Ռուսա­կան Շանտաժն Ու Պրո­ռուսա­կան Ուժե­րի Վրե­ժի Պլա­նը

Մոսկվա­յի հայտա­րա­րություննե­րը նաև ներքա­ղա­քա­կան նպա­տակ ունեն՝ աջակցե­լու պրո­ռուսա­կան ուժե­րին։ Այդ ուժե­րը, իր դիտարկմամբ, փորձե­լու են ընտրություննե­րի վրա ազդել տարբեր մեխա­նիզմնե­րով։

Հովսեփ Խուրշուդյան

Հայաստա­նի Հանրա­յին ռադիոն զրուցել է «Ազատ Քաղա­քա­ցի» ՀԿ նախա­գահ Հովսեփ Խուրշուդյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվել են Հայաստա­նի նկատմամբ Ռուսաստա­նի կիրա­ռած քաղա­քա­կան և տնտե­սա­կան ճնշումնե­րը, որոնք Խուրշուդյա­նը որա­կում է որպես բացա­հայտ շանտաժ՝ ուղղված ներքին ընտրա­կան գործընթացնե­րին։ Հովսեփ Խուրշուդյա­նը քննարկում է էներգե­տիկ անկա­խության և արտա­հանման շուկա­նե­րի դիվերսիֆի­կացման հնա­րա­վո­րություննե­րը՝ մատնանշե­լով Մոլդո­վա­յի փորձը և վերա­կանգնվող էներգե­տի­կա­յի կարև­ո­րությունը։ Խուրշուդյա­նը հիմնա­վո­րում է Հայաստա­նի եվրո­պա­կան ինտեգրման անհրա­ժեշտությունը և զգուշացնում պրո­ռուսա­կան ուժե­րի հնա­րա­վոր ռևանշի աղե­տա­լի հետև­անքնե­րի մասին։ Հունի­սի 7‑ի ընտրություննե­րը վճռո­րոշ են լինե­լու ինքնիշխա­նության պահպանման և տարա­ծաշրջա­նա­յին լոգիստիկ նախագծե­րում երկրի ներգրավվա­ծության համար։

Հովսեփ Խուրշուդյա­նը նշեց, որ Վլա­դի­միր Պուտի­նի հայտա­րա­րությունը, ըստ իր գնա­հա­տա­կա­նի, ուղղված էր Հայաստա­նի ընտրողնե­րին և հանրությա­նը։ Նա կարծում է, որ հրա­պա­րա­կա­յին ձևա­կերպումնե­րը շանտա­ժի և սպառնա­լի­քի տարրեր էին պարունա­կում՝ կապված էժան գազի, գյուղատնտե­սա­կան ապրանքնե­րի արտա­հանման և շուկա­նե­րի հասա­նե­լիության հետ։ Խուրշուդյա­նի դիտարկմամբ՝ այդ համա­տեքստում ակնարկվում էր, թե տնտե­սա­կան հետև­անքներ կարող են լինել, եթե Հայաստա­նի քաղա­քա­կան գործընթացնե­րը չընթա­նան Մոսկվա­յի ցանկա­լի ուղղությամբ։ 

Հովսեփ Խուրշուդյա­նը հավե­լեց, որ Հայաստա­նի վարչա­պե­տի հակա­դարձումը Սահմա­նադրության մասին ճիշտ էր, քանի որ օտա­րերկրյա անձնագրով քաղա­քա­ցի­նե­րը չեն կարող մասնակցել ընտրություննե­րին։ Միա­ժա­մա­նակ, նրա կարծի­քով, հնա­րա­վոր էր նաև ավե­լի կոշտ արձա­գանք, օրի­նակ՝ գազի «էժան» լինե­լու մասին պնդումնե­րի հակա­դարձմամբ։ Նա նշեց, որ իրա­կա­նում գազի գինը սպա­ռո­ղի համար բարձր է, և այն չի կարող համարվել առանձնա­պես շահա­վետ։ Խուրշուդյա­նը նաև անդրա­դարձավ էներգե­տիկ ոլորտին՝ նշե­լով, որ միջնա­ժամկետ հեռանկա­րում Հայաստա­նը կարող է նվա­զեցնել կախվա­ծությունը՝ արև­ա­յին էներգե­տի­կա­յի, էներգիա­յի կուտակման մեխա­նիզմնե­րի և տարա­ծաշրջա­նա­յին գազա­յին նախագծե­րի միջո­ցով։ Նրա խոսքով՝ հատկա­պես արև­ա­յին էներգե­տի­կա­յի զարգա­ցումը կարող է երկա­րա­ժամկետ լուծում տալ, եթե ներդրվեն պահեստա­վորման տեխնո­լո­գիա­ներ, օրի­նակ՝ ջրամբարնե­րի միջո­ցով էներգիա­յի կուտա­կում։

Անդրա­դառնա­լով գյուղատնտե­սա­կան արտա­հանման հնա­րա­վոր սահմա­նա­փա­կումնե­րին՝ նա օրի­նակ բերեց Մոլդո­վա­յի փորձը՝ նշե­լով, որ եվրո­պա­կան շուկան կարող է աջակցել այն դեպքե­րում, երբ Ռուսաստա­նը սահմա­նա­փա­կումներ է կիրա­ռում։ Սակայն Խուրշուդյա­նը ընդգծեց, որ Հայաստա­նի դեպքում խնդիրն ավե­լի բարդ է, քանի որ ուղիղ սահման չկա Եվրա­միության հետ, և կարև­որ է Թուրքիա­յի սահմաննե­րի բացումը։  Նրա գնա­հատմամբ՝ Ռուսաստա­նը երկար ժամա­նակ օգտա­գործել է տարա­ծաշրջա­նա­յին հակա­մարտություննե­րը ազդե­ցությունը պահպա­նե­լու համար, իսկ ներկա­յում այդ հնա­րա­վո­րություննե­րը նվա­զել են։ Խուրշուդյա­նը կարծում է, որ Մոսկվա­յի հայտա­րա­րություննե­րը նաև ներքա­ղա­քա­կան նպա­տակ ունեն՝ աջակցե­լու պրո­ռուսա­կան ուժե­րին։ Նա հավե­լեց, որ այդ ուժե­րը, իր դիտարկմամբ, փորձե­լու են ընտրություննե­րի վրա ազդել տարբեր մեխա­նիզմնե­րով։

Խուրշուդյա­նի խոսքով՝ հնա­րա­վոր են նաև տնտե­սա­կան ճնշումներ, սակայն դրանք, ըստ նրա, երկա­րա­ժամկետ չեն լինի և կախված են ընտրություննե­րի արդյունքնե­րից։ Նա չի բացա­ռեց նաև հետընտրա­կան սցե­նարներ՝ բողո­քի ակցիա­նե­րի կամ լարվա­ծության ձևով, սակայն ընդգծեց, որ դրանց հաջո­ղությունը կախված կլի­նի հասա­րա­կա­կան իրա­կան աջակցությունից։ 

Խուրշուդյա­նը անդրա­դարձավ նաև քաղա­քա­կան դաշտին՝ նշե­լով, որ իշխա­նությունը պատրաստվում է մասնակցել ընտրություննե­րին միայնակ, մինչդեռ պրո­ռուսա­կան ուժե­րի շրջա­նում, իր խոսքով, կոնսո­լի­դա­ցիա է տեղի ունե­նում։ Միա­ժա­մա­նակ նա նկա­տեց, որ եվրո­պա­մետ ուժե­րը դեռ չեն միա­վորվում, ինչը, նրա կարծի­քով, կարող է հանգեցնել ձայնե­րի փոշիացման։ Նա հանդես եկավ լայն միա­վորման օգտին՝ նշե­լով, որ այդ ուժե­րը պետք է միա­սին մտնեն խորհրդա­րան, իսկ տարա­ձայնություննե­րը քննարկվեն արդեն ներսում։

Հովսեփ Խուրշուդյա­նը նաև կարծիք հայտնեց, որ բողո­քի ակցիա­նե­րը լինե­լու են անկախ քաղա­քա­կան զարգա­ցումնե­րից, սակայն դրանց արդյունա­վե­տությունը կախված կլի­նի հասա­րա­կա­կան աջակցությունից։ Նրա խոսքով՝ վճա­րո­վի հավաքնե­րը չեն կարող ունե­նալ իրա­կան դինա­մի­կա, մինչդեռ լայն հասա­րա­կա­կան դժգո­հության բացա­կա­յության դեպքում լուրջ ճնշում ձևա­վո­րե­լը դժվար կլի­նի։

Տարա­ծաշրջա­նում խաղա­ղությունը Հայաստա­նի համար հիմնա­կան «անվտանգության բարձիկն» է։ Նրա կարծի­քով՝ որքան քիչ ազդե­ցություն ունե­նան պրո­ռուսա­կան ուժե­րը Հայաստա­նի քաղա­քա­կա­նության վրա, այնքան մեծ կլի­նի խաղա­ղության պահպանման հավա­նա­կա­նությունը։ Նա նաև ընդգծեց, որ Հայաստա­նը կարող է զարգացնել կապե­րը Եվրա­միության հետ Վրաստա­նի միջո­ցով և հեռանկա­րում՝ Թուրքիա­յի սահմաննե­րի բացման պարա­գա­յում։

Ամփո­փե­լով՝ Խուրշուդյա­նը նշեց, որ Հայաստա­նի համար կարև­որ է ազատվել կախվա­ծություննե­րից, զարգացնել ենթա­կա­ռուցվածքնե­րը և օգտվել տարա­ծաշրջա­նա­յին լոգիստիկ նախագծե­րից։ Նրա դիտարկմամբ՝ ճիշտ քաղա­քա­կան ընտրության դեպքում Հայաստա­նը կարող է դառնալ բեռնա­փո­խադրումնե­րի կարև­որ հանգույց Եվրո­պա­յի և Ասիա­յի միջև։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝