ՀՅԴ‑ն Քիուեսթյան «Նախագծի» Պատասխա­նա­տունե­րից Է

ՀՅԴ Բյուրոն Ռոբերտ Քոչարյա­նին բացա­հայտ հակադրվե­լու քաջություն, ակնհայտո­րեն, չի ունե­ցել, բայց միա­ժա­մա­նակ փորձել է իր մարմիննե­րի եւ շարքե­րի միջո­ցով հարուցել իրա­վի­ճակ, երբ ապա­գա­յի «անո­րո­շություն եւ ռիսկայնության» համար պատասխա­նատվությունից ինքը զերծ կմնա:

Վահրամ Աթա­նեսյան

Մաս 10

ՀՅԴ Բյուրո­յի 2001թ. ապրի­լի  16-ին ընդունած «Շրջա­բե­րա­կա­նը» նաեւ «Հավելված» ունի, որ ոչ պակաս հետաքրքրություն է ներկա­յացնում նույնիսկ քառորդ դար հետո: ԼՂ կարգա­վորման քիուեսթյան «փաթե­թով» պայմա­նա­վորված պահը Դաշնակցությունը գնա­հա­տել է «ճակա­տագրա­կան եւ խիստ կարեւոր» եւ ենթադրել, որ այդ նախագծին «դրա­կան դիրքո­րո­շում ցուցա­բե­րե­լու պարա­գա­յին», հավա­նա­բար, վկա­յա­կոչվե­լու են «միջազգա­յին նոր իրո­ղությունը, ՀՀ‑ի սոցիալ-տնտե­սա­կան իրա­վի­ճա­կը, ապա­գա­յի անո­րոշ եւ ռիսկա­յին բախտախնդրությունը, ամեն ինչի ձգտե­լու եւ ոչնչի չհասնի աչքա­ծա­կության վտանգը»:

Ի՞նչ է նշա­նա­կում այս «քնա­րա­կան միջարկումը»: ՀՅԴ Բյուրոն ի սկզբա­նե քիուեսթյան «փաթե­թը» Ղարա­բաղյան կարգա­վորման նախորդ երեք՝ «փաթե­թա­յին», «փուլա­յին» եւ «Ընդհա­նուր պետություն», առա­ջարկություննե­րի համե­մատ «աչքա­ռու առա­վե­լություն» ունե­ցող է գնա­հա­տել, բայց «Հավելվա­ծում» իր իսկ մարմիննե­րին հասկացնում է, որ կարող են լինել թե «դրա­կան, թե բացա­սա­կան դիրքո­րո­շումներ»:

Ընդ որում, Բյուրոն, կարծես, շարունա­կում է բանա­վե­ճը, որ ծավալվել էր 1997‑ի տարե­վերջին, երբ Լեւոն Տեր-Պետրոսյա­նը հանդես էր եկել «Պատերա՞զմ, թե՞ խաղա­ղություն. լրջա­նա­լու պահը» հայե­ցա­կարգա­յին հոդվա­ծով: Այդ փուլի համար բնո­րո­շը «Սերգո ջան, քանի Ղարա­բա­ղի խնդի­րը կա, լավ չես ապրե­լու» խոսույթն էր, որ տարա­ծում էր հատկա­պես դաշնակցա­կան մամուլը: 

Չորս տարի անց ՀՅԴ Բյուրոն, ըստ էության, խոստո­վա­նել է, որ սկզբունքո­րեն իրա­վի­ճակ չի փոխվել, եւ քիուեսթյան «փաթե­թին» դրա­կան դիրքո­րո­շումը վերստին կարող է պայմա­նա­վորվել  Հայաստա­նի սոցիալ-տնտե­սա­կան իրա­վի­ճա­կով, ապա­գա­յի անո­րո­շությամբ, բայց, որ չափա­զանց կարեւոր է, նաեւ կամ, գուցե, առա­ջին հերթին՝ «ամեն ինչի ձգտե­լու եւ ոչնչին չհասնե­լու աչքա­ծա­կության վտանգով»:

Տպա­վո­րություն է, թե այս ձեւա­կերպումնե­րով ՀՅԴ Բյուրոն «ինքն իր հետ է բանա­վի­ճում» եւ անդրա­դառնում է անցյա­լի վրի­պումնե­րին: 

Դաշնակցության գրե­թե բոլոր հայտնի գործիչնե­րը Հայաստա­նի առա­ջին հանրա­պե­տության անկման, տարածքա­յին հսկա­յա­կան կորուստնե­րի համար իրենց պատասխա­նա­տու են ճանա­չում այն առումով, որ կարող էին ավե­լի առարկա­յա­կան լուծման հասնել, եթե Մեծ Հայաստա­նի հույսեր չփայփա­յեին: Ըստ երեւույթին, Դաշնակցությունը 2001 թվա­կա­նին, ինչպես ասում են, գտնվել է «կամուկա­ցի մեջ»:

ՀՅԴ Բյուրոն Ռոբերտ Քոչարյա­նին բացա­հայտ հակադրվե­լու քաջություն, ակնհայտո­րեն, չի ունե­ցել, բայց միա­ժա­մա­նակ փորձել է իր մարմիննե­րի եւ շարքե­րի միջո­ցով հարուցել իրա­վի­ճակ, երբ ապա­գա­յի «անո­րո­շություն եւ ռիսկայնության» համար պատասխա­նատվությունից ինքը զերծ կմնա: Այս կեցվածքը պատմա­կան հեռվից կարող է թվալ լիո­վին արդա­րացված, բայց պետք է հաշվի առնել, որ այդ փուլում ՀՀՇ‑ն քաղա­քա­կան գործոն չէր այլեւս կամ, ավե­լի ճիշտ, Լեւոն Տեր-Պետրոսյա­նը չէր մասնակցում Հայաստա­նի ներքա­ղա­քա­կան կյանքին, իսկ Վազգեն Սարգսյա­նից հետո ՀՀԿ‑ն կորցրել էր ազդե­ցության գրե­թե բոլոր լծակնե­րը, եւ միակ ուժը, որ քիուեսթյան «փաթե­թի» էքզիստենցիալ վտանգա­վո­րությա­նը կարող էր հակակշիռ ստեղծել, Դաշնակցությունն էր: ՀՅԴ‑ն, դժբախտա­բար, այդ առա­քե­լությունից խուսա­փել կամ, առնվազն, հաջո­ղությամբ խուսա­նա­վել է օրվա նպա­տա­կա­հարմա­րության եւ պատմա-քաղա­քա­կան վճռա­կա­նության միջա­կայքում:

Վահրամ Աթա­նեսյան

Շարունա­կե­լի