ԱՄՆ‑ի Հետ Հարա­բե­րություննե­րը Հնա­րա­վո­րություններ Են Ոչ Թե Վտանգներ

Հայաստա­նը տասնամյակներ շարունակ ունե­ցել է երրորդ աշխարհի մակարդա­կի ենթա­կա­ռուցվածքներ, և նման նախա­գի­ծը պետք է դիտել որպես զարգացման հնա­րա­վո­րություն, ոչ թե սպառնա­լիք։

Ներսես Կոպալյան

Մեր Խոսքը՝ 

Ներկա­յացնում ենք EVN Report պարբե­րա­կա­նի խմբա­գիր Մարիա Թիթիզյա­նի հարցազրույցը քաղա­քա­գետ Ներսես Կոպալյա­նի հետ։ Հարցազրույցում վերլուծվում է Հայաստա­նի ռազմա­վա­րա­կան վերա­կողմնո­րո­շումը և «TRIPP» նախագծի միջո­ցով իրա­կա­նացվող տարա­ծաշրջա­նա­յին ինտեգրումը, որն ուղղված է երկրի ենթա­կա­ռուցվածքնե­րի զարգացմանն ու անվտանգության ամրապնդմա­նը։ Կոպալյա­նը շեշտադրում է ԱՄՆ‑ի աճող դերա­կա­տա­րությունը և նախա­գահ Թրամփի վարչա­կազմի հետ հարա­բե­րություննե­րի կարև­ո­րությունը՝ նշե­լով, որ միջազգա­յին առևտրա­յին ուղի­նե­րին միա­նա­լը Հայաստա­նի համար մեկուսա­ցումից խուսա­փե­լու հիմնա­կան միջոցն է։

Մեր Ուղին 

Մարիա Թիթիզյան
Առա­ջի­կա շաբաթնե­րին սպասվում է ԱՄՆ փոխնա­խա­գահ Ջեյ Դի Վենսի այցը Հայաստան և Ադրբե­ջան։ Ինչպե՞ս պետք է ընկա­լել այդ այցը և ԱՄՆ մասնակցությունը գործընթա­ցին։

Ներսես Կոպալյան
Այդ այցը նպա­տակ ունի շարունա­կե­լու Վաշինգտո­նի միջնորդությամբ ձեռք բերված օգոստո­սի 8‑ի համա­ձայնություննե­րը։ Սա պարզ ազդակ է, որ ԱՄՆ վարչա­կազմը խորա­պես ներգրավված է ոչ միայն խաղաղ գործընթա­ցում, այլև ավե­լի լայն տարա­ծաշրջա­նա­յին ծրագրե­րում։

Մարիա Թիթիզյան
Հասա­րա­կության մեջ կա շփոթ և անգամ վախ այս նախա­ձեռնության շուրջ։ Որտե՞ղ է դրա աղբյուրը։

Ներսես Կոպալյան
Կարծում եմ, որ ապա­տե­ղե­կատվությունը լայնո­րեն տարածվում է ինչպես սփյուռքում գործող որոշ լոբբիստա­կան շրջա­նակնե­րի, այնպես էլ Հայաստա­նի ներսում՝ հիմնա­կա­նում ընդդի­մա­դիր ուժե­րի կողմից։  Դրան նպաստում է նաև կառա­վա­րության թույլ ռազմա­վա­րա­կան հաղորդակցությունը, ինչի հետև­անքով նույնիսկ դրա­կան նախա­ձեռնություննե­րը ներկա­յացվում են կասկա­ծե­լի լույսի ներքո։

Մարիա Թիթիզյան
Ի՞նչ է իրա­կա­նում TRIPP նախա­ձեռնությունը, և ինչո՞ւ է այն կարև­որ Հայաստա­նի համար։

Ներսես Կոպալյան
TRIPP‑ի էությունը Հայաստա­նի ինտեգրումն է տրանսկասպյան և տրանսքա­ղա­քակրթա­կան հաղորդուղի­նե­րին։ 1994-ից ի վեր Հայաստա­նը բացառված է եղել բոլոր խոշոր տարա­ծաշրջա­նա­յին նախագծե­րից, իսկ ինքնա­մե­կուսա­ցումը երբեք չի կարող ռազմա­վա­րություն համարվել։ TRIPP‑ը առա­ջին իրա­կան հնա­րա­վո­րություն է Հայաստա­նը դուրս բերե­լու այդ մեկուսա­ցումից։

Մարիա Թիթիզյան
Շատե­րը պնդում են, որ այս նախա­ձեռնությունը սպառնում է Հայաստա­նի ինքնիշխա­նությա­նը։

Ներսես Կոպլա­յան
Նման պնդումնե­րը իրա­կա­նությա­նը չեն համա­պա­տասխա­նում։ Պայմա­նա­վորվա­ծություննե­րը հստակ ամրագրված են փաստաթղթե­րում, և որևէ գաղտնի վերահսկո­ղություն կամ ինքնիշխա­նության զիջում չկա։ Դավադրա­պաշտա­կան վարկածնե­րը սնվում են հասա­րա­կության վախե­րից։

Մարիա Թիթիզյան
Կա՞ն արդյոք իրա­կան, հիմնա­վոր մտա­հո­գություններ։

Ներսես Կոպալյան
Արդյո՞ք պետք է մտա­հոգվել միլիարդա­վոր դոլարնե­րի ներդրումնե­րից, ենթա­կա­ռուցվածքնե­րի զարգա­ցումից և երկա­թուղա­յին համա­կարգի վերա­կանգնումից։  Հայաստա­նը տասնամյակներ շարունակ ունե­ցել է երրորդ աշխարհի մակարդա­կի ենթա­կա­ռուցվածքներ, և նման նախա­գի­ծը պետք է դիտել որպես զարգացման հնա­րա­վո­րություն, ոչ թե սպառնա­լիք։

Մարիա Թիթիզյան
Ի՞նչ կասեք փոխա­դարձության խնդրի մասին՝ հատկա­պես Ադրբե­ջա­նի հետ։

Ներսես Կոպալյան
Առանց փոխա­դարձության որևէ նախա­գիծ չի կարող աշխա­տել։ Սակայն, չկա որևէ փաստ, որ փոխա­դարձություն չի լինե­լու։ ԱՄՆ‑ը և Եվրո­պան լավ հասկա­նում են՝ Հայաստա­նը չի կարող ինտեգրվել տարա­ծաշրջա­նա­յին միջանցքնե­րին միայն մեկ ճանա­պարհով, և հենց այդ պատճա­ռով քննարկվում են բազմա­կողմ ենթա­կա­ռուցվածքա­յին լուծումներ։

Մարիա Թիթիզյան
Ինչո՞ւ է Ջեյ Դի Վենսի այցը այդքան մեծ նշա­նա­կություն ստա­նում։

Ներսես Կոպալյան
Աշխարհի երկրորդ ամե­նաազդե­ցիկ պաշտոնյան չի այցե­լի տարա­ծաշրջան, եթե խոսքը լիներ միայն մեկ ճանա­պարհի մասին։ Սա ցույց է տալիս նախա­ձեռնության լայն աշխարհա­քա­ղա­քա­կան նշա­նա­կությունը։

Մարիա Թիթիզյան
Ինչպե՞ս է այս ամե­նը կապված Դոնալդ Թրամփի հետ։

Ներսես Կոպալյան
Թրամփը Վաշինգտո­նի համա­ձայնություննե­րը համա­րում է իր արտա­քին քաղա­քա­կա­նության ամե­նա­կարև­որ ձեռքբե­րումնե­րից մեկը։ Այդ պատճա­ռով Հայաստա­նը դարձել է կարև­որ գործընկեր ԱՄՆ վարչա­կազմի համար՝ մի բան, որը նախկի­նում երբեք չի եղել։

Մարիա Թիթիզյան
Կա մտա­վա­խություն, որ Թրամփի հեռա­նա­լուց հետո այս գործընթացնե­րը կարող են դադա­րել։

Ներսես Կոպալյան
Դա լուրջ մտա­հո­գություն չէ, քանի որ TRIPP‑ը ինստի­տուցիո­նալ գործընթաց է, որի հիմքե­րը ձևա­վորվել են նաև Բայդե­նի վարչա­կազմի օրոք։ Նախա­գի­ծը համա­պա­տասխա­նում է ԱՄՆ ռազմա­վա­րա­կան շահե­րին՝ անկախ իշխա­նության փոփո­խությունից։

Մարիա Թիթիզյան
Ինչպե՞ս եք գնա­հա­տում Ռուսաստա­նի ներկա­յիս դիրքա­վո­րումը Հայաստա­նի նկատմամբ։

Ներսես Կոպալյան
Ռուսաստա­նի վարքա­գի­ծը պայմա­նա­վորված է ռեսուրսնե­րի սղությամբ՝ Ուկրաի­նա­յի պատե­րազմի ֆոնին։ Սակայն Մոսկվան շարունա­կում է հիբրի­դա­յին ազդե­ցության փորձե­րը Հայաստա­նի ներսում։

Մարիա Թիթիզյան
Ի՞նչ է սպասվում ընտրություննե­րի ֆոնին։

Ներսես Կոպալյան
Հասա­րա­կության մեջ կա հոգնա­ծություն և ժողովրդա­վա­րա­կան հյուծվա­ծություն, ինչը բնո­րոշ է ռուսա­կան հիբրի­դա­յին ճնշման տակ գտնվող երկրնե­րին։ Ընտրություննե­րին մասնակցության մակարդա­կը որո­շիչ է լինե­լու արդյունքնե­րի համար։

Մարիա Թիթիզյան
Եվ վերջում՝ ինչպե՞ս կբնո­րո­շեք Հայաստա­նի ներկա փուլը։

Ներսես Կոպալյան
Հայաստա­նը գտնվում է անցումա­յին վիճա­կում՝ մեծ ներուժով։ Առա­ջի­կա ընտրություննե­րից հետո երկի­րը պետք է կենտրո­նա­նա ժողովրդա­վա­րա­կան և ինստի­տուցիո­նալ կայունացման վրա, հակա­ռակ դեպքում ապա­գան կարող է լինել ծանր։

 Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ https://www.youtube.com/watch?v=2V7P9uFe5AQ