Եվրո­պա­կան Զորքե­րը Կտեղակայվե՞ն Ուկրաի­նա­յում

Նշա­նա­կա­լի խմբա­վո­րում ստեղծե­լու համար անհրա­ժեշտ կլի­նեն տասնյակ հազա­րա­վոր զինվորներ։ Եվ մինչ եվրո­պա­ցի պաշտոնյա­նե­րը ընդունում են, որ ամե­րիկյան զորքե­րը կարող են բացառվել օրա­կարգից, նրանք նշում են, որ ԱՄՆ‑ի քաղա­քա­կան և նյութա­տեխնի­կա­կան աջակցությունը կարող է լինել վճռո­րոշ։ Եվրո­պա­ցի առաջնորդնե­րից խոշոր խաղա­ղա­պահ ուժե­րը, ամե­նայն հավա­նա­կա­նությամբ, կպա­հանջեն հանրա­յին աջակցություն իրենց երկրնե­րում և ռազմա­կան ռեսուրսնե­րի ներգրա­վում։

The Washington Post-ը գրում է՝
Եվրո­պա­ցի դաշնա­կիցնե­րը քննարկում են զորքե­րի տեղա­կայման հնա­րա­վո­րությունը Ուկրաի­նա­յում հակա­մարտության ավարտից հետո։
Ուկրաի­նա­յի եվրո­պա­ցի դաշնա­կիցնե­րը լրջո­րեն քննարկում են զորքե­րի տեղա­կայման գաղա­փա­րը Ուկրաի­նա­յում, եթե Ռուսաստա­նի հետ հակա­մարտության դադա­րեցման վերա­բերյալ համա­ձայնություն ձեռք բերվի։ Այս քայլը կարող է հիմք դնել բանակցություննե­րի համար և հարմարվել Դոնալդ Թրամփի՝ Սպի­տակ տուն վերա­դառնա­լու հնա­րա­վո­րությա­նը։
Զորքե­րի տեղա­կայման հեռանկա­րը քննարկվել է, երբ ՆԱՏՕ‑ի ղեկա­վար Մարկ Ռյութեն Բրյուսե­լում ընդունել է եվրո­պա­կան առաջնորդնե­րին և Ուկրաի­նա­յի նախա­գահ Վլա­դի­միր Զելենսկուն չորեքշաբթի երե­կո­յան։ Այս գաղա­փա­րը փոխանցվել է նաև Դոնալդ Թրամփին, երբ նա այս ամսվա ընթացքում Փարի­զում հանդի­պել է Զելենսկու և Ֆրանսիա­յի նախա­գահ Էմա­նուել Մակրո­նի հետ։ Թրամփը հետաքրքրություն է ցուցա­բե­րել այս գաղա­փա­րի նկատմամբ, հաղորդում են բանակցություննե­րի ընթացքին ծանոթ պաշտոնյա­նե­րը։ Նրանց խոսքով, դեռևս պարզ չէ՝ արդյոք ԱՄՆ ապա­գա վարչա­կազմը կաջակցի նման համա­ձայնությա­նը, քանի որ նրա քաղա­քա­կա­նությունը դեռ ձևա­վորվում է պաշտո­նը ստանձնե­լու նախա­պատրաստա­կան փուլում։
Դեռ փետրվա­րին, երբ Մակրո­նը հայտա­րա­րել էր, որ չի բացա­ռում արևմտյան զորքե­րի տեղա­կա­յումը Ուկրաի­նա­յում, եվրո­պա­կան շատ մայրա­քա­ղաքնե­րում արձա­գանքը եղել է հստակ «ոչ»։ Բայց այժմ առաջնորդնե­րը պատրաստ են քննարկել զորքե­րի տեղա­կայման հնա­րա­վո­րությունը, եթե դա տեղի ունե­նա հրա­դա­դա­րի մասին համա­ձայնագրի շրջա­նակնե­րում։ Նրանք դա դիտարկում են որպես Ուկրաի­նա­յին անվտանգության երաշխիքներ տրա­մադրե­լու տարբե­րակ, քանի դեռ ՆԱՏՕ‑ի անդա­մակցությունը մնում է անհա­սա­նե­լի, ինչպես նաև որպես հնա­րա­վո­րություն՝ մասնակցե­լու ռազմա­կան գործո­ղություննե­րի դադա­րեցման բանակցություննե­րին։ Սա նաև համա­պա­տասխա­նում է Թրամփի դիրքո­րոշմա­նը, որը պնդում է, որ Եվրո­պան պետք է ավե­լի մեծ պատասխա­նատվություն կրի պաշտպա­նության հարցում։
«Ներկա­յումս խոսքը վերա­բե­րում է փորձե­րին բարձրա­ձայն մտա­ծել այն մասին, թե ինչ կարող է լինել ավե­լի ընդունե­լի ուկրաի­նա­ցի­նե­րի համար», — նշում է ՆԱՏՕ‑ի գլխա­վոր քարտուղա­րի նախկին օգնա­կան Կամի­լա Գրանդը, որը ներկա­յումս Եվրո­պա­կան միջազգա­յին հարա­բե­րություննե­րի խորհրդի գիտաշխա­տող է։
Հետպա­տե­րազմյան զորքե­րի վերա­բերյալ համա­ձայնությունը կարող է նաև օգնել հասկացնել «ռուսնե­րին, որ նրանք չպետք է վերսկսեն հակա­մարտությունը, իսկ ամե­րի­կա­ցի­նե­րին՝ որ եվրո­պա­ցի­նե­րը ներգրավված են գործընթա­ցում», — ասում է Գրանդը։
Եվրո­պա­ցի մի դիվա­նա­գե­տի խոսքով, շատ մայրա­քա­ղաքներ այժմ քննարկում են բանակցություննե­րի սցե­նարնե­րը և այն, «թե ինչպես մենք կարող ենք կոնկրետ ներդրում ունե­նալ անվտանգության երաշխիքնե­րի ապա­հովման գործում»։
«Կարև­որ է, որ մենք սա մշա­կենք հենց հիմա, քանի որ մեզ անհրա­ժեշտ է կարո­ղա­նալ տեղե­կացնել ԱՄՆ-ին, եթե նրանք սկսեն բանակցություններ, թե ինչի ենք մենք պատրաստ… եթե մենք ցանկա­նում ենք ազդել բանակցություննե­րի վրա… Մեզ իսկա­պես անհրա­ժեշտ է մշա­կել ինչ-որ կայուն բան», — ասել է դիվա­նա­գե­տը։
Բանակցություննե­րը դեռևս գտնվում են վաղ փուլում՝ մասնա­վո­րա­պես այն պատճա­ռով, որ խաղա­ղությունը մնում է հեռա­վոր հեռանկար, քանի որ Կրեմլը համա­ռո­րեն ձգտում է իր նպա­տակնե­րին։ Այնուա­մե­նայնիվ, քննարկումնե­րին մասնակցող պաշտոնյա­նե­րը նշում են, որ գործող հայե­ցա­կարգն այն է, որ եվրո­պա­կան մի շարք երկրներ կարող են համախմբել ուժեր, որոնք կօգնեն պահպա­նել հրա­դա­դա­րը կամ կգործեն որպես զսպող գործոն ցանկա­ցած ապա­գա ռուսա­կան հարձակման դեմ։
Այս ուժե­րը չեն գործի ՆԱՏՕ‑ի դրո­շի ներքո, քանի որ դա կպա­հանջի դաշինքի անդամնե­րի կոնսենսուս, ինչը, ըստ ենթադրություննե­րի, անընդունե­լի է Ռուսաստա­նի համար։
Չնա­յած Մակրո­նի առաջ քաշած գաղա­փա­րը հետաքրքրություն է առա­ջացրել, այդ թվում՝ Մեծ Բրի­տա­նիա­յի, Բալթյան երկրնե­րի և Հյուսի­սա­յին Եվրո­պա­յի կողմից, դեռևս պարզ չէ, թե որ երկրնե­րը կստանձնեն զորքեր ուղարկե­լու պարտա­վո­րություն, ինչքան մեծ կլի­նի դրանց կազմը և ինչպի­սին կլի­նի նրանց մանդա­տը։ Հիմնա­կան հարցե­րից մեկը հետևյալն է՝ ինչ կպա­տա­հի, եթե Ռուսաստա­նը հարձակվի տեղա­կայված ուժե­րի վրա, — ասել է քննարկումնե­րին մասնակցած պաշտոնյա­նե­րից մեկը։ «Կան բազմա­թիվ կարծիքներ, բայց դեռևս որևէ որո­շում չկա»։
Վերլուծա­բաննե­րի և պաշտոնյա­նե­րի խոսքով, նշա­նա­կա­լի խմբա­վո­րում ստեղծե­լու համար անհրա­ժեշտ կլի­նեն տասնյակ հազա­րա­վոր զինվորներ։ Եվ մինչ եվրո­պա­ցի պաշտոնյա­նե­րը ընդունում են, որ ամե­րիկյան զորքե­րը կարող են բացառվել օրա­կարգից, նրանք նշում են, որ ԱՄՆ‑ի քաղա­քա­կան և նյութա­տեխնի­կա­կան աջակցությունը կարող է լինել վճռո­րոշ։ Եվրո­պա­ցի առաջնորդնե­րից խոշոր խաղա­ղա­պահ ուժե­րը, ամե­նայն հավա­նա­կա­նությամբ, կպա­հանջեն հանրա­յին աջակցություն իրենց երկրնե­րում և ռազմա­կան ռեսուրսնե­րի ներգրա­վում։ Կամի­լա Գրանդի խոսքով, այս գաղա­փա­րը «մեկ աղյուս է շատ ավե­լի մեծ կառույցում», որը ներա­ռում է զենքե­րի և ֆինանսա­վորման ավե­լա­ցում՝ ուկրաի­նա­կան բանա­կի ամրապնդման համար որպես ևս մեկ երաշխիք։
Որոշ եվրո­պա­ցի պաշտոնյա­նե­րի կարծի­քով, Ուկրաի­նա­յում հետպա­տե­րազմյան ուժե­րի ներկա­յությունը կարող է Մոսկվա­յի համար չդառնալ համա­ձայնագրի խոչընդոտ՝ դա կարող է լինել ավե­լի ընդունե­լի, քան ՆԱՏՕ-ին անդա­մակցության հարցը։
Աղբյուրը՝
https://www.washingtonpost.com/world/2024/12/19/ukraine-troops-peacekeepers-nato/

Թարգմա­նեց՝
Արա­յիկ Մկրտումյա­նը