Ալիևը Ցանկա­նում Է Սրել ՀՀ Ներքա­ղա­քա­կան Իրադրությունը

Եթե Ադրբե­ջա­նի ղեկա­վա­րությունը հրա­հանգի չանդրա­դառնալ որոշ թեմա­նե­րի, ապա ներքին հանրա­յին դաշտում հազիվ թե գտնվեն այլ կարծիքներ բարձրա­ձայնողներ։

Վահրամ Աթա­նեսյան

1inTV‑ն զրուցել է Արցա­խի նախկին պատգա­մա­վոր Վահրամ Աթա­նեսյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում ներկա­յացվում է Հայաստա­նի ինքնիշխա­նության ամրապնդմանն ուղղված կարև­որ փոփո­խություննե­րը, մասնա­վո­րա­պես՝ ռուս սահմա­նա­պահնե­րի հեռա­ցումը թուրքա­կան սահմա­նի անցա­կե­տե­րից և վերահսկո­ղության հանձնումը ՀՀ ազգա­յին անվտանգության ծառա­յությա­նը: Քննարկվում է Ադրբե­ջա­նի նախա­գա­հի թշնա­մա­կան հռե­տո­րա­բա­նությունը, որը նպա­տակ ունի լարվա­ծություն սերմա­նել Հայաստա­նի ներքա­ղա­քա­կան կյանքում և խաթա­րել խաղա­ղության գործընթա­ցը։

Վահրամ Աթա­նեսյա­նը նշեց, որ Սումգա­յի­թի դեպքե­րի տարե­լի­ցի առթիվ Հայաստա­նի արտգործնա­խա­րա­րության հայտա­րա­րությունը պետք է դիտարկել որպես անուղղա­կի պատասխան՝ փետրվա­րի 26-ին օկուպացված Ասկե­րա­նի շրջանում«Խոջալուի ցեղասպա­նության» հուշա­հա­մա­լի­րի բացման ժամա­նակ Ադրբե­ջա­նի նախա­գա­հի հնչեցրած հայտա­րա­րություննե­րին։ Նրա խոսքով՝ համա­տեղ պատասխա­նատվության մասին խոսե­լիս պետք է հասկա­նալ, որ անցյա­լի ցավա­լի իրա­դարձություննե­րը հնա­րա­վոր է քննարկել միայն համա­տեղ ձևա­չա­փով՝ պատմա­բաննե­րի, իրա­վա­գետնե­րի, իրա­վա­պահ մարմիննե­րի ներկա­յա­ցուցիչնե­րի մասնակցությամբ և փորձել հասնել ընդհա­նուր եզրա­կա­ցության։

Աթա­նեսյա­նը կարծում է, որ խաղա­ղությունը չի կարող լինել ինստի­տուցիո­նալ և կայուն, եթե պատմության վերա­բերյալ կողմե­րի գնա­հա­տա­կաննե­րը շարունա­կա­բար տարբեր են եղել և մնում են տարբեր։ Նա ընդգծեց, որ Սումգա­յի­թի իրա­դարձություննե­րի միջազգա­յին ընկա­լումը տարբերվում է ադրբե­ջա­նա­կան մեկնա­բա­նությունից, իսկ Խոջա­լուի դեպքե­րի շուրջ հայկա­կան կողմը տարի­ներ շարունակ համարժեք անդրա­դարձ չի ունե­ցել, ինչի հետև­անքով դրանց ենթա­տեքստը նույնիսկ հայ հանրության համար լիո­վին բացված չէ։ Ըստ նրա՝ խաղա­ղությանգ ործընթա­ցի հետա­գա փուլե­րից մեկում կողմե­րը պետք է փորձեն համա­ձայնության գալ նաև այդ հարցում։

Վահրամ Աթա­նեսյա­նի գնա­հատմամբ՝ պատմության համընդհա­նուր, երկու ժողո­վուրդնե­րի համար ընդունե­լի գնա­հա­տա­կան ձևա­վո­րե­լը չափա­զանց բարդ խնդիր է և կարող է պահանջել սերունդնե­րի ջանք։ Նա դիտարկում է, որ ներկա­յումս ադրբե­ջա­նա­կան կողմից նման պատրաստա­կա­մություն չի նկատվում, հատկա­պես ամե­նա­բարձր քաղա­քա­կան մակարդա­կում։ Նրա խոսքով՝ եթե Ադրբե­ջա­նի ղեկա­վա­րությունը հրա­հանգի չանդրա­դառնալ որոշ թեմա­նե­րի, ապա ներքին հանրա­յին դաշտում հազիվ թե գտնվեն այլ կարծիքներ բարձրա­ձայնողներ։

Աթա­նեսյա­նը շեշտեց, որ երբ խաղա­ղության պայմա­նա­գիր նախաստո­րագրած երկրի նախա­գա­հը հայտա­րա­րում է, թե «թշնա­մին պետք է մշտա­պես վախե­նա», դա լուրջ մտա­հո­գություննե­րի տեղիք է տալիս։ Նրա կարծի­քով՝ այդպի­սի ձևա­կերպումնե­րը հակա­սում են խաղա­ղության տրա­մա­բա­նությա­նը և կարող են ուղղված լինել նաև Հայաստա­նի ներքա­ղա­քա­կան դաշտի սրմա­նը։ Նա նշեց, որ մի կողմից քննարկվում են տնտե­սա­կան հաղորդակցություննե­րի և առևտրի հնա­րա­վո­րություններ, մյուս կողմից հնչում են վախի մթնո­լորտ ձևա­վո­րող հայտա­րա­րություններ, ինչըհ ակա­սա­կան իրա­վի­ճակ է ստեղծում։

Անդրա­դառնա­լով Հայաստան-Թուրքիա սահմա­նի անցա­կե­տե­րից ռուս սահմա­նա­պահնե­րի դուրսբերմա­նը՝ Վահրամ Աթա­նեսյա­նը նշեց, որ դժվար է պատկե­րացնել, թե Հայաստա­նը նման քայլեր է անում առանց Թուրքիա­յի հետ քննարկումնե­րի։ Նրա կարծի­քով՝ գործընթա­ցը փոխա­դարձ է, քանի որ տեղե­կություններ կան նաև թուրքա­կան կողմում ենթա­կա­ռուցվածքնե­րի պատրաստման մասին։ Նա կարծում է, որ այս փուլում Թուրքիան հետաքրքրված է Հայաստա­նի հետ ուղղա­կի առևտրով և բեռնա­փո­խադրումնե­րի կազմա­կերպմամբ։

Աթա­նեսյա­նը դիտարկում է, որ ներկա­յումս հայ-թուրքա­կան առևտուրը իրա­կա­նացվում է հիմնա­կա­նում Վրաստա­նի տարածքով, ինչը լրա­ցուցիչ ծախսեր է առա­ջացնում, և ուղիղ սահմա­նա­յին հաղորդակցությունը կարող է տնտե­սա­կան առումով շահա­վետ լինել։ Նա նշեցնաև, որ եթե ապա­գա­յում իրա­կա­նացվեն փոխա­դարձ բեռնա­փո­խադրումներ Հայաստա­նի տարածքով՝ դեպի Թուրքիա կամ Ադրբե­ջան, ապա դա արդեն բոլո­րո­վին այլ մակարդա­կի կոմունի­կա­ցիա­նե­րի մասին կվկայի։Հայաստան-Թուրքիա հարա­բե­րություննե­րի կարգա­վորման քայլե­րը կարող են նույնիսկ նախորդել հայ-ադրբե­ջա­նա­կան խաղա­ղության պայմա­նագրի ստո­րագրմա­նը։ Նրա խոսքով՝ Թուրքիան հրա­պա­րա­կայնո­րեն չի հայտա­րա­րել, թե պայմա­նագրի ստո­րագրումը հետաձգում է, և հնա­րա­վոր է, որ սահմա­նա­յին որոշ գործընթացներ կյանքի կոչվեն ավե­լի վաղ, քան խաղա­ղության պայմա­նագրի վերջնա­կան ստո­րագրումը։

Վահրամ Աթա­նեսյա­նը եզրա­փա­կեց, որ ներկա­յումս պետք է պահպա­նել զգոն լավա­տե­սություն և հետև­ել գործընթացնե­րի զարգացմա­նը՝ հաշվի առնե­լով տարա­ծաշրջա­նա­յին բարդ և փոխկա­պակցված քաղա­քա­կան իրո­ղություննե­րը։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝