Լռությունը Նոր Բռնություն Է Ծնում

Եթե տարբեր միջա­դե­պե­րի մասնա­կիցնե­րին քաղա­քա­կան դիրքա­վո­րումնե­րով հերո­սացնում են, ապա դա խոչընդո­տում է իրա­վա­կան պետության ձևա­վորմա­նը։ Հանցա­գործությունը մնում է հանցա­գործություն՝ անկախ քաղա­քա­կան համակրանքնե­րից։

Ռուբեն Բաբա­յան

Civic News‑ը զրուցել է ռեժի­սոր Ռուբեն Բաբա­յա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվում է պետա­կան պաշտոնյա­նե­րի նկատմամբ բռնության դատա­պարտե­լիությունը և դրա ազդե­ցությունը երկրի կայունության վրա՝ շեշտե­լով, որ ցանկա­ցած հարձա­կում ղեկա­վա­րի վրա իրա­կա­նում հարձա­կում է պետա­կա­նության դեմ: Բաբա­յա­նը զգուշացնում է հանրա­յին ուժե­րի կողմից բռնության արդա­րացման վտանգնե­րի մասին և հորդո­րում է ձևա­վո­րել իրա­վա­կան գիտակցություն, որտեղ հանցա­գործությունը չի հերո­սացվի քաղա­քա­կան հայացքնե­րի պատճա­ռով։ Ռեժի­սո­րը կարև­ո­րում է Հայաստա­նի ինքնիշխա­նությունը և արտա­քին միջամտություննե­րին դիմա­կա­յե­լու անհրա­ժեշտությունը, հատկա­պես սպասվող ընտրություննե­րի համա­տեքստում։

Ռուբեն Բաբա­յա­նը նշեց, որ Սուրբ Աննա եկե­ղե­ցում տեղի ունե­ցած միջա­դե­պին պետք է տրվի ոչ թե բարո­յա­կան կամ քաղա­քա­կան, այլ առա­ջին հերթին իրա­վա­կան գնա­հա­տա­կան։ Նրա խոսքով՝ պետա­կան պաշտոնյա­յի, առա­վել ևս երկրի ղեկա­վա­րի նկատմամբ ցանկա­ցած հարձա­կում, անկախ քաղա­քա­կան համակրանքից կամ հակակրանքից, հարձա­կում է պետության վրա և պետք է դիտարկվի որպես ծանր պետա­կան հանցա­գործություն։ Բաբա­յա­նը դիտարկում է, որ թիկնա­պահնե­րի գործա­ռույթը մարմնի պաշտպա­նությունն է, ոչ թե «արժա­նա­պատվության» պաշտպա­նությունը, ինչպես հաճախ շփոթվում է հասա­րա­կա­կան ընկա­լումնե­րում։ Նա կարծում է, որ իրա­վա­կան համա­կարգը պետք է խիստ արձա­գանքի նման դեպքե­րին, քանի որ երկրի ղեկա­վարնե­րի կյանքը նրանց անձնա­կան սեփա­կա­նությունը չէ, այլ պետա­կան անվտանգության մաս է։

Ռուբեն Բաբա­յա­նը հիշեցրեց նաև հոկտեմբե­րի 27‑ի ահա­բեկչությունը՝ ընդգծե­լով, որ նման փորձը պարտադրում է առա­վել խիստ մոտե­ցում։ Նրա համոզմամբ՝ բռնությունը պետք է կտրա­կա­նա­պես մերժվի՝ անկախ քաղա­քա­կան հայացքնե­րից, ազգա­յին պատկա­նե­լությունից կամ անձի էմո­ցիո­նալ վիճա­կից։ Բաբա­յա­նը կարծում է, որ խնդի­րը միայն իրա­վա­պահ մարմիննե­րի գործունեության մեջ չէ, այլ նաև հանրա­յին վերա­բերմունքի․ երբհա­սա­րա­կությունը քաղա­քա­կան պատճառնե­րո­վարդա­րացնում է բռնությունը, ստեղծվում էվտանգա­վոր նախա­դեպ։

Նրա դիտարկմամբ՝ եթե տարբեր միջա­դե­պե­րի մասնա­կիցնե­րին քաղա­քա­կան դիրքա­վո­րումնե­րով հերո­սացնում են, ապա դա խոչընդո­տում է իրա­վա­կան պետության ձևա­վորմա­նը։ Բաբա­յա­նը ընդգծեց, որ հանցա­գործությունը մնում է հանցա­գործություն՝ անկախ քաղա­քա­կան համակրանքնե­րից։ Նա նշեց, որ նույնիսկ ժողովրդա­վա­րա­կան երկրնե­րում իշխա­նության տեսա­կե­տը երբեք չի կիսում ամբողջ ժողո­վուրդը, սակայն դա չի նշա­նա­կում, որ անհա­մա­ձայնությունը պետք է արտա­հայտվի բռնությամբ։

Ռուբեն Բաբա­յա­նի խոսքով՝ բռնությունը նախ ձևա­վորվում է խոսքի մեջ, ապա վերածվում գործո­ղության։ Նրա կարծի­քով՝ երբ չեն դատա­պարտվում բռնության կոչե­րը, դրանք ժամա­նա­կի ընթացքում դառնում են իրա­կան գործո­ղություններ։ Նա նշեց, որ աշխարհի տարբեր երկրնե­րում իրա­վա­պահնե­րի արձա­գանքը պետա­կան խորհրդա­նիշնե­րի կամ պաշտոնյա­նե­րի նկատմամբ նման վերա­բերմունքին շատ կոշտ է, քանի որ այդպի­սով պաշտպանվում է պետությունը, ոչ թե կոնկրետ անձը։ Բաբա­յա­նը կարծում է, որ պետա­կան ղեկա­վարնե­րի պաշտպա­նությունը յուրա­քանչյուր քաղա­քա­ցու պարտա­կա­նությունն է՝ անկախ քաղա­քա­կան դիրքո­րո­շումնե­րից։

Ռուբեն Բաբա­յա­նը ընդգծեց, որ եթե պետության պաշտպա­նությունը պայմա­նա­վորվում է համակրանքով կամ հակակրանքով, հասա­րա­կությունը գնում է անարխիա­յի ճանա­պարհով, որի արդյունքը, նրա խոսքով, հաճախ դառնում է բռնա­պե­տությունը։ Նա այնքան էլ լավա­տես չէ, որ ընտրություննե­րին ընդա­ռաջ նման միջա­դե­պեր չեն կրկնվի, քանի որ, ըստ նրա, կարող են լինել արտա­քին ուժե­րի միջամտության փորձեր։ Բաբա­յա­նը կարծում է, որ նման գործո­ղություննե­րը պետք է մերժվեն ոչ միայն օրենքի, այլև հասա­րա­կության կողմից։

Հոկտեմբե­րի 27‑ի օրի­նա­կին անդրա­դառնա­լով՝ Ռուբեն Բաբա­յա­նը նշեց, որ հասա­րա­կությունը լիարժեք չի վերլուծել Նաի­րի Հունանյա­նի երև­ույթը և այն միջա­վայրը, որտե­ղից այն ծնվեց։ Նրա կարծի­քով՝ ահա­բե­կիչնե­րը հաճախ հանդես են գալիս ժողովրդի անունից, և եթե հանրության որոշ շրջա­նակնե­րում ձևա­վորվում են նման տրա­մադրություններ, դրանք կարող են վերածվել գործո­ղություննե­րի։ Բաբա­յա­նը կարծում է, որ անհրա­ժեշտ է միա­ժա­մա­նակ երկու ուղղություն՝ իրա­վա­կան համա­կարգի կոշտ արձա­գանք և հանրության պատասխա­նատվություն։

Ընտրա­կա­շառքնե­րի վերա­բերյալ հարցին անդրա­դառնա­լով՝ Ռուբեն Բաբա­յա­նը նշեց, որ կուսակցա­կան մեղադրանքնե­րից զերծ կմնա և կխո­սի երև­ույթի մասին։ Նրա խոսքով՝ նման մեթոդնե­րի կիրա­ռումը անակնկալ չէ, քանի որ երկար տարի­ներ երկի­րը ապրել է ընտրա­կեղծիքնե­րի և կաշառքնե­րի պայմաննե­րում։ Նա կարև­ո­րեց բացա­հայտումնե­րի փաստա­կան և իրա­վա­կան հիմնա­վորվա­ծությունը, որպեսզի դրանք դատա­րա­նում ունե­նան արդյունք։ Բաբա­յա­նը հիշեցրեց նաև այլ երկրնե­րի փորձը՝ նշե­լով, որ արտա­քին միջամտություննե­րի փորձեր եղել են նաև տարբեր պետություննե­րում, և նման ազդե­ցություննե­րին պետք է դիմադրի ինչպես պետությունը, այնպես էլ հասա­րա­կությունը։

Ռուբեն Բաբա­յա­նը կարծում է, որ ցանկա­ցած արտա­քին միջամտություն պայմա­նա­վորված է տվյալ երկրի շահե­րով, և որևէ պետություն մեծ միջոցներ չի ներդնի առանց ազդե­ցություն ձեռք բերե­լու նպա­տակնե­րի։ Նրա համոզմամբ՝ Հայաստա­նի ներքին հարցե­րը պետք է լուծվեն ինքնուրույն, առանց արտա­քին ուժե­րի աջակցության։ Նա ընդգծեց, որ նախկին խորհրդա­յին հանրա­պե­տություննե­րի մեծ մասը շարժվում է ինքնիշխա­նության ուղղությամբ, և այդ գործընթա­ցը հնա­րա­վոր է դանդա­ղեցնել, բայց կանգնեցնել դժվար է։ Բաբա­յա­նի կարծի­քով՝ հայ ժողովրդի առա­ջընթա­ցի միակ ճանա­պարհը ինքնիշխան և ժողովրդա­վա­րա­կան պետությունն է։ Նա նաև նշեց, որ հայկա­կան սփյուռքնե­րը ժամա­նա­կի ընթացքում բնա­կա­նո­րեն կարող են թուլա­նալ, և ազգա­յին ինքնության պահպանման հիմնա­կան ձևը ուժեղ անկախ պետությունն է։

Ռուբեն Բաբա­յա­նը կարծում է, որ առա­ջի­կա ընտրություննե­րին ընդա­ռաջ հնա­րա­վոր են ֆեյքեր, սադրանքներ և տեղե­կատվա­կան ազդե­ցության փորձեր։ Նրա համոզմամբ՝ սպասվող ընտրություննե­րը քաղա­քակրթա­կան ընտրություն են՝ ուղղված կամ զարգա­ցած ժողովրդա­վա­րա­կան համա­կարգին, որտեղ մարդու կյանքը բարձր արժեք է, կամ մշտա­կան հակա­մարտություննե­րի և արտա­գաղթի ճանա­պարհին։ Բաբա­յա­նը եզրա­փա­կեց, որ ընտրո­ղը նախ պետք է որո­շի իր նախընտրած քաղա­քակրթա­կան մոդե­լը, ապա ընտրի այն քաղա­քա­կան ուժը, որը համա­պա­տասխա­նում է այդ տեսլա­կա­նին։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝