Նախկիննե­րի Նպա­տա­կը Հայաստա­նը Ռուսաստա­նի Ծառա Դարձնելն Է

Այն ժամա­նակ մեծ բիզնե­սը կենտրո­նա­ցած էր իշխա­նության հետ սերտ կապ ունե­ցող անձանց ձեռքում և հաճախ ուղեկցվում էր քաղա­քա­կան ազդե­ցությամբ։ Այդ համա­կարգը ձևա­վորվել էր հենց այն ժամա­նակվա իշխա­նություննե­րի վարած քաղա­քա­կա­նության հետև­անքով։ 

Վահագն Ալեքսանյան

Պետրոս Ղազարյա­նը զրուցել է ԱԺ ՔՊ խմբակցության պատգա­մա­վոր Վահագն Ալեքսանյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում Ալեքսանյա­նը վերլուծում է Հայաստա­նի նախկին նախա­գահնե­րի և ընդդի­մա­դիր գործիչնե­րի քաղա­քա­կան հայտա­րա­րություններն ու անցյա­լի գործունեությունը։ Ալեքսանյա­նը պնդում է, որ ընդդի­մա­դիր «կլա­նի» իրա­կան նպա­տա­կը Հայաստա­նի անկա­խության կորուստն ու երկի­րը միութե­նա­կան պետության կազմ մտցնելն է՝ հակադրե­լով դա ներկա­յիս կառա­վա­րության ժողովրդա­վա­րա­կան և զարգացման ձեռքբե­րումնե­րին։

Քաղա­քա­ցիա­կան պայմա­նա­գիր խմբակցության պատգա­մա­վոր Վահագն Ալեքսանյանը՝անդրադառնալով Վիտա­լի Բալա­սանյա­նի այն հայտա­րա­րությա­նը, թե Հայաստա­նը պետք է միա­նա Ռուսաստան-Բելա­ռուս միութե­նա­կան պետությա­նը, ասաց, որ դա որևէ «տրանսֆորմա­ցիա» չէ։ Ալեքսանյա­նի կարծի­քով՝ այդ քաղա­քա­կան շրջա­նա­կի հիմնա­կան նպա­տա­կը մշտա­պես եղել է Հայաստա­նի անկա­խության թուլա­ցումը կամ կորուստը։ Նա նշեց, որ նույն շրջա­նա­կը նախկի­նում կարող էր խոսել Արցա­խի անկա­խության մասին, բայց Հայաստա­նի անկա­խությունը նրանց համար երբեք իրա­կան արժեք չի եղել։ Պատգա­մա­վո­րը դիտարկում է, որ այդ «կլա­նի» ռազմա­վա­րությունը Հայաստա­նի Հանրա­պե­տությունը Ռուսաստա­նի կազմի կամ միութե­նա­կան պետության մեջ ներա­ռելն է։

Վահագն Ալեքսանյա­նը նաև նշեց, որ անվտանգության հարցում Ռուսաստա­նի վրա հույս դնե­լու փաստարկը դժվար է ընդունել։ Նրա խոսքով՝ Հայաստա­նը արդեն իսկ եղել է Ռուսաստա­նի հետ ռազմա­կան և անվտանգա­յին բազմա­թիվ պայմա­նա­վորվա­ծություննե­րի մեջ՝ անդա­մակցե­լով ՀԱՊԿ-ին, ունե­նա­լով երկկողմ ռազմա­կան համա­գործակցության պայմա­նագրեր, սակայն 2023 թվա­կա­նի սեպտեմբերյան իրա­դարձություննե­րի ժամա­նակ այդ անվտանգության մեխա­նիզմնե­րը չեն աշխա­տել։ Ալեքսանյա­նը կարծում է, որ տարբեր երկրներ կարող են իրենց անվտանգությունը կապել արտա­քին կենտրոննե­րի հետ, սակայն դա միշտ չէ, որ իրա­կան արդյունք է տալիս։

Պատգա­մա­վո­րը նաև նշեց, որ Վիտա­լի Բալա­սանյա­նը պարզա­պես այդ համա­կարգի ներկա­յա­ցուցիչնե­րից մեկն է և չի գործում որպես ինքնուրույն քաղա­քա­կան դերա­կա­տար։ Ալեքսանյա­նի դիտարկմամբ՝ այդ համա­կարգում որո­շումնե­րը փոխանցվում են վերև­ից ներքև՝ ըստ հիե­րարխիա­յի, և գործիչնե­րը հրա­պա­րա­կայնո­րեն կրկնում են նույն քաղա­քա­կան ուղերձնե­րը։ Նա կարծում է, որ նույն տրա­մա­բա­նության մեջ են նաև նախկին իշխա­նության ներկա­յա­ցուցիչնե­րի մի շարք հայտա­րա­րություններ։

Վահագն Ալեքսանյա­նը քննա­դա­տեց նաև երկրորդ նախա­գահ Ռոբերտ Քոչարյա­նի հայտա­րա­րություննե­րը տարա­ծաշրջա­նա­յին քաղա­քա­կա­նության և «Խաղա­ղության խաչմե­րուկ» նախա­ձեռնության շուրջ։ Նրա խոսքով՝ պնդումը, թե ճանա­պարհա­յին նախա­գի­ծը կարող էր վերածվել հետա­խուզա­կան կենտրո­նի և դառնալ հարվածնե­րի թիրախ, անհիմն է։ Ալեքսանյա­նը նշեց, որ ժամա­նա­կա­կից տեխնո­լո­գիա­նե­րի պայմաննե­րում մեծ պետություննե­րը կարող են աշխարհի ցանկա­ցած կետ հետև­ել արբանյակնե­րի և այլ միջոցնե­րի միջո­ցով, ուստի նման հիմնա­վո­րումը, իր գնա­հատմամբ, աբսուրդա­յին է։

Պատգա­մա­վո­րը նաև անդրա­դարձավ ընդդի­մության այն քննա­դա­տությա­նը, թե իշխա­նություննե­րը չեն վարում ակտիվ արտա­քին քաղա­քա­կա­նություն։ Վահագն Ալեքսանյա­նի խոսքով՝ Հայաստա­նը իր անվտանգության համար իրա­կա­նացնում է բոլոր անհրա­ժեշտ դիվա­նա­գի­տա­կան քայլե­րը, և այդ աշխա­տանքի շնորհիվ երկի­րը կարո­ղա­ցել է խուսա­փել նոր ռազմա­կան էսկա­լա­ցիա­նե­րից։ Նա ընդգծեց, որ իշխա­նություննե­րը փորձում են զարգացնել խաղա­ղության օրա­կարգը, կարգա­վո­րել հարա­բե­րություննե­րը հարև­աննե­րի հետ և առաջ տանել տարա­ծաշրջա­նա­յին հաղորդակցության ծրագրե­րը։

Ալեքսանյա­նը նաև քննա­դա­տեց նախկին իշխա­նություննե­րի կառա­վարման տարի­նե­րը՝ նշե­լով, որ տնտե­սա­կան աճը հիմնա­կա­նում պայմա­նա­վորված էր արտա­քին գործոննե­րով, հատկա­պես Ռուսաստա­նում տնտե­սա­կան իրա­վի­ճա­կի բարե­լավմամբ և փոխանցումնե­րի աճով։ Նրա խոսքով՝ այդ տարի­նե­րին սոցիա­լա­կան վիճա­կը ծանր էր, եղել են դեպքեր, երբ թոշա­կա­ռունե­րը ամիսնե­րով թոշակ չեն ստա­ցել։

Վահագն Ալեքսանյա­նը ներկա­յացրեց նաև կառա­վա­րության իրա­կա­նացրած սոցիա­լա­կան ծրագրե­րը։ Նրա խոսքով՝ 2018 թվա­կա­նին նվա­զա­գույն կենսա­թո­շա­կը եղել է 16 հազար դրամ, մինչդեռ այժմ այն հասցվել է շուրջ 56 հազար դրա­մի։ Նա նշեց, որ առողջա­պա­հության ոլորտում ընդլայնվել է անվճար բուժօգնությունը մինչև 18 տարե­կաննե­րի համար, ինչպես նաև ներդրվել է առողջա­պա­հա­կան ապա­հո­վագրության ծրա­գիր 65-ից բարձր տարի­քի քաղա­քա­ցի­նե­րի համար։ Պատգա­մա­վո­րի տվյալնե­րով՝ միայն 2025 թվա­կա­նին պետա­կան ծրագրե­րով հազա­րա­վոր քաղա­քա­ցի­ներ ստա­ցել են անվճար սրտա­յին ստենդեր։

Ալեքսանյա­նը նշեց նաև, որ պետության աջակցությամբ իրա­կա­նացվող արհեստա­կան բեղմնա­վորման ծրագրի շնորհիվ ծնվել է ավե­լի քան 1500 երե­խա, այդ թվում՝ զոհված զինծա­ռա­յողնե­րի ընտա­նիքնե­րում։ Նրա կարծի­քով՝ նման ծրագրե­րը ցույց են տալիս, թե ինչպես կարող է տնտե­սա­կան աճը վերածվել սոցիա­լա­կան արդյունքի։

Խոսե­լով նախկին իշխա­նություննե­րի մասին՝ Վահագն Ալեքսանյա­նը նաև անդրա­դարձավ օլի­գարխիկ համա­կարգի թեմա­յին։ Նա նշեց, որ այն ժամա­նակ մեծ բիզնե­սը կենտրո­նա­ցած էր իշխա­նության հետ սերտ կապ ունե­ցող անձանց ձեռքում և հաճախ ուղեկցվում էր քաղա­քա­կան ազդե­ցությամբ։ Ալեքսանյա­նի գնա­հատմամբ՝ այդ համա­կարգը ձևա­վորվել էր հենց այն ժամա­նակվա իշխա­նություննե­րի վարած քաղա­քա­կա­նության հետև­անքով։

Վերջում ՔՊ պատգա­մա­վոր Վահագն Ալեքսանյա­նը անդրա­դարձավ նաև քաղա­քա­կան դաշտի այլ դերա­կա­տարնե­րի հայտա­րա­րություննե­րին, մասնա­վո­րա­պես առա­ջին նախա­գահ Լևոն Տեր-Պետրոսյա­նի գնա­հա­տա­կաննե­րին։ Նրա խոսքով՝ երբ խոսվում է «տերե­րի» մասին, հենց այդ մտա­ծո­ղությունն է ցույց տալիս քաղա­քա­կան խնդիրնե­րի աղբյուրը։ Ալեքսանյա­նը նշեց, որ Հայաստա­նի իշխա­նությունը որևէ արտա­քին «տեր» չունի և առաջնորդվում է միայն պետա­կան շահե­րով։ Նա նաև դիտարկեց, որ որոշ քաղա­քա­կան հայտա­րա­րություններ նույնիսկ սեփա­կան կուսակցա­կան գործընկերնե­րի նկատմամբ կարող են նվաստա­ցուցիչ տպա­վո­րություն թողնել։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝