Իրա­նը Կարև­որ Հարև­ան Է․Հայաստանը Չի Կարող Նրան Բաց Թողնել

Հայաստա­նը պետք է հստակ ուղերձ փոխանցի թե՛ Արևմուտքին, թե՛ տարա­ծաշրջա­նա­յին գործընկերնե­րին, որ Իրա­նը կարև­որ հարև­ան է, և Հայաստա­նը չի կարող կանգնել ընտրության առաջ՝ Իրա­նի և նրա հակա­ռա­կորդնե­րի միջև։

Արման Բաբա­ջանյան

Հայաստա­նի հանրա­յին ռադիոն զրուցել է «Հանուն հանրա­պե­տության» կուսակցության նախա­գահ Արման Բաբա­ջանյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվում է Հայաստա­նի ներքա­ղա­քա­կան լարվա­ծությունը, հատկա­պես եկե­ղե­ցու ներգրավվա­ծությունը քաղա­քա­կան գործընթացնե­րում և իշխա­նություննե­րի հետ ունե­ցած հակա­սություննե­րը։ Արման Բաբա­ջանյա­նը, անդրա­դառնում է եկե­ղե­ցա­կան բարե­փո­խումնե­րի անհրա­ժեշտությա­նը և Կաթո­ղի­կո­սի հնա­րա­վոր հեռացմա­նը՝ շեշտե­լով հոգև­որ դասի կողմից պետա­կան կուրսին աջակցե­լու կարև­ո­րությունը։ Առանցքա­յին թեմա­նե­րից է նաև Հայաստան-ԱՄՆ ռազմա­վա­րա­կան գործակցությունը, մասնա­վո­րա­պես՝ փետրվա­րին սպասվող բարձրաստի­ճան այցը և տնտե­սա­կան խոշոր ներդրումա­յին ծրագրե­րը։

Արման Բաբա­ջանյա­նը նշեց, որ ժամա­նա­կին զբա­ղեցրել է Հայ Եկե­ղե­ցու երի­տա­սարդաց միության ատե­նա­պե­տի պաշտո­նը, եղել է «Հայորդի» պարբե­րա­կա­նի խմբա­գիր և Արա­րատյան հայրա­պե­տա­կան թեմում ակտիվ գործունեություն է ծավա­լել հենց գործող կաթո­ղի­կո­սի պաշտո­նա­վարման շրջա­նում։ Նրա խոսքով՝ ինքն անձամբ ճանա­չում է բազմա­թիվ եկե­ղե­ցա­կաննե­րի, ուսա­նել է ճեմա­րա­նում, եղել է սարկա­վագ, և այդ պատճա­ռով էլ ներկա­յիս գործընթացնե­րին ներգրավված է ոչ թե դրսից, այլ ներսից հասկա­նա­լու դիրքե­րից։

Բաբա­ջանյա­նը ասաց, որ սկզբունքո­րեն դեմ չէ, որպեսզի եկե­ղե­ցա­կաննե­րը զբաղվեն քաղա­քա­կա­նությամբ, սակայն անընդունե­լի է համա­րում նրանց կուսակցա­կան գործունեությունը։ Նրա դիտարկմամբ՝ այն, ինչ այսօր տեղի է ունե­նում Մայր Աթո­ռի որոշ շրջա­նակնե­րում, արդեն կուսակցա­կա­նություն է, ինչը քայքա­յում է եկե­ղե­ցու հիմնա­կան առա­քե­լությունը։ Նա շեշտեց, որ կուսակցա­կան գործունեությունը նշա­նա­կում է կողմ ընտրել, մինչդեռ եկե­ղե­ցու դերը բոլո­րին միա­վո­րելն է և բոլո­րի­նը լինե­լը։ Եկե­ղե­ցու բարե­նո­րոգման առանցքա­յին խնդի­րը հենց կուսակցա­կա­նության ներթա­փանցումը բացա­ռելն է։ Նրա խոսքով՝ բարե­վարքության հետ կապված խնդիրնե­րը վաղուց են տեսա­նե­լի, վերջին բացա­հայտումնե­րը պարզա­պես ընդգծել են դրանց հրա­տա­պությունը։ Նա նշեց, որ այսօր բացա­կա­յում են հստակ կանո­նա­կան մեխա­նիզմներ, և անհրա­ժեշտ է բարե­վարքության հարցը դնել կանո­նա­կան հիմքե­րի վրա։

Խոսե­լով արտա­քին ազդե­ցություննե­րի մասին՝ Բաբա­ջանյա­նը նշեց, որ աշխարհի որևէ երկրում հայկա­կան եկե­ղե­ցա­կան ներկա­յությունը չի կարող այդ երկրի քաղա­քա­կան իշխա­նություննե­րի հետ ունե­ցած անհա­մա­ձայնություննե­րը արտա­հայտել եկե­ղե­ցու բեմից։ Նրա դիտարկմամբ՝ Միացյալ Նահանգնե­րում կամ Ռուսաստա­նում նման բան պարզա­պես աներև­ա­կա­յե­լի է, մինչդեռ Հայաստա­նը փաստա­ցի միակ երկիրն է, որտեղ եկե­ղե­ցին բացա­հայտ ընդդի­մա­նում է պետության քաղա­քա­կան կուրսին։

Արման Բաբա­ջանյա­նը կարծում է, որ Հայ Առա­քե­լա­կան Եկե­ղե­ցին դեռևս ամբողջությամբ չի մարսել հայկա­կան պետա­կա­նության նոր իրո­ղությունը, հատկա­պես հետպա­տե­րազմա­կան շրջա­նում։ Նա նշեց, որ եկե­ղե­ցու շուրջ խմո­րումնե­րը համընկել են հայ-թուրքա­կան հարա­բե­րություննե­րի ակտի­վացման փորձե­րի հետ, ինչը, իր կարծի­քով, կապված է նաև Ռուսաստա­նի ազդե­ցությունը նվա­զեցնե­լու գործընթացնե­րի խափանման փորձե­րի հետ։

Բաբա­ջանյա­նը ընդգծեց, որ պետությունն ունի ժողովրդից ստա­ցած մանդատ, և եկե­ղե­ցին չի կարող այդ մանդա­տի նկատմամբ անհարգա­լից վերա­բերմունք ցուցա­բե­րել։ Նրա խոսքով՝ բարե­նո­րո­գումնե­րի գործընթա­ցը պետք է առաջ տանեն հենց եկե­ղե­ցա­կաննե­րը՝ եպիսկո­պոսնե­րի առաջնորդությամբ, առանց վարչա­պե­տի կամ քաղա­քա­կան ուժե­րի ուղղա­կի միջամտության։

Նա նշեց, որ սահմա­նադրա­կան կարմիր գծե­րի խախտումներ եղել են բոլոր կողմե­րից, սակայն առա­ջի­նը հենց եկե­ղե­ցին է քաղա­քա­կա­նացվել՝ դեռևս 2020 թվա­կա­նի դեկտեմբե­րին պահանջե­լով վարչա­պե­տի հրա­ժա­րա­կա­նը։ ԱրմանԲա­բա­ջանյա­նը պատմեց, որ անձամբ մասնակցել է Վեհա­փա­ռի հետ հանդիպման, որտեղ բաց տեքստով հնչել է գործող վարչա­պե­տին հեռացնե­լու և նախկին նախա­գա­հի վերա­դարձի գաղա­փա­րը։

Բաբա­ջանյա­նի գնա­հատմամբ՝ նման դիրքո­րո­շումը պայմա­նա­վորված է նրա­նով, որ նախկին համա­կարգե­րում եկե­ղե­ցին ունե­ցել է լեգի­տի­մություն հաղորդող դեր, ինչը ներկա­յիս ժողովրդա­վա­րա­կան պայմաննե­րում այլևս հնա­րա­վոր չէ։ Նրա խոսքով՝ որևէ առաջնորդ երբեք սեփա­կան կամքով հեռա­նա­լու մտադրություն չի ունե­նում, սակայն պատմությունը ցույց է տալիս, որ քաղա­քա­կան և հասա­րա­կա­կան գործընթացնե­րը կարող են ստի­պել նման որո­շումնե­րի։

Արման Բաբա­ջանյա­նը նշեց, որ առա­ջի­կա­յում չի սպա­սում կտրուկ զարգա­ցումնե­րի և կարծում է, որ գործընթա­ցը երկա­րատև է լինե­լու։ Նրա դիտարկմամբ՝ մարզե­րում և գյուղե­րում մարդկանց օրա­կարգը բոլո­րո­վին կապ չունի եկե­ղե­ցու կամ կաթո­ղի­կո­սի շուրջ ընթա­ցող քննարկումնե­րի հետ։ Նա ասաց, որ մարդկանց հետաքրքրում են ջրի, գյուղատնտե­սության, կաթի մթերման, աշխա­տանքի և ապա­գա­յի հարցե­րը։ Բաբա­ջանյա­նը օրի­նակ բերեց Վարդե­նի­սի տարա­ծաշրջա­նի գյուղե­րից մեկը՝ նշե­լով, որ բնա­կիչնե­րին ավե­լի շատ մտա­հո­գում է իրենց երե­խա­նե­րի և համայնքի ապա­գան, քան եկե­ղե­ցա­կան վերնա­խա­վի ներքին հարցե­րը։ Նրա կարծի­քով՝ պետությունը պետք է հստակ հանձնա­ռություննե­րով պատասխան տա այս մարդկանց, այլ ոչ թե կենտրո­նա­նա վերա­ցա­կան օրա­կարգե­րի վրա։

Խոսե­լով ընտրություննե­րին մասնակցե­լու մասին՝ Արման Բաբա­ջանյա­նը նշեց, որ «Հանուն հանրա­պե­տության» կուսակցությունը քննարկում է տարբեր ձևա­չա­փեր՝ թե՛ դաշինքով, թե՛ կուսակցա­կան ցուցա­կով մասնակցե­լու հնա­րա­վո­րություննե­րը։ Նա ասաց, որ ինտենսիվ բանակցություններ են ընթա­նում ինչպես քաղա­քա­կան ուժե­րի, այնպես էլ հեղի­նա­կություն վայե­լող անհատնե­րի հետ, և որևէ տարբե­րակ բացառված չէ։

Միջազգա­յին զարգա­ցումնե­րի համա­տեքստում Բաբա­ջանյա­նը նշեց, որ աշխարհում տեղի ունե­ցող խոշոր գործընթացնե­րը Հայաստա­նին ստի­պում են գործել առա­վել սթափ և հաշվարկված։ Նա կարև­ո­րեց օգոստո­սի 8‑ի ձեռք բերված պայմա­նա­վորվա­ծություննե­րը՝ նշե­լով, որ դրանք Հայաստա­նին հնա­րա­վո­րություն են տվել ունե­նալ հենման կետ այս լարված տարա­ծաշրջա­նա­յին իրա­վի­ճա­կում։ Այդ պայմա­նա­վորվա­ծություննե­րը կատարյալ չեն, սակայն կարճա­ժամկետ հեռանկա­րում առա­վե­լա­գույն հնա­րա­վոր արդյունքն են պարտված պատե­րազմի պայմաննե­րում։ Նրա խոսքով՝ դրանք ձեռք են բերվել Միացյալ Նահանգնե­րի հետ ռազմա­վա­րա­կան գործընկե­րության շնորհիվ և պետք է դառնան ինստի­տուցիո­նալ, ոչ թե կախված լինեն մեկ քաղա­քա­կան ուժից։ Հայաստա­նը պետք է հստակ ուղերձ փոխանցի թե՛ Արևմուտքին, թե՛ տարա­ծաշրջա­նա­յին գործընկերնե­րին, որ Իրա­նը կարև­որ հարև­ան է, և Հայաստա­նը չի կարող կանգնել ընտրության առաջ՝ Իրա­նի և նրա հակա­ռա­կորդնե­րի միջև։ Նրա համոզմամբ՝ երկրի ներսում դիմադրո­ղա­կա­նության ամրապնդումն է արտա­քին սպառնա­լիքնե­րին դիմա­կա­յե­լու հիմնա­կան նախա­պայմա­նը։ Հայ-ամե­րիկյան պայմա­նա­վորվա­ծություննե­րը համազգա­յին նշա­նա­կություն ունեն և պետք է ստա­նան լայն քաղա­քա­կան աջակցություն խորհրդա­րա­նում։ Նա նշեց, որ ամե­րիկյան կողմի համար կարև­որ է տեսնել, որ Հայաստա­նում կա մեկից ավե­լի քաղա­քա­կան ուժ, որոնք պաշտպա­նում են այդ օրա­կարգը։

Վերջում Բաբա­ջանյա­նը նշեց, որ արդեն կան ամե­րի­կա­հայ գործա­րարներ, որոնք պատրաստ են խոշոր ներդրումներ կատա­րել Հայաստա­նում՝ տեսնե­լով անվտանգության և կայունության որո­շա­կի երաշխիքներ։ Նրա խոսքով՝ ներդրումնե­րը պետք է լինեն ոչ միայն հայրե­նա­սի­րա­կան, այլև տնտե­սա­կան տեսանկյունից շահա­վետ, և դա հնա­րա­վոր է միայն հստակ քաղա­քա­կան ուղեգծի պահպանման դեպքում։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝