disaster-for-europe

Թարգմա­նեց՝
Արա­յիկ Մկրտումյա­նը