Սիրիա­յի Կորուստը Մոսկվա­յի Համար Խնդիր Է

Ռուսաստանն ունի իր ամե­նանշա­նա­կա­լի ներկա­յությունը Լիբիա­յում, որտեղ մոտ 1200 ռուս վարձկան կա: Սակայն աշխարհագրա­կան հեռա­վո­րությունը խոչընդոտ է. Ռուսաստա­նից առանց վառե­լի­քի լիցքա­վորման ծանր ռազմա­կան բեռներ Լիբիա տեղա­փո­խե­լը լուրջ խնդիր է:

The New York Times-ը գրում է․ Սիրիա­յում Ռուսաստա­նի դրա­մա­տիկ հետընթա­ցը Պուտի­նի համար գլխա­ցա­վանք է առա­ջացնում

Տասնամյակներ շարունակ Ռուսաստա­նը փորձել է վերա­կանգնել իր ազդե­ցությունը Մերձա­վո­րԱրև­ելքում. Բայց Սիրիա­յում Ասա­դի ռեժի­մի արագփլուզումից հետո Կրեմլը փորձում է փրկել այնա­մե­նը, ինչ կարող է: Վլա­դի­միր Պուտի­նը փորձեցՍի­րիա­յում տեղի ունե­ցող իրա­դարձություննե­րը­ներկա­յացնել որպես Ռուսաստա­նի հաջո­ղություն, որը վճռա­կան ռազմա­կան աջակցությունցուցա­բե­րեց Ասա­դին երկրի երկա­րատև և դաժանքա­ղա­քա­ցիա­կան պատե­րազմի ընթացքում և դրա­դի­մաց ստա­ցավ երկու կարև­որ ռազմա­բա­զա:

«Մենք 10 տարի առաջ եկանք Սիրիա՝ կանխե­լուայնտեղ ահա­բեկչա­կան անկլա­վի ստեղծումը», — ասաց նա հինգշաբթի օրը կայա­ցած մարա­թոնյանմա­մուլի ասուլի­սում։ «Մեծ հաշվով մենք հասել ենքայս նպա­տա­կին»:

Ռազմա­կան փորձա­գետնե­րի, քաղա­քա­կանվերլուծա­բաննե­րի և ԱՄՆ կառա­վա­րությաններկա­յա­ցուցչի կարծի­քով՝ Ռուսաստա­նում իրե­րիի­րա­կան վիճա­կը շատ է տարբերվում Պուտի­նի­վարդա­գույն գնա­հա­տա­կաննե­րից։ Ռուս ռազմա­կանվերլուծա­բաննե­րից մեկը, անա­նուն մնա­լուպայմա­նով, Մոսկվա­յի ներկա­յիսզո­րա­վարժություններն անվա­նել է «դիվա­նա­գի­տա­կան ​​պարեր», որոնք չենհա­մա­պա­տասխա­նում իրա­կա­նությա­նը։ Այն բանիցհե­տո, երբ 2015 թվա­կա­նին Պուտի­նը որո­շեցռազմա­կան միջամտություն կատա­րել Սիրիա­յում, ռուսնե­րը ռազմաօ­դա­յին բազա կառուցե­ցինՀմեյմի­մում՝ հյուսի­սա­յին Լաթա­քիա քաղա­քի մոտ, և ընդլայնե­ցին խորհրդա­յին ժամա­նակնե­րի­ռազմա­ծո­վա­յին ուժե­րի լիցքա­վորման կայա­նը­Մի­ջերկրա­կան ծովի Տարտուս նավա­հանգստում և վերա­ծե­ցին լիարժեք բազա­յի։ Փորձա­գետնե­րի­կարծի­քով՝ նման ներկա­յությունը երեք հիմնա­կաննպա­տակ է հետապնդում.
Առա­ջի­նը, քանի որ Ռուսաստա­նը 2014 թվա­կա­նինՂրի­մը միացնե­լուց հետո հայտնվեց միջազգա­յինմե­կուսացման մեջ, նրա ռազմա­կան ներկա­յությունը­Սի­րիա­յում ԱՄՆ-ին, Իսրա­յե­լին և Թուրքիա­յին, ինչպես նաև ողջ տարա­ծաշրջա­նին դեպի Մոսկվա­յի­հետ դիվա­նա­գի­տա­կան ​​հարա­բե­րություններ մղեց: Նրա ռազմա­ծո­վա­յին ներկա­յությունը Տարտուսում՝ ներառյալ երեք խոշոր ռազմա­նա­վե­րը և սուզա­նա­վը, ստի­պե­ցին ՆԱՏՕ‑ի ռազմա­կան պլա­նա­վո­րողնե­րի­նուշադրություն դարձնել:

Երկրորդ, այն ցույց տվեց ավտո­րի­տա­րա­ռաջնորդնե­րին ամբողջ աշխարհում, որՌուսաստա­նը կարող է աջակցել իրենց ռեժիմնե­րինճնշող ուժով: Նրա կողմից Սիրիա­յում ընդդի­մությանդիրքե­րի ռմբա­կո­ծումը օգնեց պահպա­նել Ասա­դիիշխա­նությունը:

Սիրիան՝ տարա­ծաշրջա­նի աշխարհագրա­կանկենտրո­նը, դարձել է կենսա­կան լոգիստիկ հանգույց, նավա­հանգիստ Միջերկրա­կան ծովում և ավիա­բա­զա՝ Աֆրի­կա­յում և Մերձա­վոր Արև­ելքի այլտա­րա­ծաշրջաննե­րում ռուսա­կան զորքե­րին զենք և զինամթերք փոխանցե­լու համար:

Այժմ այս բոլոր նպա­տակնե­րը վտանգի տակ են։ Վաշինգտոնն անցնում է նախա­գա­հա­կան անցումով՝ թողնե­լով իր սիրիա­կան քաղա­քա­կա­նությունը­հո­սանքի մեջ, թեև նորընտիր նախա­գահ Թրամփնիր առա­ջին ժամկե­տում բավա­կա­նին հստա­կարտա­հայտեց իր արհա­մարհանքը­ներգրավվա­ծության նկատմամբ՝ երկի­րըանվա­նե­լով «արյուն և ավազ»:

Թուրքիան ցանկա­նում է Ռուսաստա­նին հեռացնելԴա­մասկո­սի արտա­քին գերիշխող դաշնակցի­դիրքից, Իսրա­յե­լը, որը նախկի­նումսահմա­նա­փա­կում էր իր հարձա­կումնե­րը Սիրիա­յում՝ ռուսա­կան զորքե­րի հետ հակա­մարտությունիցխուսա­փե­լու համար, անպա­տիժ ռմբա­կո­ծում է ռազմա­կան օբյեկտնե­րը և գրա­վում նորտա­րածքներ Գոլա­նի բարձունքնե­րում, որոնքգրա­վել էր Սիրիա­յից 1967 թվա­կա­նին։ Այն արա­գությունը, որով Կրեմլն ի վերջո հրա­ժարվեց Ասա­դին աջակցե­լուց, անկասկած, արա­տա­վո­րեց նրա՝ որպես ավտո­րի­տար ռեժիմնե­րի հուսա­լի պաշտպա­նի համբա­վը:

Ինչ վերա­բե­րում է լոգիստիկ կենտրո­նին, ապա դեռ պարզ չէ՝ կա՞ արդյոք Սիրիա­յին իրա­կան փոխա­րի­նող։ Ռուսնե­րը, հնա­րա­վոր է, դիտարկում են իրենց ներկա­յությունն ընդլայնե­լու կամ դիվերսիֆի­կացնե­լու այն երկրնե­րում, ինչպի­սիք են Լիբիան, Սուդա­նը և Եմե­նը, ասել է ամե­րի­կա­ցի պաշտոնյան: Բայց այս բոլոր երկրներն ունեն իրենց թերություննե­րը, ներառյալ քաղա­քա­ցիա­կան պատե­րազմնե­րը և գործընկերնե­րը, որոնք ձգտում են ավե­լի բարձր գին ստա­նալ: Այդ երկրնե­րում Ռուսաստա­նի ներկա­յության ընդլայնումը կարող է տեղի ունե­նալ, բայց ոչ արագ, ասել է պաշտոնյան։

Ռուսաստանն ունի իր ամե­նանշա­նա­կա­լի ներկա­յությունը Լիբիա­յում, որտեղ մոտ 1200 ռուս վարձկան կա: Սակայն աշխարհագրա­կան հեռա­վո­րությունը խոչընդոտ է. Ռուսաստա­նից առանց վառե­լի­քի լիցքա­վորման ծանր ռազմա­կան բեռներ Լիբիա տեղա­փո­խե­լը լուրջ խնդիր է: «Եթե նրանք կորցնեն Սիրիան, նրանց համար շատ դժվար կլի­նի լոգիստի­կա­յի փոխադրումը Լիբիա­յի միջով», — ասում է ռազմաօ­դա­յին ուժե­րի նախկին սպա և ռազմա­կան վերլուծա­բան Գլեբ Իրի­սո­վը:

Ռուսա­կան դիվա­նա­գի­տությունն արդեն անցել է Սիրիա­յի նոր կառա­վա­րիչնե­րի հետ աշխա­տանքի. Ասա­դի Մոսկվա փախչե­լուց մի քանի ժամվա ընթացքում քարոզչությունը «ահա­բե­կիչնե­րի» կոչումից անցավ «զինված ընդդի­մության» Հայաթ Թահիր ալ-Շամին: Բեռլի­նում տեղա­կայված Չտա­րածման հետա­զո­տություննե­րի կենտրո­նի ռուսա­կան արտա­քին քաղա­քա­կա­նության փորձա­գետ Հաննա Նոտն ասում է. «Սիրիա­յում որո­շա­կի ազդե­ցություն ապա­հո­վե­լու այս պրագմա­տիկ քայլով, հատկա­պես բազա­նե­րի վրա, ահա­բեկչա­կան պիտա­կը ամբողջությամբ հանվել է»:

Պուտի­նի խոսքով՝ Ռուսաստա­նը փորձել է փոխգործակցություն հաստա­տել Դամասկո­սի նոր կառա­վա­րիչնե­րի հետ՝ հավե­լե­լով, որ բազա­նե­րը կարող են օգտա­գործվել հումա­նի­տար օգնություն տրա­մադրե­լու համար։ Ռուսաստա­նը նախկի­նում էլ նման կամա­յա­կան քաղա­քա­կան որո­շումներ է կայացրել՝ ողջունե­լով Աֆղանստա­նում թալիբնե­րի պատվի­րա­կություննե­րին, որոնց ժամա­նա­կին անվա­նել է ահա­բե­կիչներ:

Առա­ջին հայացքից կարող է թվալ, որ սիրիա­կան ընդդի­մա­դիր շարժումը, որը վերապրել է ռուսա­կան ռազմաօ­դա­յին ուժե­րի կողմից իր հենա­կե­տե­րի արյունա­լի գորգի ռմբա­կո­ծությունից, կձգտի դուրս մղել նրան։ Բայց Ռուսաստա­նը առանց լծակնե­րի չէ. Այն կարող է խթաններ առա­ջարկել՝ սկսած ֆինանսա­կան վճարնե­րից մինչև ռազմա­կան տեխնի­կա և նավթ, թեև նրա ռեսուրսնե­րը սպառվում են Ուկրաի­նա­յի հետ հակա­մարտությամբ: Այն կարող է նաև լեգի­տի­մություն առա­ջարկել՝ ճանա­չե­լով Սիրիա­յի նոր կառա­վա­րությունը: Արևմտյան երկրնե­րը ահա­բեկչա­կան կազմա­կերպություններ են դասում ՀԹՇ-ին, որն իր ծագումն ունի Իսլա­մա­կան պետությունից և Ալ-Քաի­դա­յից: ՄԱԿ‑ն արել է նույնը, բայց Ռուսաստա­նը, ունե­նա­լով Անվտանգության խորհրդում իր տեղը, կարող է օգնել, որպեսզի այդ սահմա­նումը չեղարկվի:

Վերլուծա­բաննե­րի կարծի­քով՝ Ռուսաստա­նը սկսել է իր զորքե­րի և տեխնի­կա­յի մի մասը դուրս բերել Սիրիա­յից։ Այնուա­մե­նայնիվ, առա­ջա­դեմ համա­կարգե­րը, ինչպի­սիք են S‑400 ցամա­քա­յին-օդ հրթի­ռա­յին համա­կարգե­րը, որոնք օգտա­գործվում են ռազմա­կան օբյեկտնե­րը պաշտպա­նե­լու համար, դեռևս գործում են:

Վերլուծա­բաննե­րի կարծի­քով՝ այս պահին տեղա­փոխմա­նը մասնակցում են հիմնա­կա­նում ռազմա­կան ոստի­կա­նության ստո­րա­բա­ժա­նումներ և հարյուրա­վոր զինվո­րա­կաններ, որոնք տեղա­կայված են ամբողջ Սիրիա­յի փոքր ֆորպոստնե­րում։ Սիրիա­յում տեղա­կայված մոտ 7465 զինվո­րա­կաններ քվեարկել են անցած մարտին Ռուսաստա­նի նախա­գա­հա­կան ընտրություննե­րում, ըստ հարցումնե­րի:

Վերլուծա­բաննե­րը նշում են, որ Պուտի­նը սկզբում 2015 թվա­կա­նին Սիրիա զորքեր ուղարկե­լը դիտել է որպես միջոց՝ վերա­հաստա­տե­լու Ռուսաստա­նի դերը՝ որպես համաշխարհա­յին տերություն: Դրա­նից հետո Կրեմլը սկսեց զենք վաճա­ռել արա­բա­կան որոշ մայրա­քա­ղաքնե­րի, ինչպի­սիք են Բաղդա­դը և Կահի­րեն: Սակայն 2022 թվա­կա­նին Ռուսաստա­նի և Ուկրաի­նա­յի միջև հակա­մարտության սկսվե­լուց հետո ոչ մի խոշոր գործարք չի հայտա­րարվել, ասում են փորձա­գետնե­րը։ Ռուսաստա­նը ներկա­յումս ունի քիչ ավելցուկա­յին ռազմա­կան ռեսուրսներ, որոնք կարող են վաճառվել կամ տեղա­կայվել արտա­սահմա­նում:

«Ուկրաի­նան փոխեց ամեն ինչ», — ասում է վետե­րան ռազմա­կան վերլուծա­բա­նը: «Նրանք իրենց ողջ ռեսուրսնե­րը ներդրել են Ուկրաի­նա­յում և այլ ռեսուրս չունեն՝ խաղա­լու այս խաղե­րը Մերձա­վոր Արև­ելքում և Աֆրի­կա­յում»:

Աղբյուրը՝ NY Times

թարգմա­նեց՝

Արա­յիկ Մկրտումյա­նը