Առա­ջի­կա Ընտրություննե­րը Նոր Ու Հին Իրա­կա­նություննե­րի Միջև Են Լինե­լու

Տարբեր ուժեր փորձե­լու են ազդե­ցություն ունե­նալ, սակայն վճռո­րո­շը հայ ժողովրդի ընտրությունն է։ Արդար ընտրություննե­րը նշա­նա­կում են ոչ միայն տեխնի­կա­կան խախտումնե­րի բացա­ռում, այլ նաև փողի բաժանման և «բարե­գործա­կան» քողարկված քարոզչության կանխարգե­լում։

Գեղամ Նազարյան

Freenews Armenia‑ն զրուցել է ԱԺ պատգա­մա­վոր Գեղամ Նազարյա­նի հետ։ Զրույցի առանցքում սպասվող խորհրդա­րա­նա­կան ընտրություններն են, որոնք դիտարկվում են ոչ թե սոսկ որպես քաղա­քա­կան մրցա­պայքար, այլ որպես պատմա­կան անցումա­յին փուլ երրորդ և չորրորդ հանրա­պե­տություննե­րի միջև: Պատգա­մա­վոր Գեղամ Նազարյա­նը շեշտում է, որ Հայաստա­նը պետք է հրա­ժարվի հին, էմո­ցիո­նալ և Արցա­խի հարցի շուրջ կառուցված տրա­մա­բա­նությունից՝ տեղի տալով նոր իրո­ղություննե­րին, որոնք հիմնված են պետա­կա­նության ամրապնդման և խաղաղ համա­կե­ցության վրա: Զրույցի ընթացքում քննա­դատվում են քաղա­քա­կան պոպուլիզմն ու նյութա­կան շահե­րով ընտրողնե­րին գայթակղե­լու փորձե­րը, հատկա­պես այն ուժե­րի կողմից, որոնք չունեն պետա­կա­նա­մետ օրա­կարգ:

Գեղամ Նազարյա­նը կարծում է, որ հունի­սի 7‑ին ընտրվե­լիք խորհրդա­րա­նը լինե­լու է անցումա­յին՝ մատնանշած դարաշրջա­նի և նոր շրջա­նի միջև։ Նրա դիտարկմամբ՝ այս խորհրդա­րա­նի վրա դրված է լինե­լու Հայաստա­նը նոր իրա­կա­նության տանե­լու դերա­կա­տա­րությունը, և դրա­նից հետո արդեն անհրա­ժեշտություն է առա­ջա­նա­լու անցկացնել ընտրություններ, որոնք բխե­լու են չորրորդ հանրա­պե­տության տրամաբանությունից։Նազարյանը նշեց, որ թեև գնում ենք նոր փուլ, սակայն այս ընտրություննե­րը դեռ մեծա­պես անցկացվե­լու են արցախյան թեմա­յի ազդե­ցության ներքո։ Նրա խոսքով՝ քաղա­քա­կան դաշտում դեռ գերակշռում են մեղադրանքնե­րը՝ «ով հանձնեց Արցա­խը», և այդ խոսույթը շարունա­կում է ձևա­վո­րել ներքա­ղա­քա­կան տրա­մա­բա­նությունը։ Պատգա­մա­վո­րը կարծում է, որ մի հատված իրա­պես հավա­տում է, թե Արցա­խը իրա­վա­բա­նո­րեն ամրագրված էր որպես Հայաստա­նի մաս և հանձնվել է, իսկ մյուս հատվա­ծը գիտի իրա­կա­նությունը, սակայն շահարկում է թեման քաղա­քա­կան նպա­տակնե­րով։

Գեղամ Նազարյա­նը շեշտում է, որ Արցա­խը երբեք միջազգա­յին հանրության կողմից չի ճանաչվել որպես Հայաստա­նի մաս կամ անկախ պետություն, և պնդումնե­րը, թե որևէ անձ պարզա­պես «վերցրեց ու հանձնեց», չեն դիմա­նում տրա­մա­բա­նությա­նը։ Նրա համոզմամբ՝ անհրա­ժեշտ է ընդունել դառը կամ քաղցր իրո­ղություննե­րը և դրանց հիման վրա կառուցել առա­ջընթա­ցը, այլա­պես Հայաստա­նը կմնա խաղից դուրս։ Պատգա­մա­վո­րը բերեց օրի­նակ՝ պատմե­լով Կանա­դա­յում բնակվող հայազգի գործա­րար կնոջ հետ իր զրույցի մասին։ Նազարյա­նը նրան հարցրել է՝ եթե 300 միլիոն դոլա­րից հետո բանկում մնա­ցել է ընդա­մե­նը 30 հազար, որո­շումնե­րը կկա­յացնի՞ նախկին թե՞ ներկա ռեսուրսնե­րի տրա­մա­բա­նությամբ։ Նա ընդգծեց, որ պետությունն այսօր պետք է գործի այն իրո­ղությունից ելնե­լով, ինչ ունի, այլ ոչ թե կորցրած հնա­րա­վո­րություննե­րի էմո­ցիո­նալ հիշո­ղությունից։

Անդրա­դառնա­լով «չեք տեսնի նախկիննա­խա­գահնե­րին քաղա­քա­կա­նության մեջ» հայտա­րա­րությա­նը՝ Գեղամ Նազարյա­նը նկա­տեց, որ որոշ ժամա­նակ անցումա­յին փուլում դեռ գործե­լու են անցյա­լի տրա­մա­բա­նությամբ առաջնորդվող ուժեր, սակայն հետո քաղա­քա­կան դաշտը մաքրվե­լու է և կենտրո­նա­նա­լու է Հայաստա­նի Հանրա­պե­տության, պետա­կան ինստի­տուտնե­րի և մարդու իրա­կան խնդիրնե­րի վրա։ Նրա համոզմամբ՝ քաղա­քա­կա­նությունը պետք է տեղա­փոխվի պատմա­փի­լի­սո­փա­յա­կան դիսկուրսնե­րից դեպի քաղա­քա­ցու առօրյա խնդիրնե­րի լուծում։

Նազարյա­նը առանձնա­պես կարև­ո­րեց սոցիա­լա­կան արդա­րության հարցը՝ նշե­լով, որ հասա­րա­կությունը ամեն օր բախվում է անարդա­րություննե­րի՝ սկսած ենթա­կա­ռուցվածքնե­րից մինչև աշխա­տա­վարձե­րի ուշա­ցումներ։ Նրա կարծի­քով՝ ապա­գա քաղա­քա­կան մրցակցությունը պետք է կառուցվի հենց այս հարցե­րի շուրջ։

Խոսե­լով «ուժեղ Հայաստա­նի» նախագծի մասին՝ Գեղամ Նազարյա­նը այն բնութագրեց որպես երրորդ հանրա­պե­տությա­նը բնո­րոշ երև­ույթ, երբ մեծ ֆինանսա­կան ռեսուրս ունե­ցող անձինք քաղա­քա­կան դաշտ են մտնում առանց անհրա­ժեշտ քաղա­քա­կան գիտե­լի­քի և փորձի։ Նա ընդգծեց, որ քաղա­քա­կա­նությունը չի կարող դառնալ բիզնես նախագծի շարունա­կություն, և ֆինանսա­կան կարո­ղությունը բավա­րար հիմք չէ պետության կառա­վարմա­նը մասնակցե­լու համար։ Նազարյա­նի խոսքով՝ հրա­պա­րա­կա­յին խոսքում նկատվում է քաղա­քա­կան գիտե­լի­քի պակաս և վերև­ից նայե­լու վերա­բերմունք։

Անդրա­դառնա­լով մյուս ընդդի­մա­դիր բևեռնե­րին՝ պատգա­մա­վորն ընդունեց, որ այնտեղ կան փորձա­ռու քաղա­քա­կան գործիչներ, սակայն նրանց որոշ պոպուլիստա­կան հայտա­րա­րություննե­րը սահմա­նա­փա­կում են լայն աջակցություն ստա­նա­լու հնա­րա­վո­րությունը։ Նրա դիտարկմամբ՝ երբ հստակ չեն ձևա­կերպվում Հայաստա­նի արտա­քին հարա­բե­րություննե­րի առաջնա­հերթություննե­րը, մասնա­վո­րա­պես հայ-ադրբե­ջա­նա­կան սահմաննե­րի և հաղորդուղի­նե­րի հարցում, հանրա­յին վստա­հությունը նվա­զում է։ Ընդդի­մա­դիր երեք բևեռնե­րի հավա­քա­կան առա­վե­լա­գույն ներուժը կարող է կազմել շուրջ 21 տոկոս, և մեծա­մասնություն ձևա­վո­րե­լու հեռանկար նա չի տեսնում։ Նա նաև ընդգծեց, որ Գյումրու ընտրա­կան սցե­նա­րի կրկնությունը հանրա­պե­տա­կան ընտրություննե­րում անհնար է համա­րում։

Պատգա­մա­վո­րը համոզված է, որ իշխա­նության հիմնա­կան քաղա­քա­կան կապի­տա­լը կայացրած ծանր որո­շումներն են, որոնց շնորհիվ այսօր սահմա­նա­յին հարա­բե­րա­կան կայունություն կա։ Նրա խոսքով՝ եթե այդ որո­շումնե­րը չկա­յացվեին, նույնիսկ «պարտությամբ խաղա­ղություն» էլ չէր լինի, և ներկա­յիս հարա­բե­րա­կան անդորրը չէր ապա­հովվի։

Արտա­քին միջամտություննե­րի մասին խոսե­լիս Նազարյա­նը նշեց, որ տարբեր ուժեր փորձե­լու են ազդե­ցություն ունե­նալ, սակայն վճռո­րո­շը հայժո­ղովրդի ընտրությունն է։ Նա շեշտեց, որ արդար ընտրություննե­րը նշա­նա­կում են ոչ միայն տեխնի­կա­կան խախտումնե­րի բացա­ռում, այլ նաև փողի բաժանման և «բարե­գործա­կան» քողարկված քարոզչության կանխարգե­լում։

Գեղամ Նազարյա­նի համոզմամբ՝ Հայաստա­նի առաջ կանգնած են բազմա­թիվ սոցիա­լա­կան խնդիրներ, և քաղա­քա­կան դաշտը պետք է կենտրո­նա­նա արժա­նա­պա­տիվ կյանքի ապա­հովման վրա։ Նա ընդգծեց, որ թե՛ Հայաստա­նում, թե՛ Ադրբե­ջա­նում կան ուժեր, որոն քդեմ են խաղաղ հարավկովկասյան օրա­կարգին և փորձում են բորբո­քել հասա­րա­կա­կան տրա­մադրություննե­րը, ուստի հասա­րա­կությունը պետք է ցուցա­բե­րի իմաստություն և քվեարկի գիտակցա­բար՝ ոչ նյութա­կան շահագրգռվա­ծությունից ելնե­լով, այլ համոզմունքից։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝