Թրամփը Հզո­րացնում Է ՆԱՏՕ‑ն՝ Ընդդեմ Մոսկվա­յի

Քանի որ Բալթիկ ծովում Ռուսաստա­նի ռազմա­ծո­վա­յին դիրքե­րը շատ թույլ են, ցանկա­ցած հակա­մարտություն անմի­ջա­պես կուղեկցվի Բալթյան երկրնե­րում, Ֆինլանդիա­յում և Լեհաստա­նում կարև­որ նավա­հանգիստնե­րի գրավման փորձե­րով», — ասում է Ստեֆան Լունդքվիստը։

The Wall Street Journal

The Wall Street Journal․ ԱՄՆ‑ն ուժե­ղացնում է Եվրո­պա­յի հյուսի­սա­յին ճակա­տը՝ վախե­նա­լով Ռուսաստա­նի հետ պատե­րազմից։ ՆԱՏՕ‑ն ավե­լի մահա­բեր դարձնե­լու ձգտմամբ Պենտա­գո­նը կենտրո­նա­նում է Հյուսի­սա­յին բևե­ռի և Բալթի­կա­յի վրա

Վերջերս վաղ առա­վոտյան մի քանի ամե­րի­կա­ցի ծովա­յին հետև­ա­կա­յիններ դիրքա­վորվե­ցին այս խաղաղ շվե­դա­կան կղզու դաշտում՝ մոտա­վո­րա­պես 200 մղոն հեռա­վո­րության վրա ռուսա­կան Կալի­նինգրադ քաղա­քից, և գործարկե­ցին իրենց շարժա­կան հրթի­ռա­յին համա­կարգը։ Ճշգրիտ զինամթերքը ընկավ Բալթիկ ծով, սակայն ուղարկեց հստակ ազդանշան Ռուսաստա­նին՝ նույնիսկ այն ժամա­նակ, երբ նախա­գահ Թրամփը ՆԱՏՕ‑ն ներքա­շել է պատմա­կան ճգնա­ժա­մի մեջ՝ կասկա­ծի տակ դնե­լով նրա արդյունա­վե­տությունը, ԱՄՆ զինված ուժե­րը Հյուսի­սա­յին Եվրո­պա­յում կրկնա­պատկում են իրենց ջանքե­րը։ Թրամփի վարչա­կազմը ցանկա­նում է, որ Հյուսի­սատլանտյան դաշինքը դառնա ավե­լի «մահա­բեր»։ Փորձա­րա­րա­կան տարածք է ընտրվել Եվրո­պա­յի հյուսի­սը, որտեղ ՆԱՏՕ‑ն երկու կողմից սահմա­նա­կից է Ռուսաստա­նին։

Որոշ եվրո­պա­ցի պաշտոնյա­ներ մտա­հոգված են, որ ԱՄՆ նվիրվա­ծությունը տրանսատլանտյան դաշինքին նվա­զում է՝ հաշվի առնե­լով Թրամփի քննա­դա­տությունը և արտա­սահմա­նում ռազմա­կան ներկա­յությունը կրճա­տե­լու նրա հռչակված ցանկությունը, սակայն ամե­րի­կա­ցի ռազմա­կան հրա­մա­նա­տարնե­րը հայտա­րա­րում են, որ իրենց դիրքո­րո­շումը մնում է անփո­փոխ։

«ԱՄՆ բանա­կի տեսանկյունից իմ հրա­մաննե­րը չեն փոխվել», — ասում է բրի­գա­դա­յին գենե­րալ Էնդրյու Սասլա­վը, ԱՄՆ բանա­կի Եվրո­պա­յի և Աֆրի­կա­յի օպե­րա­ցիա­նե­րի շտա­բի պետի տեղա­կա­լը։ Թեև ԱՄՆ մասնակցության ապա­գան «հոգիս է զբա­ղեցնում», հավե­լում է նա, «ես այնքան երկար եմ զբաղվել այս գործով, որ չարժե չափա­զանց կենտրո­նա­նալ քաղա­քա­կան միտումնե­րի և հայտա­րա­րություննե­րի վրա, որոնք հրա­մաններ չեն»։

Հյուսի­սա­յին Եվրո­պան և Բալթյան երկրնե­րը դարձել են ԱՄՆ ռազմա­կան ծրագրե­րի առանցք, քանի որ նրանց մուտքը ծովա­յին ուղի­նե­րին, տարածքը և էներգա­կիրնե­րի պաշարնե­րը կենսա­կան նշա­նա­կություն կունե­նան Արևմուտքի համար նոր աշխարհա­քա­ղա­քա­կան հակա­մարտություննե­րի դարաշրջա­նում։ Այս տարա­ծաշրջա­նը կոշտ դիրք է զբա­ղեցրել Ռուսաստա­նի նկատմամբ և գլխա­վո­րում է եվրո­պա­կան վերա­զինման ու պաշտպա­նա­կան բյուջե­նե­րի ավե­լացման ջանքե­րը, ներառյալ՝ Ուկրաի­նա­յի զինված ուժե­րի աջակցությունը։

Երեքշա­բաթյա զորա­վարժություննե­րի ընթացքում ԱՄՆ և Բրի­տա­նիա­յի ուժե­րը միա­ցան Հյուսի­սա­յին Եվրո­պա­յի և Բալթի­կա­յի երկրնե­րի ուժե­րին՝ պատե­րազմա­կան սցե­նարնե­րի մշակման նպա­տա­կով, ներառյալ՝ մարտա­կան կրա­կով ուսումնա­կան վարժանքներ, անօ­դա­չունե­րով արյան մատա­կա­րա­րում և դեսանտա­վո­րում Հյուսի­սա­յին բևե­ռա­յին շրջաննե­րում՝ Նորվե­գիա­յում։

Նպա­տա­կը երկա­կի էր՝ զսպել Ռուսաստա­նի ագրե­սիան և ավե­լի ամուր կերպով ինտեգրել դաշնա­կիցնե­րին այս ռազմա­վա­րա­կան տարա­ծաշրջա­նում, այդ թվում՝ ՆԱՏՕ‑ի նոր անդամներ Ֆինլանդիա­յին և Շվե­դիա­յին։

«Այժմ, երբ Ֆինլանդիան և Շվե­դիան դարձել են ՆԱՏՕ‑ի անդամներ, մենք ունենք ՆԱՏՕ‑ի չխզվող տարածք՝ հյուսի­սում՝ Հյուսի­սա­յին բևե­ռա­կան շրջաննե­րից վերև», — ասում է Քրիստիան Աթլանդը՝ Նորվե­գիա­յի Պաշտպա­նա­կան հետա­զո­տություննե­րի ինստի­տուտի ավագ գիտաշխա­տո­ղը։ «ՆԱՏՕ‑ի ընդլայնումը հյուսի­սում նաև հեշտացնում է Բալթյան երկրներ ուժե­րի տեղա­փո­խումը ռազմա­կան ճգնա­ժա­մի կամ հակա­մարտության դեպքում»։

▪️ Պաշտոնյա­ներն ընդգծում են, որ տարա­ծաշրջա­նի և Վաշինգտո­նի հարա­բե­րություննե­րի խորա­ցումն իր մեջ չի պարունա­կում ՆԱՏՕ‑ի միասնա­կա­նությա­նը սպառնա­լու նպա­տակ։ «Խոսքը փակ ակումբ ստեղծե­լու մասին չէ, այլ ՆԱՏՕ‑ն ուժե­ղացնե­լու», — ասում է Շվե­դիա­յի պաշտպա­նության շտա­բի պետ Կառլ-Յոհան Էդստրո­մը։ «Բայց միա­ժա­մա­նակ կարե­լի է իրա­կա­նացնել երկկողմ կամ բազմա­կողմ համա­գործակցություն և գործո­ղություններ։ Դա միայն կամրապնդի կոլեկտիվ պաշտպա­նությունը»։

Գոթլանդը Հյուսի­սա­յին Եվրո­պա­յի ամե­նաա­ռանցքա­յին կետե­րից մեկն է՝ հնա­րա­վո­րություն տալով տեղա­կա­յել սենսորներ և հեռա­հար զենքեր՝ վերահսկե­լու Բալթի­կա­յի օդա­յին և ծովա­յին տարածքը։ Շվե­դիա­յի պաշտպա­նության նախկին նախա­րար Միքա­յել Բյուդե­նը հայտա­րա­րել է, որ Պուտի­նը «աչքը չի կտրում» Գոթլանդից։

«Քանի որ Բալթիկ ծովում Ռուսաստա­նի ռազմա­ծո­վա­յին դիրքե­րը շատ թույլ են, ցանկա­ցածմհա­կա­մարտություն անմի­ջա­պես կուղեկցվի Բալթյան երկրնե­րում, Ֆինլանդիա­յում և Լեհաստա­նում կարև­որ նավա­հանգիստնե­րի գրավման փորձե­րով», — ասում է Ստեֆան Լունդքվիստը՝ Շվե­դիա­յի Արկտի­կա­յի անվտանգության հարցե­րով կենտրո­նի ղեկա­վար։ «Գոթլանդի ռազմա­վա­րա­կան դիրքը, ամե­նայն հավա­նա­կա­նությամբ, կդառնա հակա­մարտության սկզբնա­կան փուլում թշնա­մա­կան գործո­ղություննե­րի թատե­րա­բեմ», — հավե­լում է նա։

Բազմա­թիվ տարի­նե­րի ապա­ռազմա­կա­նա­ցումից հետո Գոթլանդը հայտնվել է շվե­դա­կաննվե­րա­զինման կենտրո­նում։ Պատե­րազմի դեպքում կղզին կարող է ծառա­յել որպես ՆԱՏՕ‑ի լոգիստիկ կենտրոն և ծովա­յին հաղորդակցության ուղի­նե­րի վերահսկման հենա­կետ, ինչպես նաև աջակցել հարձա­կո­ղա­կան ուժե­րի ձևա­վորմա­նը՝ հակա­ռա­կորդի խորքա­յին տարածք հարվածներ հասցնե­լու համար։

Պատե­րազմա­կան ժամա­նա­կա­հատվա­ծում կղզում զորքե­րի կանխա­տեսվող քանա­կը կազմում է մոտ 4500 զինծա­ռա­յող, և ամեն տարի այստեղ ժամա­նում են հարյուրա­վոր զորա­կո­չիկներ։ Նրանք չեն հարմարվում տեղա­ցի­նե­րի կյանքի ռիթմին, որոնցից շատե­րը վերջին տարի­նե­րին տեղա­փոխվել են Գոթլանդ՝ հրա­պուրվե­լով բնության հանգստությամբ և միջնա­դարյան բետո­նա­պատ փողոցնե­րով՝ չհարմարվե­լով իրենց բակի՝ կրա­կահրա­պա­րա­կի տեսքին։

Գոթլանդի պաշտպա­նության մոդե­լա­վորման նպա­տա­կով նախորդ շաբաթ բրի­տա­նա­կան դեսանտա­յիննե­րի հետա­խուզա­կան ջոկատն իրա­կա­նացրեց հետա­խուզա­կան գործո­ղություն։ Միքա­նի օր անց 110 բրի­տա­նա­ցի դեսանտա­յիններ A400M տեսա­կի երկու բեռնա­տար ինքնա­թիռնե­րից ցատկե­ցին 1000 ֆուտ (մոտ 300 մետր) բարձրությունից բաց դաշտում և այնուհետև ողջ գիշեր շարժվե­ցին անտա­ռով՝ ապա­հո­վե­լու օդա­նա­վե­րի վայրէջքի գոտու անվտանգությունը։

Միա­ժա­մա­նակ, մոտ կեսգի­շե­րին, ԱՄՆ ծովա­յին հետև­ա­կի ջոկա­տը ժամա­նեց շրջան՝ բերե­լով շարժա­կան հրթի­ռա­յին համա­կարգ, որը կարե­լի է արագ տեղա­կա­յել պատե­րազմի դեպքում։ Մի քանի ժամ առաջ ծովա­յին հետև­ա­կա­յիննե­րը գտնվում էին Նորվե­գիա­յում։ Զինվո­րա­կան ուսումնա­կան մարտա­կան հրթիռնե­րի՝ բետո­նե ձողե­րի, գործարկումից հետո նրանք համա­կարգով տեղա­փոխվե­ցին Ֆինլանդիա՝ նմա­նա­տիպ ցուցադրություն իրա­կա­նացնե­լու նպա­տա­կով։

M142 բարձր շարժունա­կությամբ հրթի­ռահրե­տա­նա­յին համա­կարգը, հայտնի որպես HIMARS, արմա­տա­պես փոխեց պատե­րազմա­կան իրադրությունը Ուկրաի­նա­յում՝ այն բանից հետո, երբ ԱՄՆ‑ը այն տրա­մադրեց 2022 թվա­կա­նի կեսե­րին։ Համա­կարգը արձա­կում է GuidedMultiple Launch Rocket System (GMLRS) տեսա­կի կառա­վարվող հրթիռներ՝ շուրջ 45 մղոն (մոտ 70 կմ) հեռա­հա­րությամբ, ինչպես նաև ATACMS (ArmyTactical Missile System) տեսա­կի հրթիռներ, որոնք կարող են թռչել մինչև 186 մղոն (մոտ 300 կմ)։

Ուկրաի­նան այս համա­կարգը օգտա­գործել է ռուսա­կան լոգիստիկ հենա­կե­տե­րին, տանկե­րին, կամուրջնե­րին, հետև­ա­կա­յին խմբե­րին և զինամթերքի պահեստնե­րին հարվածներ հասցնե­լուհա­մար։ Այժմ, երբ Թրամփի վարչա­կազմը դադա­րեցրել է Ուկրաի­նա­յին զենքի մատա­կա­րա­րումնե­րը, այդ հաջո­ղություննե­րը հայտնվել են փլուզման վտանգի տակ։

ՆԱՏՕ անդամ պետություննե­րի հիմնա­կան խնդիրնե­րից մեկը իրենց ռազմա­կան համա­կարգե­րի անխա­փան փոխգործակցության ապա­հո­վումն է։ Գոթլանդում ԱՄՆ ղեկա­վա­րությամբ իրա­կա­նացված հրթի­ռա­յին գործարկումն իրա­կա­նացվել է բարդ բազմազգ հաղորդակցա­կան համա­կարգի միջո­ցով, որն ընդգրկում է սենսորներ, կառա­վարման համա­կարգեր և օդա­նա­վա­կա­յաններ մի քանի երկրնե­րում։ Լիտվա­յում ՆԱՏՕ‑ի ուժե­րը վարժանքներ անցկացրե­ցին տարհանման և տուժածնե­րին օգնություն ցուցա­բե­րե­լու ուղղությամբ՝ կիրա­ռե­լով բժշկա­կան և տարհանման երեք տարբեր համա­կարգեր, որոնցից յուրա­քանչյուրը պատկա­նում է տարբեր երկրնե­րին։

Տեխնո­լո­գիա­կան նորա­րա­րություննե­րի արագ զարգա­ցումը, որոնցում գերակշռում են մասնա­վոր ընկե­րություննե­րը, այլ ոչ թե կառա­վա­րություննե­րը, ավե­լի է բարդացրել նման համա­կարգումը։ «Այսօր մեր առջև կանգնած է խնդիր՝ ինչպես պահպա­նել դաշինքի միասնա­կա­նությունը նման արագ փոփո­խություննե­րի պայմաննե­րում», — նշել է ԱՄՆ բանա­կի Եվրո­պա­յի օպե­րա­ցիոն շտա­բի պետի տեղա­կալ գենե­րալ Սասլա­վը։

Աղբյուրը՝