«Ներկա-Նախկին» Ձևա­չա­փը Կեղծ Օրա­կարգ Է Պարտադրում

Քաղա­քա­կան դաշտում առկա է մասնատվա­ծություն, և նոր ուժե­րի համախմբման իրա­կան նախադրյալներ դեռևս չեն ձևա­վորվել։ Նախկին և ներկա իշխա­նություննե­րի հակադրության վրա կառուցված քաղա­քա­կա­նությունը փակուղա­յին է։  

Լիլիթ Դալաքյան

FactorTV‑ն զրուցել է Քաղա­քա­գետ, «Միտք» վերլուծա­կան կենտրո­նի ղեկա­վար Լիլիթ Դալաքյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում վերլուծվում են Հայաստա­նի ներքա­ղա­քա­կան անկա­յունությունը և տարա­ծաշրջա­նա­յին անվտանգության մարտահրա­վերնե­րը։ Փորձա­գե­տը քննա­դա­տում է գործող իշխա­նություննե­րին «նախկիննե­րի» գործո­նը մանի­պուլացնե­լու և օլի­գարխիկ ուժե­րի հետ քաղա­քա­կան խաղեր տալու համար՝ ընդգծե­լով, որ իրա­կան բարե­փո­խումնե­րի փոխա­րեն իրա­կա­նացվում է ընտրա­զանգվա­ծի պառակտում։ Զրույցի զգա­լի մասը նվիրված է Իրա­նի շուրջ ստեղծված լարվա­ծությա­նը և ԱՄՆ‑ի արտա­քին քաղա­քա­կա­նության հնա­րա­վոր փոփո­խություննե­րին, որոնք կարող են ուղղա­կիո­րեն ազդել Հայաստա­նի ինքնիշխա­նության վրա։

Լիլիթ Դալաքյա­նը նշեց, որ Մարիա Զախա­րո­վա­յի արձա­գանքը, իր կարծի­քով, ավե­լի շուտ ուղղված էր ոչ թե Նիկոլ Փաշինյա­նին, այլ Իլհամ Ալիև­ին։ Նա դիտարկում է, որ Ալիևի ընտա­նի­քը կապ է ունե­ցել խորհրդա­յին հատուկ ծառա­յություննե­րի՝ մասնա­վո­րա­պես ԿԳԲ‑ի հետ, և հնա­րա­վոր է՝ այդ ենթա­տեքստն է ակնարկվել։ Միևնույն ժամա­նակ, Դալաքյա­նը ցավա­լի է համա­րում, որ Հայաստա­նի իշխա­նություննե­րը հաճախ խոսում են ակնարկնե­րով՝ առանց կոնկրետ անուններ նշե­լու, ինչը, նրա համոզմամբ, քաղա­քա­կա­նա­պես անարդյունա­վետ է։

Դալաքյա­նը կարծում է, որ իշխա­նություննե­րը չպետք է ներքին խնդիրնե­րը, մասնա­վո­րա­պես եկե­ղե­ցու հետ կապված հարցե­րը, բարձրա­ձայնեն արտա­քին հարթակնե­րում, օրի­նակ՝ Եվրո­պա­կան խորհրդա­րա­նում, այլ պետք է լուծեն դրանք ներսում։ Նրա գնա­հատմամբ՝ նման թեմա­նե­րի հրա­պա­րա­կա­յին շահարկումը կարող է ունե­նալ ավե­լի շատ ներքա­ղա­քա­կան նպա­տակներ, քան իրա­կան լուծումներ։

Քաղա­քա­գե­տը նշեց, որ Վլա­դի­միր Պուտի­նի և Նիկոլ Փաշինյա­նի հարա­բե­րություննե­րը բարդ են․ չկա­փո­խա­դարձ համակրանք, սակայն նաև չկա բացա­հայտ հակա­մարտություն։ Նրա խոսքով՝ Պուտի­նը չի փորձում հեռացնել Փաշինյա­նին, և Փաշինյանն էլ չի հատում Պուտի­նի «կարմիր գծե­րը»։ Նա նաև ընդգծեց, որ Ռուսաստա­նի քաղա­քա­կան վերնա­խա­վում դեռ պահպանվում են հին մտա­ծո­ղության տարրեր, որոնք ազդում են հարա­բե­րություննե­րի վրա։ 

Անդրա­դառնա­լով իշխա­նություննե­րի հայտա­րա­րություննե­րին ռուսաստա­նա­մետ օլի­գարխնե­րի մասին՝ Դալաքյա­նը ասաց, որ չի պատրաստվում մասնակցել այդ «քաղա­քա­կան խաղե­րին» և կարծում է, որ դրանք ներքին սցե­նա­րի մաս են։ Նրա դիտարկմամբ՝ իշխա­նությունը փորձում է ձևա­վո­րել արհեստա­կան հակադրություններ՝ սեփա­կան դիրքե­րը ամրապնդե­լու համար։

Դալաքյա­նը քննա­դա­տեց նաև տնտե­սա­կան և ենթա­կա­ռուցվածքա­յին քաղա­քա­կա­նությունը՝ նշե­լով, որ երկա­թուղու, տրանսպորտա­յին ուղի­նե­րի և տարա­ծաշրջա­նա­յին նախագծե­րի վերա­բերյալ հստակ գործո­ղություններ չեն իրա­կա­նացվում։ Նրա կարծի­քով՝ միայն հայտա­րա­րություննե­րով հարցե­րը չեն լուծվում, և անհրա­ժեշտ են կոնկրետ քայլեր։ Նա կարծում է, որ հասա­րա­կության մեջ աճում է հիասթա­փությունը, և նույն քաղա­քա­կան «խաղե­րը» այլևս չեն աշխա­տում։ Դալաքյա­նը շեշտեց, որ սոցիալ-տնտե­սա­կան խնդիրնե­րը, գնա­ճը և առօրյա դժվա­րություննե­րը մնում են առանց բավա­րար ուշադրության։

Անդրա­դառնա­լով ընդդի­մությա­նը՝ Դալաքյա­նը նշեց, որ քաղա­քա­կան դաշտում առկա է մասնատվա­ծություն, և նոր ուժե­րի համախմբման իրա­կան նախադրյալներ դեռևս չեն ձևա­վորվել։ Նա նաև ընդգծեց, որ նախկին և ներկա իշխա­նություննե­րի հակադրության վրա կառուցված քաղա­քա­կա­նությունը փակուղա­յին է։

Խոսե­լով միջազգա­յին զարգա­ցումնե­րի մասին՝ Դալաքյա­նը նշեց, որ Դոնալդ Թրամփ‑ի քաղա­քա­կա­նությունը երբեմն հակա­սա­կան է և կարող է թուլացնել ՆԱՏՕ‑ն։ Նրա կարծի­քով՝ ԱՄՆ‑ի հնա­րա­վոր ներգրա­վումը Մերձա­վոր Արև­ելքում, մասնա­վո­րա­պես Իրա­նի շուրջ, կարող է ունե­նալ լուրջ ռիսկեր և բացա­սա­կան հետև­անքներ, այդ թվում՝ տնտե­սա­կան և քաղա­քա­կան։ Իրա­նը ժամա­նակ ձգե­լու ռազմա­վա­րություն է վարում՝ պահպա­նե­լով իր ներքին համա­կարգը և օգտա­գործե­լով էներգե­տիկ ռեսուրսնե­րը որպես ազդե­ցության գործիք։ Նա նաև նշեց, որ Իրա­նի ներսում իշխա­նությունը կենտրո­նա­ցած է ուժա­յին կառույցնե­րի ձեռքում, ինչը դժվա­րացնում է որևէ բանակցա­յին գործընթաց։

Ամփո­փե­լով՝ քաղա­քա­գետ Լիլիթ Դալաքյա­նը ընդգծեց, որ ինչպես Հայաստա­նի ներքին քաղա­քա­կան դաշտում, այնպես էլ արտա­քին հարա­բե­րություննե­րում առկա են խորքա­յին խնդիրներ, և առանց հստակ ռազմա­վա­րության ու գործնա­կան քայլե­րի իրա­վի­ճա­կը չի փոխվի։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝