Տնտե­սա­կան Պատե­րազմ ԱՄՆ Եւ Չինաստա­նի Միջև

«Սա սառցա­բե­կո­րի գագաթն է», — ասաց Գիլհոլմը՝ հավե­լե­լով. «Ես միշտ ասում եմ մեր հաճա­խորդնե­րին. «Դուք կարծում եք, որ հաշվի եք առել ԱՄՆ-Չինաստան առևտրա­յին պատե­րազմի և գեո­պո­լի­տիկ ռիսկե­րը, բայց այդպես չէ, քանի որ Չինաստա­նը դեռ լուրջ պատասխան միջոցներ չի ձեռնարկել»»:

The Financial Times

Չինաստա­նը պատրաստվում է Դոնալդ Թրամփի հետ հնա­րա­վոր առևտրա­յին պատե­րազմի։

Չինաստա­նը պատրաստել է հզոր հակա­մի­ջոցներ՝ ամե­րիկյան ընկե­րություննե­րի դեմ պատասխա­նի համար, եթե ընտրված նախա­գահ Դոնալդ Թրամփը նորից սկսի բռնկվող առևտրա­յին պատե­րազմը աշխարհի երկու խոշո­րա­գույն տնտե­սություննե­րի միջև, ասում են Պեկի­նի խորհրդա­տունե­րը և միջազգա­յին ռիսկե­րի վերլուծա­բաննե­րը: Չինաստա­նի առաջնորդ Սի Ծինփի­նի կառա­վա­րությունը զարմա­ցած էր Թրամփի՝ 2016թ․ ընտրություննե­րում հաղթա­նա­կից և դրան հաջորդած մաքսա­յին տուրքե­րի բարձրա­ցումնե­րից, ներդրումա­յին վերահսկման խստա­ցումնե­րից և չինա­կան ընկե­րություննե­րի դեմ պատժա­մի­ջոցնե­րից: Սակայն, չնա­յած որ Չինաստա­նի անկա­յուն տնտե­սա­կան հեռանկարներն այդ ժամա­նակվա­նից ավե­լի խոցե­լի են դարձրել այն ԱՄՆ ճնշումնե­րի համար, վերջին ութ տարի­նե­րի ընթացքում Պեկի­նը ներդրել է լայնա­մասշտաբ օրենքներ, որոնք թույլ են տալիս արգե­լել օտա­րերկրյա ընկե­րություննե­րին, կիրա­ռել իր սեփա­կան պատժա­մի­ջոցնե­րը և սահմա­նա­փա­կել ամե­րի­կա­ցի­նե­րի մուտքը կարև­որ մատա­կա­րարման շղթա­ներ:
«Սա երկկողմ գործընթաց է։ Չինաստա­նը, իհարկե, կփորձի կապ հաստա­տել նախա­գահ Թրամփի հետ ամեն հնա­րա­վոր ճանա­պարհով, փորձել բանակցել», — ասաց Պեկի­նի համալսա­րա­նի Գլո­բալ համա­գործակցության և փոխըմբռնման ինստի­տուտի գործա­դիր տնօ­րեն Վան Դուն։ «Բայց եթե, ինչպես դա տեղի ունե­ցավ 2018 թվա­կա­նին, բանակցություննե­րը ոչ մի արդյունք չտան և անհրա­ժեշտ լինի պայքա­րել, մենք հաստա­տա­կա­մո­րեն կպաշտպա­նենք Չինաստա­նի իրա­վունքնե­րը և շահե­րը»,- ամփո­փեց նա։
Նախա­գահ Ջո Բայդե­նը պահպա­նել է Թրամփի կողմից Չինաստա­նի դեմ ընդունված միջոցնե­րի մեծ մասը, բայց Թրամփը արդեն նշել է ավե­լի կոշտ դիրքո­րո­շում՝ նշա­նա­կե­լով «չինա­կան բազե­ներ» կարև­որ պաշտոննե­րի: Չինաստանն այժմ ունի «օտա­րերկրյա պետություննե­րի դեմ պատժա­մի­ջոցնե­րի մասին» օրենք, որը թույլ է տալիս նրան հակազդել այլ երկրնե­րի միջոցնե­րին, և «անվստա­հե­լի սուբյեկտնե­րի ցուցակ» օտա­րերկրյա ընկե­րություննե­րի համար, որոնք, նրա կարծի­քով, վնա­սում են ազգա­յին շահե­րին։ Արտա­հանման վերահսկման օրենքի ընդլայնումը նշա­նա­կում է, որ Պեկի­նը կարող է նաև օգտա­գործել իր գլո­բալ գերակշռությունը տասնյակ ռեսուրսնե­րի մատա­կա­րա­րումնե­րի մեջ, ինչպի­սիք են հազվագյուտ հողե­րի մետաղնե­րը և լիթիումը, որոնք կարև­որ են ժամա­նա­կա­կից տեխնո­լո­գիա­նե­րի համար։
Control Risks խորհրդատվա­կան ընկե­րության Չինաստա­նի վերլուծա­կան բաժնի ղեկա­վար Էնդրյու Գիլհոլմը պնդում է, որ շատե­րը թերագնա­հա­տում են այն վնա­սը, որ Պեկի­նը կարող է հասցնել ԱՄՆ շահե­րին։ Գիլհոլմը նշել է «զգուշացնող կրա­կոցնե­րը», որոնք արվել են վերջին ամիսնե­րին: Դրանց թվում են պատժա­մի­ջոցնե­րը Skydio ընկե­րության դեմ՝ ԱՄՆ խոշո­րա­գույն անօ­դա­չու սարքե­րի արտադրո­ղի և Ուկրաի­նա­յի զինված ուժե­րի մատա­կա­րա­րի, որոնք արգե­լում են չինա­կան խմբե­րին մատա­կա­րա­րել ընկե­րությա­նը կարև­որ բաղադրիչներ: Պեկի­նը նաև սպառնա­ցել է PVH ընկե­րությա­նը, որը ներա­ռում է Calvin Klein և Tommy Hilfiger բրենդնե­րը, ընդգրկել իր «անվստա­հե­լի ցուցա­կում», ինչը կարող է սահմա­նա­փա­կել ընկե­րության մուտքը Չինաստա­նի հսկա­յա­կան շուկա:
«Սա սառցա­բե­կո­րի գագաթն է», — ասաց Գիլհոլմը՝ հավե­լե­լով. «Ես միշտ ասում եմ մեր հաճա­խորդնե­րին. «Դուք կարծում եք, որ հաշվի եք առել ԱՄՆ-Չինաստան առևտրա­յին պատե­րազմի և գեո­պո­լի­տիկ ռիսկե­րը, բայց այդպես չէ, քանի որ Չինաստա­նը դեռ լուրջ պատասխան միջոցներ չի ձեռնարկել»»:

Չինաստա­նը նաև ձգտում է իր տեխնո­լո­գիա­կան և ռեսուրսա­յին մատա­կա­րարման շղթա­նե­րը դարձնել ավե­լի կայուն ԱՄՆ պատժա­մի­ջոցնե­րից առա­ջա­ցած խափա­նումնե­րի հանդեպ և ընդլայնել առևտուրը այն երկրնե­րի հետ, որոնք ավե­լի քիչ են հակված համա­գործակցե­լու Վաշինգտո­նի հետ։
Այնուա­մե­նայնիվ, Չինաստա­նը չի կարող թեթև­ամտո­րեն վերա­բերվել Թրամփի՝ ամբողջ չինա­կան ներմուծման նկատմամբ ավե­լի քան 60% ընդհա­նուր մաքսա­տուրքեր մտցնե­լու սպառնա­լի­քին՝ հաշվի առնե­լով տնտե­սա­կան աճի դանդա­ղումը, սպա­ռո­ղա­կան և գործա­րար վստա­հության թուլությունը և երի­տա­սարդնե­րի գործազրկության պատմա­կա­նո­րեն բարձր մակարդա­կը։ Չինաստա­նը մեծ դժվա­րությամբ փորձում է խթա­նել իր տնտե­սությունը՝ կասկածնե­րով, թե կկա­րո­ղա­նա արդյոք այս տարի հասնել մոտ 5 տոկոս աճի պաշտո­նա­կան նպա­տա­կին, որը վերջին տասնամյակնե­րի ամե­նա­ցածր ցուցա­նիշնե­րից մեկն է:
Trivium ընկե­րության ամե­րի­կա-չինա­կան առևտրի վերլուծա­բան Ջո Մազուրը կարծում է, որ Թրամփի «պաշտպա­նո­ղա­կան տրա­մադրություննե­րը» կարող են օգուտ տալ Չինաստա­նին։ Ընտրված նախա­գա­հը խոստա­ցել է նվա­զա­գույնը 10 տոկոս մաքսա­տուրքեր կիրա­ռել ԱՄՆ ողջ ներմուծման նկատմամբ։
«Եթե այլ խոշոր տնտե­սություննե­րը սկսեն դիտարկել ԱՄՆ‑ը որպես անընտրված առևտրա­յին գործընկեր, նրանք կարող են փորձել ամրապնդել առևտրա­յին կապե­րը Չինաստա­նի հետ՝ ավե­լի շահա­վետ արտա­հանման շուկա­ներ որո­նե­լու համար»,- ասաց Մազուրը։
Այնուա­մե­նայնիվ, ուրիշներն ասում են, որ Պեկի­նի կողմից պլա­նա­վորված հակա­մի­ջոցնե­րը երկա­րա­ժամկետ հեռանկա­րում կարող են միայն վնաս հասցնել չինա­կան ընկե­րություննե­րին և սեփա­կան տնտե­սությա­նը։ Պեկի­նում գործող Loeb & Loeb իրա­վա­բա­նա­կան ընկե­րության գործընկեր Ջեյմս Ցիմերմա­նը նշեց, որ չինա­կան կառա­վա­րությունը կարող է «ամբողջո­վին անպատրաստ լինել» Թրամփի երկրորդ ժամկե­տին՝ ներառյալ «ամբողջ խառնաշփո­թը և դիվա­նա­գի­տության բացա­կա­յությունը, որոնք կբե­րեն իր հետ»: Ցիմերմա­նի խոսքով, առևտրա­յին լարվա­ծության վերսկսման հիմնա­կան պատճառնե­րից մեկը Պեկի­նի կողմից 2020 թվա­կա­նին Թրամփի առա­ջին վարչա­կազմի հետ համա­ձայնագրի շրջա­նակնե­րում ստանձնած պարտա­վո­րություննե­րի չկա­տա­րումն է, որն առա­ջադրում էր ամե­րիկյան ապրանքնե­րի մեծ ծավա­լով գնումներ Չինաստա­նի կողմից։ Ցիմերմա­նի կարծի­քով, Պեկի­նի «խելա­միտ» քայլը կլի­նի անել ամեն ինչ՝ նոր մաքսա­տուրքե­րի ներդրումը կանխե­լու համար։
«Երկրորդ ժամկե­տի ժամա­նակ ընտրված ԱՄՆ նախա­գա­հի կողմից առևտրա­յին պատե­րազմի ընդլայնման հավա­նա­կա­նությունը մեծ է»,- ավե­լացրեց նա։

Աղբյուրը՝ The Financial Times

Թարգմա­նեց՝
Արա­յիկ Մկրտումյա­նը