Ընտրություննե­րի Առացքա­յին Հարցն Է Ռուսաստա՞ն, Թե՞ Արևմուտք

Եթե կան ապա­ցույցներ լրտե­սության մասին, ապա պետք է գործել իրա­վա­կան, ոչ թե քաղա­քա­կան դաշտում։

Արսեն Խառատյան

Հայաստա­նի Հանրա­յին Ռադիո­յի եթե­րում Ալիք Մեդիա­յի հիմնա­դիր, կոնֆլիկտա­բան Արսեն Խառատյա­նը վերլուծում է ընդհա­նուր իրա­վի­ճա­կը առա­ջի­կա խորհրդա­րա­նա­կան ընտրություննե­րի նախա­շե­մին։ Քննարկվում է երկրի աշխարհքա­ղա­քա­կան կողմնո­րո­շումը, որտեղ իշխող ուժը հակված է դեպի Արևմուտք, իսկ ընդդի­մությունը՝ դեպի Ռուսաստան։ Զրույցն անդրա­դառնում է նաև պետություն-եկե­ղե­ցի բարդ հարա­բե­րություննե­րին և հոգև­ո­րա­կաննե­րի նկատմամբ իրա­կա­նացվող քաղա­քա­կան հետապնդումնե­րի մեղադրանքնե­րին։ Կարև­որվում է արտա­քին միջամտության և ապա­տե­ղե­կատվության դեմ պայքա­րի հարցը, ինչի համար կառա­վա­րությունը դիմել է Եվրո­պա­կան միության աջակցությա­նը։

Խառատյա­նը նշեց, որ ընտրություննե­րի նախա­շե­մին Հայաստա­նի քաղա­քա­կան խճանկա­րը դառնում է ավե­լի բազմա­շերտ ու գունեղ, քան կարե­լի էր պատկե­րացնել։ Նրա խոսքով՝ երեք միլիոն բնակչություն ունե­ցող երկրում պաշտո­նա­պես գրանցված է շուրջ 120 կուսակցություն, սակայն նախորդ խորհրդա­րա­նում ներկա­յացված էին ընդա­մե­նը երեք քաղա­քա­կան ուժեր՝ իշխող «Քաղա­քա­ցիա­կան պայմա­նա­գի­րը» և երկու ընդդի­մա­դիր խմբակցություններ, որոնք ասո­ցացվում են նախկին նախա­գահնե­րի հետ։

«Դեռ վաղ է կանխա­տե­սումներ անել»,– ասաց նա՝ ընդգծե­լով, որ արդեն տեսա­նե­լի է, թե ինչպես են թե՛ խորհրդա­րա­նում ներկա­յացված ուժե­րը, թե՛ նոր ձևա­վորվող միա­վո­րումնե­րը նախա­պատրաստվում ընտրություննե­րին։ Նրա կարծի­քով՝ հիմնա­կան հարցը ոչ այնքան ուժե­րի հարա­բե­րակցությունն է, որքան այն, թե ինչ օրա­կարգով է ընթա­նա­լու նախընտրա­կան պայքա­րը։ Նա դիտարկում է, որ քարո­զարշա­վի առանցքը, ամե­նայն հավա­նա­կա­նությամբ, լինե­լու է Հայաստա­նի ապա­գա արտա­քին քաղա­քա­կան ուղղությունը՝ դեպի Արևմուտք, թե՞ հարա­բե­րություննե­րի խորա­ցում Ռուսաստա­նի հետ։

Նա ընդգծեց, որ ցանկա­լի կլի­ներ, որպեսզի ոչ մի քաղա­քա­կան ուժ բացարձակ մեծա­մասնություն չունե­նա։ Նրա համոզմամբ՝ կոա­լի­ցիոն կառա­վա­րումը և բանակցա­յին մշա­կույթը կարող են նպաստել զսպումնե­րի և հակակշիռնե­րի մեխա­նիզմնե­րի ամրապնդմա­նը։ «Այսսահմա­նադրությամբ կայուն մեծա­մասնություն ունե­ցող ուժը փաստա­ցի ստա­նում է գրե­թե բացարձակ իշխա­նություն, ինչը ժողովրդա­վա­րության համար վտանգա­վոր է»,– նշեց նա։

Խոսե­լով ընտրա­կան շրջա­նի մասին՝ Խառատյա­նը այն բնութագրեց որպես հասա­րա­կության կայունության լակմուսի թուղթ՝ ընդգծե­լով սթափ մտա­ծո­ղության և ապա­տե­ղե­կատվությունից զերծ մնա­լու կարև­ո­րությունը։ Նրա խոսքով՝ Եվրա­միության հնա­րա­վոր ներգրա­վումը՝ ապա­տե­ղե­կատվության դեմ պայքա­րի համա­տեքստում, կարե­լի է դիտարկել ոչ թե որպես արտա­քին միջամտություն, այլ հակա­ռա­կը՝ որպես արտա­քին միջամտություննե­րի կանխարգելման միջոց։

Անդրա­դառնա­լով այն հարցին, թե արդյոք հնա­րա­վոր է, որ երկրում ձևա­վորվի իրա­վի­ճակ, որը կհի­շեցնի Վրաստա­նի սցե­նա­րը՝ եվրո­պա­կան ուղղությունից հետ քայլով, նա նշեց, որ Հայաստա­նը յուրա­հա­տուկ իրա­վի­ճա­կում է։ Նրա դիտարկմամբ՝ Հայաստա­նը միակ հետխորհրդա­յին երկիրն է, որտեղ երեք նախկին նախա­գահներն էլ ողջ են, ազա­տության մեջ են և ակտի­վո­րեն ներգրավված քաղա­քա­կան կյանքում։ Նա հավե­լեց, որ ընդդի­մա­դիր շրջա­նակնե­րը խոսում են քաղա­քա­կան բանտարկյալնե­րի մասին, սակայն նախկին նախա­գահնե­րը գտնվում են ազա­տության մեջ, թեև նրանց դեմ կան դատա­կան գործեր։

Խառատյա­նի խոսքով՝ ընդդի­մա­դիր ուժե­րը կարող են այդ գործե­րը ներկա­յացնել որպես քաղա­քա­կան հետապնդում և ձևա­վո­րել «ռեպրե­սիվ ռեժի­մի» մասին օրա­կարգ։ Նա ընդգծեց, որ եթե ընտրություննե­րի առանցքա­յին հարցը դառնա աշխարհա­քա­ղա­քա­կան ընտրությունը՝ Արևմուտք, թե՞ Ռուսաստան, ապա քաղա­քա­կան դաշտը հստակ կբա­ժանվի։ Նրա գնա­հատմամբ՝ իշխող ուժը կգլխա­վո­րի արևմտա­մետ օրա­կարգը, մինչդեռ մյուս ուժե­րը կփորձեն իրենց տեղը գտնել ռուսա­մետ դաշտում։

Անդրա­դառնա­լով պետություն-եկե­ղե­ցի հարա­բե­րություննե­րին՝ կոնֆլիկտա­բա­նը շեշտեց, որ ըստ օրենքի՝ Հայ Առա­քե­լա­կան եկե­ղե­ցին, ինչպես և մյուս գրանցված կրո­նա­կան կազմա­կերպություննե­րը, առանձնացված են պետությունից, թեև ունի հատուկ սահմա­նադրա­կան կարգա­վի­ճակ։ Նրա խոսքով՝ խնդրի մեջ կաքա­ղա­քա­կան բաղադրիչ, քանի որ որոշ հոգև­ո­րա­կաններ ակտի­վո­րեն ներգրավվել են քաղա­քա­կան գործընթացնե­րում։ «Եթե կան ապա­ցույցներ լրտե­սության մասին, ապա պետք է գործել իրա­վա­կան, ոչ թե քաղա­քա­կան դաշտում»,–ասաց Խառատյա­նը՝ ընդգծե­լով, որ ներկա­յումս տեսնում է ավե­լի շատ քաղա­քա­կան, քան իրա­վա­կան գործընթաց։

Նա նաև նշեց, որ ակնկա­լում է միջազգա­յին կառույցնե­րի, այդ թվում՝ ԱՄՆ կառույցնե­րի, հստակ և մանրա­մասն գնա­հա­տա­կաններ կրո­նա­կան ազա­տություննե­րի և պետություն–եկեղեցի հարա­բե­րություննե­րի վերա­բերյալ։

Խոսե­լով տարա­ծաշրջա­նա­յին զարգա­ցումնե­րի մասին՝ Խառատյանն ընդգծեց, որ Հայաստա­նը պետք է պահպա­նի զգուշա­վոր և հավա­սա­րակշռված դիրքո­րո­շում։ Նրա համոզմամբ՝ Իրա­նի շուրջ զարգա­ցումնե­րի պարա­գա­յում լավա­գույն տարբե­րա­կը դիվա­նա­գի­տա­կան լուծումն է և չեզո­քության պահպա­նումը։ Նա կտրա­կա­նա­պես հերքեց այն պնդումնե­րը, թե Հայաստա­նը կարող է դառնալ որևէ հակաի­րա­նա­կան գործո­ղության հարթակ՝ դրանք անվա­նե­լով ապա­տե­ղե­կատվություն։ Հայաստա­նը շահագրգռված է տարա­ծաշրջա­նա­յի նկա­յունությամբ և խաղաղ դիվա­նա­գի­տա­կանգ ործընթացնե­րով։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝