Օլի­գարխիան Գործուղվել Է Իշխա­նություն Գրա­վե­լու

Եթե պրո­ռուսա­կան ուժե­րը նույնիսկ սահմա­նա­փակ աջակցությամբ կարո­ղա­նան ակտի­վացնել հետընտրա­կան գործընթացնե­րը, ապա հնա­րա­վոր են տնտե­սա­կան կամ այլ ճնշումներ Հայաստա­նի նկատմամբ։ 

Հովսեփ Խուրշուդյան

Radar Armenia‑ն զրուցել է «Ազատ Քաղա­քա­ցի» ՀԿ նախա­գահ Հովսեփ Խուրշուդյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում Խուրշուդյա­նը վերլուծում է Հայաստա­նի ներքա­ղա­քա­կան լանդշաֆտը՝ կենտրո­նա­նա­լով ռուսա­կան ազդե­ցության և առա­ջի­կա ընտրություննե­րի վրա։ Հովսեփ Խուրշուդյա­նը զգուշացնում է, որ Մոսկվան փորձում է «գործուղված օլի­գարխնե­րի» և նախկին քրեաօ­լի­գարխիկ համա­կարգի մնա­ցորդնե­րի միջո­ցով վերահսկո­ղություն հաստա­տել երկրի վրա և խաթա­րել Հայաստա­նի ինքնիշխա­նությունն ու ժողովրդա­վա­րությունը։ Հարցազրույցի հիմնա­կան նպա­տակն է հորդո­րել քաղա­քա­ցի­նե­րին մերժել ընտրա­կա­շառքներն ու հիբրի­դա­յին պատե­րազմի գործիքնե­րը՝ փոխա­րե­նը սատա­րե­լով արևմտա­մետ ժողովրդա­վա­րա­կան ուժե­րի միա­վորմա­նը։ Ըստ վերլուծա­բա­նի՝ սա միակ ուղին է կանխե­լու Հայաստա­նի վերա­ծումը Ռուսաստա­նի կամա­կա­տար «վասա­լա­կան պետության» և ապա­հո­վե­լու երկրի անվտանգա­յին ապա­գան։

Հովսեփ Խուրշուդյա­նը նշեց, որ առա­ջի­կա ընտրություննե­րի շուրջ քննարկումնե­րը միայն «ընտրվել–չընտրվելու» մասին չեն, այլ առա­վե­լա­պես այն մասին, թե արդյոք ժողովրդա­վա­րա­կան ուժե­րը կկա­րո­ղա­նան ստա­նալ բավա­րար մեծա­մասնություն՝ կոա­լի­ցիա կազմե­լու և երկրի քաղա­քա­կան ուղղությունը պահպա­նե­լու համար։ Նրա խոսքով՝ նման մեծա­մասնության բացա­կա­յությունը կարող է հնա­րա­վո­րություն տալ պրո­ռուսա­կան ուժե­րին ակտի­վա­նալ և հետընտրա­կան գործընթացնե­րի միջո­ցով ապա­կա­յունացնել իրա­վի­ճա­կը՝ արտա­քին միջամտության հիմքեր ստեղծե­լով։

Վերլուծա­բա­նը դիտարկում է, որ Ռուսաստա­նում ընդունված օրենքնե­րը, որոնք հնա­րա­վո­րություն են տալիս զորք մտցնել այլ երկրներ, ուղերձ էին նաև Հայաստա­նին՝ զուգորդված վախի մթնո­լորտ ստեղծե­լու փորձե­րով։ Խուրշուդյա­նը կարծում է, որ թեև Ռուսաստա­նը ներկա­յում չունի նոր լայնա­ծա­վալ ռազմա­կան գործո­ղություններ սկսե­լու բավա­րար ռեսուրս, այնուա­մե­նայնիվ ունի ազդե­ցության այլ գործիքներ՝ քաղա­քա­կան և տեղե­կատվա­կան ճնշումներ գործադրե­լու համար։

Նա ընդգծեց, որ եթե պրո­ռուսա­կան ուժե­րը նույնիսկսահմա­նա­փակ աջակցությամբ կարո­ղա­նան ակտի­վացնել հետընտրա­կան գործընթացներ, ապա հնա­րա­վոր են տնտե­սա­կան կամ այլ ճնշումներ Հայաստա­նի նկատմամբ։ Այդ համա­տեքստում Հովսեփ Խուրշուդյա­նը կարև­ո­րում է, որ քաղա­քա­ցի­նե­րը ընտրության ժամա­նակ չաջակցեն նման ուժե­րին՝ դրանք համա­րե­լով երկրի ինքնիշխա­նության համար վտանգա­վոր։

Խուրշուդյա­նը նաև շեշտեց ընտրա­կա­շառքնե­րի և կազմա­կերպված ընտրա­կեղծիքնե­րի վտանգը՝ նշե­լով, որ տարբեր մեխա­նիզմնե­րով փորձ է արվում ազդել ընտրողնե­րի վրա, այդ թվում՝ ֆինանսա­կան խթաննե­րով և կազմա­կերպված ցանցե­րով։ Նրա գնա­հատմամբ՝ նման գործե­լաո­ճը կարող է հանգեցնել պետա­կա­նության թուլացման և կրկնել անցյա­լի բացա­սա­կան փորձը։

Անդրա­դառնա­լով «վասա­լա­կան պետություն» ձևա­կերպմա­նը՝ նա կարծում է, որ խոսքը վերա­բե­րում է այնպի­սի կառա­վարման մոդե­լին, որտեղ Հայաստա­նը կդառնա արտա­քին ուժի շահե­րը սպա­սարկող հարթակ՝ կորցնե­լով ինքնուրույն որո­շումներ կայացնե­լու հնա­րա­վո­րությունը։

Հիբրի­դա­յին պատե­րազմի վերա­բերյալ Հովսեփ Խուրշուդյա­նը նշեց, որ այն արդեն ընթացքի մեջ է՝ ապա­տե­ղե­կատվության, կեղծ լուրե­րի և տեղե­կատվա­կան մանի­պուլա­ցիա­նե­րի տեսքով։ Նրա խոսքով՝ հասա­րա­կությունը մշտա­պես բախվում է կեղծ օրա­կարգե­րի, որոնք նպա­տակ ունեն խեղաթյուրել իրա­կա­նությունը և ազդել հանրա­յին ընկա­լումնե­րի վրա։ 

Խոսե­լով ընդդի­մության մասին՝ Խուրշուդյա­նը տարբե­րա­կում է «քաղա­քա­կան ընդդի­մությունը» և, իր ձևա­կերպմամբ, նախկին քրեաօ­լի­գարխիկ համա­կարգի ներկա­յա­ցուցիչնե­րին։ Նա կարծում է, որ իրա­կան ընդդի­մությունը պետք է լինի գաղա­փա­րա­կան և ծրագրա­յին, մինչդեռ մյուս խմբե­րը առաջնորդվում են այլ շահե­րով։ Ցանկա­ցած քաղա­քա­կան ուժ ձգտում է իշխա­նության, սակայն կարև­որ է, թե ինչ ծրագրով և ինչ արժեքնե­րով։ Նրա գնա­հատմամբ՝ խորհրդա­րա­նում մի քանի ժողովրդա­վա­րա­կան ուժե­րի ներկա­յությունը կարող է բերել կոա­լի­ցիոն կառա­վարման և որոշ քաղա­քա­կան ուղղություննե­րի վերա­նայման։

Նա նաև անդրա­դարձավ ընդդի­մության հնա­րա­վոր միա­վորմա­նը՝ նշե­լով, որ նման գործընթա­ցը դեռևս քննարկման փուլում է։ Խուրշուդյա­նը կարև­ո­րում է, որ փոքր ուժե­րը միա­վորվեն՝ իրենց ձայնե­րը չկորցնե­լու և խորհրդա­րա­նում ներկա­յացվա­ծություն ապա­հո­վե­լու համար։  Ռոբերտ Քոչարյա­նի և Սերժ Սարգսյա­նի թիմե­րի վերա­բերյալ նա կարծիք հայտնեց, որ դրանք չեն ներկա­յացնում իրա­կան քաղա­քա­կան ընդդի­մություն։ Նրա խոսքով՝ դրանք նախկին համա­կարգի մնա­ցուկներ են, որոնք պահպա­նել են ազդե­ցությունը նաև մեդիա դաշտում։

Խուրշուդյա­նը կարծում է, որ Ռոբերտ Քոչարյա­նը չի կարող իշխա­նության վերա­դառնալ առանց արտա­քին աջակցությամբ պայմա­նա­վորված ապա­կա­յունացման սցե­նարնե­րի։ Նա նաև նշեց, որ նման զարգա­ցումնե­րի դեպքում պատասխա­նատվությունը կրե­լու է այն ընտրա­զանգվա­ծը, որը կաջակցի այդ ուժե­րին։ Սերժ Սարգսյա­նի թիմի մասնակցության հարցում Հովսեփ Խուրշուդյա­նը ենթադրում է, որ նրանք կարող են չմասնակցել ընտրություննե­րին՝ փոխա­րե­նը աջակցե­լով այլ քաղա­քա­կան նախագծե­րի։ Սամվել Կարա­պետյա­նի քաղա­քա­կան դերա­կա­տա­րության վերա­բերյալ նա նշեց, որ նման գործիչնե­րը չեն կարող լիո­վին անկախ լինել՝ հաշվի առնե­լով նրանց տնտե­սա­կան և քաղա­քա­կան կապե­րը։ Նրա համոզմամբ՝ նման նախագծե­րը դիտարկվում են նաև որպես բիզնես նախա­ձեռնություններ՝ Հայաստա­նի ռեսուրսնե­րի վերահսկո­ղության նպա­տա­կով։

Խուրշուդյա­նը եզրա­փա­կեց, որ ներկա­յիս փուլում Հայաստա­նը կանգնած է կարև­որ ընտրության առաջ, և անհրա­ժեշտ է պահպա­նել պետա­կան ինքնիշխա­նությունը՝ խուսա­փե­լով արտա­քին ազդե­ցություննե­րից և ներքին ապա­կա­յունա­ցումից։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝