Պուտի­նի Սադրանքը Օգուտ Չտվեց

Քաղա­քա­կան համա­կարգը Հայաստա­նում շարունա­կում է մնալ անձա­կենտրոն, և ընտրողնե­րը հաճախ առաջնորդվում են ոչ թե ծրագրե­րով, այլ անհատնե­րով։ Սա պայմա­նա­վորված է կուսակցություննե­րի գաղա­փա­րա­կան ու կազմա­կերպա­կան թուլությամբ։  

Արսեն Խառատյան

Armtimes‑ը զրուցել է արև­ե­լա­գետ, կոնֆլիկտա­բան Արսեն Խառատյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվում են հայ-ռուսա­կան լարված հարա­բե­րություննե­րը՝ կենտրո­նա­նա­լով Փաշինյան-Պուտին վերջին հանդիպման անսպա­սե­լի հրա­պա­րա­կայնության և դրա քաղա­քա­կան հետև­անքնե­րի վրա։ Արսեն Խառատյա­նը մեկնա­բա­նում է Ռուսաստա­նի կողմից կիրառվող տնտե­սա­կան և էներգե­տիկ լծակնե­րը, որոնք օգտա­գործվում են որպես ճնշման միջոց Հայաստա­նի ինքնիշխան որո­շումնե­րի դեմ։ Ընդգծվում է նաև ներքա­ղա­քա­կան պայքա­րի դինա­մի­կան, որտեղ ռուսա­մետ ուժե­րը փորձում են օգտա­գործել պատե­րազմի վախը՝ առա­ջի­կա ընտրություննե­րում քաղա­քա­կան դիվի­դենդներ շահե­լու համար։

Արսեն Խառատյա­նը նշեց, որ Մոսկվա­յում տեղի ունե­ցած հանդի­պումն իր բնույթով, բովանդա­կությամբ և ձևով անակնկալ էր ոչ միայն հայաստանյան փորձա­գի­տա­կան ու քաղա­քա­կան շրջա­նակնե­րի, այլև ռուսաստանյան միջա­վայրի համար։ Նրա խոսքով՝ նման խոսակցություննե­րը սովո­րա­բար փակ են լինում, մինչդեռ այս դեպքում ռուսա­կան կողմը հրա­պա­րա­կա­յին կերպով կոնկրե­տացրեց իր դիրքո­րո­շումնե­րը։ Խառատյա­նը կարծում է, որ բաց հատվա­ծում նման խոսակցությունը նախա­պես համա­ձայնեցված չէր հայկա­կան կողմի հետ, և դա անսպա­սե­լի էր նաև Նիկոլ Փաշինյա­նի համար, ինչն, ըստ նրա, երև­ում էր նաև ժեստե­րի լեզվից։ Նա ընդգծեց, որ հանդիպման հիմնա­կան օրա­կարգը երկաթգծի հարցն էր, և հայկա­կան կողմն ինքն էր նախա­ձեռնել այդ քննարկումը՝ փորձե­լով ստա­նալ հստակ պատասխան։ Ռուսա­կան կողմը օրա­կարգից դուրս բերեց լրա­ցուցիչ թեմա­ներ՝ ակնարկե­լով Հայաստա­նում որոշ ընդդի­մա­դիր խմբե­րի աջակցե­լու մասին, հիշեցնե­լով տնտե­սա­կան ու քաղա­քա­կան լծակնե­րի առկա­յությունը և ընդգծե­լով, որ Հայաստա­նը չի կարող միա­ժա­մա­նակ շարժվել երկու ուղղություննե­րով։ Նա նշեց, որ հայկա­կան կողմը, իր կարծի­քով, կոռեկտ և տրա­մա­բա­նա­կան պատասխաններ տվեց՝ առանց ագրե­սիվ տոնայնության։

Կոնֆլիկտա­բանն ասաց, որ Ռուսաստա­նը Հայաստա­նի նկատմամբ ունի իրա­կան տնտե­սա­կան և էներգե­տիկ լծակներ՝ հաշվի առնե­լով կախվա­ծությունը ռուսա­կան գազից և համա­կարգե­րից։ Նրա գնա­հատմամբ՝ էժան գազի դիմաց Հայաստա­նը վճա­րում է քաղա­քա­կան գին, քանի որ այդ կախվա­ծությունը հաճախ օգտա­գործվում է որպես ճնշման միջոց։ Խառատյա­նը կարծում է, որ նույնիսկ շուկա­յա­կան գնով գազ գնե­լը կարող է ավե­լի շահա­վետ լինել, եթե դա նվա­զեցնի քաղա­քա­կան կախվա­ծությունը։ Հայաստա­նի էներգե­տիկ համա­կարգում արև­ա­յին էներգե­տի­կա­յի աճը նպաստում է կախվա­ծության նվազմա­նը և արդեն զգա­լի բաժին ունի ընդհա­նուր էլեկտրաէ­ներգիա­յի արտադրության մեջ։ Խառատյա­նի կարծի­քով՝ գազի սպառման նվա­զումը հնա­րա­վոր է նաև էլեկտրաֆի­կա­ցիա­յի միջո­ցով՝ հաշվի առնե­լով էլեկտրա­կան մեքե­նա­նե­րի աճը և էներգե­տիկ դիվերսիֆի­կա­ցիան։ Նա ընդգծեց, որ անհրա­ժեշտ է այլընտրանքա­յին աղբյուրներ փնտրել, այդ թվում՝ Իրա­նից գազի ծավալնե­րի ավե­լա­ցում, ինչպես նաև տարա­ծաշրջա­նա­յին փոխա­դարձ շահա­վետ գործարքներ։

Արսեն Խառատյա­նը անդրա­դարձավ նաև Ռուսաստա­նի կողմից հնա­րա­վոր սպառնա­լիքնե­րին և նշեց, որ չի տեսնում պատճառ, թե ինչու Ռուսաստա­նը կարող է ռազմա­կան ագրե­սիա կիրա­ռել Հայաստա­նի նկատմամբ։ Նրա կարծի­քով՝ Ուկրաի­նա­յի և Վրաստա­նի օրի­նակնե­րը մեխա­նի­կո­րեն կիրա­ռե­լի չեն Հայաստա­նի դեպքում, քանի որ նման հիմնա­վո­րումներ չկան։ Նա դիտարկում է, որ պատե­րազմա­կան սպառնա­լի­քի մասին խոսույթը հիմնա­կա­նում քաղա­քա­կան պայքա­րի գործիք է։

Խառատյա­նը խոսեց նաև ընտրա­կան գործընթացնե­րի մասին՝ նշե­լով, որ քաղա­քա­կան համա­կարգը Հայաստա­նում շարունա­կում է մնալ անձա­կենտրոն, և ընտրողնե­րը հաճախ առաջնորդվում են ոչ թե ծրագրե­րով, այլ անհատնե­րով։ Նրա խոսքով՝ սա պայմա­նա­վորված է կուսակցություննե­րի գաղա­փա­րա­կան ու կազմա­կերպա­կան թուլությամբ։ Նա ընդգծեց, որ ընտրա­կա­շառքի ցանկա­ցած դրսև­ո­րում պետք է խիստ վերահսկվի և կանխվի, քանի որ դա կարող է ազդել ընտրություննե­րի արդյունքնե­րի վրա։

Արսեն Խառատյանն անդրա­դարձավ նաև եկե­ղե­ցու մասնակցությա­նը քաղա­քա­կան գործընթացնե­րին և նշեց, որ հոգև­ո­րա­կաննե­րը, ինչպես ցանկա­ցած քաղա­քա­ցի, իրա­վունք ունեն արտա­հայտե­լու իրենց քաղա­քա­կան դիրքո­րո­շումը, եթե դա չի խախտում օրենքը։ Սակայն նա քննա­դա­տեց անեծքի լեզվով արված հայտա­րա­րություննե­րը՝ դրանք համա­րե­լով պարզունակ և հեղի­նա­կազրկող։ Խառատյա­նը խոսեց նաև Ռուսաստա­նի տարածքում կազմա­կերպված բողո­քի ցույցե­րի մասին և նկա­տեց, որ նման ակցիա­նե­րը, հաշվի առնե­լով ռուսա­կան քաղա­քա­կան միջա­վայրը, դժվար է պատկե­րացնել առանց իշխա­նություննե­րի առնվազն թույլտվության։ Նրա կարծի­քով՝ դա նաև ուժի ցուցադրության տարր էր և ազդակ Հայաստա­նի քաղա­քա­կան գործընթացնե­րի վրա։

Անդրա­դառնա­լով Հանրա­պե­տա­կան կուսակցության դիրքո­րոշմա­նը՝ Խառատյա­նը նշեց, որ ընտրություննե­րին չմասնակցե­լու որո­շումը քաղա­քա­կան հաշվարկ է։ Նա կարծում է, որ ընդդի­մա­դիր դաշտում ձևա­վորվում է մրցակցություն այն ուժե­րի միջև, որոնք ակնկա­լում են արտա­քին աջակցություն, և Հանրա­պե­տա­կա­նը գնա­հա­տել է իր հնա­րա­վո­րություննե­րը այդ մրցակցությունում։

Վերջում Արսեն Խառատյա­նը նշեց, որ առա­ջի­կա ընտրություննե­րը լինե­լու են բազմա­շերտ՝ ներա­ռե­լով սոցիալ-տնտե­սա­կան խնդիրներ, աշխարհա­քա­ղա­քա­կան ընտրության հարցեր և խաղա­ղության կամ պատե­րազմի օրա­կարգը։ Նրա կարծի­քով՝ այս բոլոր թեմա­նե­րը միա­ժա­մա­նակ լինե­լու են քաղա­քա­կան պայքա­րի կենտրո­նում։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝