Խաղա­ղության Պայմա­նագրի Ստո­րագրումը  Մոտ Է

Գերի­նե­րի հարցով Ալիևը չէր հայտա­րա­րի նրանց հնա­րա­վոր ազատման մասին նույնիսկ եթե նման մտադրություն ունե­նար, քանի որ դրանք բանակցա­յին գործիքներ են։ 

Արամ Սարգսյան

ShantNews‑ը զրուցել է «Հանրա­պե­տություն» կուսակցության նախա­գահ Արամ Սարգսյա­նի Հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվում են հայ-ադրբե­ջա­նա­կան խաղա­ղության պայմա­նագրի հեռանկարներն ու տարա­ծաշրջա­նա­յին աշխարհա­քա­ղա­քա­կան ազդե­ցություննե­րը։ Սարգսյա­նը շեշտում է, որ Ադրբե­ջա­նի նախա­գա­հի փոփո­խա­կան հռե­տո­րա­բա­նությունը հաճախ պայմա­նա­վորված է ռուսա­կան ճնշումնե­րով, սակայն կանխա­տե­սում է փաստաթղթի ստո­րագրումը մինչև 2026 թվա­կա­նի գարուն՝ ելնե­լով Արևմուտքի միջնորդությունից և տնտե­սա­կան շահա­վետ ծրագրե­րից։ Զրույցի ընթացքում քննարկվում են նաև գերի­նե­րի վերա­դարձի հնա­րա­վո­րություննե­րը, հայկա­կան երկա­թուղու կառա­վա­րումը Ռուսաստա­նից օտա­րե­լու անհրա­ժեշտությունը և ներքա­ղա­քա­կան պայքա­րի դինա­մի­կան, եկե­ղե­ցի-պետություն հարա­բե­րություննե­րը։

Արամ Սարգսյա­նը նշեց, որ Ադրբե­ջա­նի նախա­գա­հի խոսույթը հաճախ արագ փոփոխվում է ու կախված է հիմնա­կա­նում ռուսա­կան ազդե­ցություննե­րից և այնտեղ տեղի ունե­ցող զարգա­ցումնե­րից։ Նրա դիտարկմամբ՝ Ռուսաստա­նը, չկա­րո­ղա­նա­լով որոշ հարցեր լուծել Ադրբե­ջա­նի միջո­ցով, այժմ Ադրբե­ջա­նի ճնշումնե­րով փորձում է ազդել Հայաստա­նի ներքա­ղա­քա­կան դաշտի վրա։

Սարգսյա­նը կարծիք հայտնեց, որ խաղա­ղության համա­ձայնա­գի­րը կստո­րագրվի ընտրություննե­րից մոտ երկու ամիս առաջ՝ հավա­նա­բար ապրիլ-մայի­սին, քանի որ դա ձեռնտու է թե՛ Ադրբե­ջա­նին, թե՛ Հայաստա­նին, թե՛ Միացյալ Նահանգնե­րին։ Նա ընդգծեց, որ Իլհամ Ալիևը բազմիցս ինքն իրեն հակա­սել է տարբեր հարցե­րում, այդ թվում՝ Զանգե­զուրի միջանցքի, տարածքա­յին հայտա­րա­րություննե­րի և խաղա­ղության մոտ լինե­լու մասին խոսույթում, ուստի հնա­րա­վոր է նաև այս դեպքում հակա­սի իր ներկա­յիս դիրքո­րոշմա­նը։ Քաղա­քա­կան գործի­չը համոզված է, որ արևմտյան ճնշումնե­րը և տնտե­սա­կան գործոննե­րը նույնպես նպաստե­լու են փաստաթղթի ստո­րագրմա­նը։

Հանրա­պե­տություն կուսակցության նախա­գա­հը հավե­լեց, որ Ադրբե­ջա­նին և Թուրքիա­յին ձեռնտու է գազի տեղա­փոխման ավե­լի արդյունա­վետ ուղի­նե­րի ստեղծումը, ինչը նույնպես արա­գացնում է համա­ձայնագրի անհրա­ժեշտությունը։ Նրա խոսքով՝ ներկա­յիս խորհրդա­րա­նի մեծա­մասնությունը ևս գործոն է, որը Բաքուն կփորձի օգտա­գործել՝ համա­ձայնա­գի­րը շուտ ստո­րագրե­լու համար։Անդրադառնալով գերի­նե­րի հարցին՝ Սարգսյա­նը նշեց, որ Ալիևը չէր հայտա­րա­րի նրանց հնա­րա­վոր ազատման մասին նույնիսկ եթե նման մտադրություն ունե­նար, քանի որ դրանք բանակցա­յին գործիքներ են։ Նա համոզմունք հայտնեց, որ խաղա­ղության համա­ձայնագրից հետո Ադրբե­ջա­նում պահվող գերի­նե­րի հարցը կլուծվի։ Սարգսյա­նի խոսքով՝ որոշ տեղե­կություննե­րի համա­ձայն՝ խնդի­րը առա­վե­լա­պես կապված է Ռուբեն Վարդանյա­նի հետ և ունի նաև ռուսա­կան գործոն։

Երկա­թուղու և TRIPP նախա­ձեռնության թեմա­յով Սարգսյա­նը ասաց, որ Հայաստա­նը պետք է հարցը կոշտ դնի Ռուսաստա­նի առաջ, քանի որ վերջինս, նրա գնա­հատմամբ, չի կատա­րել ներդրումա­յին պարտա­վո­րություննե­րը հայկա­կան երկա­թուղու նկատմամբ։ Նա նշեց, որ երկրի համար կենսա­կան է այդ ճանա­պարհնե­րի գործարկումը, և եթե Ռուսաստա­նը հրա­ժարվի փոփո­խություննե­րից, ապա Հայաստա­նը պետք է քննարկի կոնցե­սիոն պայմա­նագրից հրա­ժարվե­լու տարբե­րա­կը։ Սարգսյա­նը ընդունեց, որ դա կարող է տնտե­սա­կան բարդություններ առա­ջացնել, սակայն համոզված է, որ երկա­րա­ժամկետ առումով նոր տրանսպորտա­յին ուղի­նե­րը մեծ առա­վե­լություններ կտան Հայաստա­նին։

Խոսե­լով ընդդի­մության այն պնդումնե­րի մասին, թեպետք է «ոչ» ասել Ալիև­ին, Սարգսյա­նը դիտարկեց, որ նախ պետք է հասկա­նալ՝ կոնկրետ ինչ առա­ջարկի մասին է խոսքը։ Նրա խոսքով՝ որոշ ընդդի­մա­դիր ուժեր իրա­կա­նում հենվում են ռուսա­կան օրա­կարգի վրա, իսկ Ռուսաստա­նը տարա­ծաշրջա­նում շահագրգռված է պատե­րազմա­կան իրա­վի­ճակնե­րի պահպանմամբ։ Այդ պատճա­ռով, ըստ Սարգսյա­նի, նրանք, ովքեր միակ լուծումը տեսնում են Ռուսաստա­նին հենվե­լը, փաստա­ցի պատե­րազմա­կան քաղա­քա­կա­նության կողմնա­կից են։ Եթե իրենք ստա­նան վստա­հություն, ապա առա­ջիննե­րից կլի­նեն, ովքեր կպա­հանջեն ռուսա­կան երկա­թուղա­յին կառա­վարման դադա­րե­ցումը Հայաստա­նում, ՀԱՊԿ-ից հրա­ժա­րումը և հակաօ­դա­յին պաշտպա­նության համա­տեղ համա­կարգից դուրս գալը՝ սեփա­կան պաշտպա­նության համա­կարգե­րը զարգացնե­լու համար։ Նա ընդգծեց, որ Հայաստա­նը աստի­ճա­նա­բար ուժե­ղա­նում է, սակայն կան ներքին ուժեր, որոնք փորձում են խոչընդո­տել այդ գործընթա­ցը և երկի­րը պահել ռուսա­կան ազդե­ցության ներքո։

Քաղա­քա­կան դաշտի մասին խոսե­լիս Սարգսյա­նընշեց, որ ռուսա­կան ազդե­ցության տակ գտնվո­ղուժե­րը, իր համոզմամբ, ղեկա­վարվում են մեկ կենտրո­նից և փորձում են թույլ չտալ, որ այդազդե­ցության քվե­նե­րը փոշիա­նան, միա­ժա­մա­նակփորձե­լով պառակտել արևմտյան կողմնո­րո­շում ունե­ցող ընտրա­զանգվա­ծը։ Նրա խոսքով՝ իրենց կուսակցությունը նույնպես թիրա­խա­վորվում է, քանի որ կարող է համա­գործակցել գործող իշխա­նության հետ և խոչընդո­տել այդ ծրագրե­րին։

Անդրա­դառնա­լով այն խոսակցություննե­րին, թե իր և Նիկոլ Փաշինյա­նի հարա­բե­րություննե­րը լարվել են կաթո­ղի­կո­սի ձեռքը համբուրե­լու պատճա­ռով, Սարգսյա­նը նշեց, որ նման լարվա­ծություն չկա, և իր վերջին շփումնե­րը վարչա­պե­տի հետ եղել են նորմալ ու գործնա­կան։ Եկե­ղե­ցու հարցում Սարգսյա­նը ասաց, որ թեև կարող է ունե­նալ անձնա­կան անհա­մա­ձայնություններ, այնումե­նայնիվ պետա­կան ինստի­տուտնե­րի նկատմամբ պետք է ցուցա­բերվի հարգանք, և ինքն այդպես է վերա­բերվել Հայ Առա­քե­լա­կան եկե­ղե­ցուն։ Նրա համոզմամբ՝ եթե հոգև­ո­րա­կա­նը քրեա­կան հանցա­գործություն է կատա­րում, պետք է դատվի օրենքով, սակայն անձնա­կան վարքագծի որոշ հարցեր պետության իրա­վա­սությունից դուրս են և պետք է լուծվեն եկե­ղե­ցու ներսում։ Ներկա­յումս եկե­ղե­ցին բաժանված է երկու բևե­ռի՝ մեկը աջակցում է վարչա­պե­տին, մյուսը՝ կաթո­ղի­կո­սին, ինչը խորացնում է ճգնա­ժա­մը։ Նրա կարծի­քով՝ ստեղծված իրա­վի­ճա­կի լուծման ճանա­պարհը կաթո­ղի­կո­սի հրա­ժա­րա­կանն է, ինչը կարող է օգնել պահպա­նել եկե­ղե­ցու ամբողջա­կա­նությունը։ Նա ընդգծեց, որ եկե­ղե­ցու պառակտումը ցավա­լի է իր համար որպես Հայ Առա­քե­լա­կան եկե­ղե­ցու հետև­որդի։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝