Պուտի­նի Գործիքնե­րը Հայաստա­նի Դեմ

Սփյուռքը բազմա­շերտ և բազմա­կարծիք է, և որևէ կառույց չի կարող հանդես գալ նրա ամբողջա­կան անունից։

Գիորգի Թումասյան

Ներկա­յացնում ենք միջազգա­յին հարցե­րով փորձա­գետ Գիորգի Թումասյա­նի տեսանյութի սղագրությունը։   Տեսանյութի սղագրությունը ներկա­յացնում է քաղա­քա­կան վերլուծություն, որը կենտրո­նա­նում է Հայ Հեղա­փո­խա­կան Դաշնակցության և Ռուսաստա­նի հատուկ ծառա­յություննե­րի միջև ենթադրյալ կապե­րի վրա։ Հեղի­նա­կը քննա­դա­տում է Փարի­զում կայա­ցած համա­ժո­ղո­վը՝ պնդե­լով, որ այն ոչ թե սփյուռքի համախմբման, այլ Հայաստա­նի ինքնիշխա­նության դեմ ուղղված գործո­ղություն էր։ Շեշտվում է, որ որոշ եկե­ղե­ցա­կան և քաղա­քա­կան շրջա­նակներ փորձում են ապա­կա­յունացնել երկի­րը՝ ծառա­յե­լով օտա­րերկրյա շահե­րին։ Հեղա­փո­խա­կան Դաշնակցության և Ռուսաստա­նի հատուկ ծառա­յություննե­րի միջև ենթադրյալ կապե­րի վրա։ Թումասյա­նը քննա­դա­տում է Փարի­զում կայա­ցած համա­ժո­ղո­վը՝ պնդե­լով, որ այն ոչ թե սփյուռքի համախմբման, այլ Հայաստա­նի ինքնիշխա­նության դեմ ուղղված գործո­ղություն էր։ Տեքստում շեշտվում է, որ որոշ եկե­ղե­ցա­կան և քաղա­քա­կան շրջա­նակներ փորձում են ապա­կա­յունացնել երկի­րը՝ ծառա­յե­լով օտա­րերկրյա շահե­րին։

Թումասյա­նը նշեց, որ նախա­տեսվում է կարև­որ ու հետաքրքիր քննարկում։ Նա ընդգծեց, որ ալի­քը շարունա­կա­բար աճում է՝ հասնե­լով մոտ 26 հազար բաժա­նորդի, իսկ դիտողնե­րի ընդհա­նուր թիվը հասնում է շուրջ 200 հազա­րի։ Նրա խոսքով՝ սա ցույց է տալիս, որ հետաքրքրությունը մեծ է, և կարև­որ է ակտի­վությունը՝ հատկա­պես ուղիղ եթե­րի տարածման համար։

Թումասյա­նը անդրա­դարձավ Փարի­զի սփյուռքի մոբի­լի­զա­ցիա­յի ֆորում-ին՝ նշե­լով, որ այն ներկա­յացվել է որպես համասփյուռքա­յին միջո­ցա­ռում, սակայն, իր գնա­հատմամբ, իրա­կա­նում ունե­ցել է կուսակցա­կան բնույթ։ Նա ասաց, որ միջո­ցառմա­նը մասնակցել են մոտ 150 ներկա­յա­ցուցիչներ շուրջ 25 երկրնե­րից՝ ներառյալ քաղա­քա­կան, հասա­րա­կա­կան և կազմա­կերպություննե­րի ներկա­յա­ցուցիչներ Հայաստա­նից, Արցա­խից և սփյուռքից։ Միջո­ցա­ռումը կազմա­կերպվել է մի շարք կառույցնե­րի կողմից, այդ թվում՝ Armenian National Committee of America‑ի, European Armenian Federation for Justice and Democracy‑ի և Հայ հեղա­փո­խա­կան Դաշնակցության մասնակցությամբ։ Նրա կարծի­քով՝ այս ձևա­չա­փը ներկա­յացվել է որպես սփյուռքի համախմբում, սակայն իրա­կա­նում արտա­ցո­լել է կոնկրետ քաղա­քա­կան ուժի դիրքո­րո­շումնե­րը։

Նա ընդգծեց, որ ընդունվել է հռչա­կա­գիր, որտեղ նշվում է, թե հայկա­կան պետա­կա­նությունը կանգնած է լուրջ մարտահրա­վերնե­րի առաջ, և անհրա­ժեշտ է համա­հայկա­կան մոբի­լի­զա­ցիա, սակայն, կարծիք հայտնեց, որ նման ձևա­կերպումնե­րը չեն արտա­ցո­լում իրա­կա­նությունը և ավե­լի շատ քաղա­քա­կան գնա­հա­տա­կաններ են։

Թումասյա­նը նաև անդրա­դարձավ Ռոբերտ Քոչարյա­նի և Սերժ Սարգսյա­նի կառա­վարման ժամա­նա­կաշրջա­նին՝ նշե­լով, որ այդ տարի­նե­րին ևս եղել են լուրջ խնդիրներ, և հարց բարձրացրեց՝ ինչու այդ ժամա­նակ նույն շեշտադրումնե­րը չեն արվել։ Նա ընդգծեց, որ ներկա­յումս, իր գնա­հատմամբ, պետա­կան ինստի­տուտներն ավե­լի կայուն են։

Խոսքը շարունա­կե­լով՝ վերլուծա­բա­նը նշեց, որ հռչա­կագրում առանձնացվում են նաև ազգա­յին ինքնության բաղադրիչնե­րը՝ պատմություն, եկե­ղե­ցի, լեզու և մշա­կույթ։ Նա, սակայն, կարծում է, որ դրանցից բացի առանցքա­յին է պետա­կա­նությունը, որն, իր խոսքով, միա­վո­րում է ազգին։

Նա քննա­դա­տեց նաև այն մոտե­ցումը, ըստ որի սփյուռքը ներկա­յացվում է որպես միասնա­կան քաղա­քա­կան սուբյեկտ։ Նրա դիտարկմամբ՝ սփյուռքը բազմա­շերտ և բազմա­կարծիք է, և որևէ կառույց չի կարող հանդես գալ նրա ամբողջա­կան անունից։

Թումասյա­նը անդրա­դարձավ նաև Նիկոլ Փաշինյա­նի գործունեությա­նը՝ նշե­լով, որ վերջի­նիս քաղա­քա­կան քայլե­րը, անկախ գնա­հա­տա­կաննե­րից, չեն կարող բնութագրվել որպես վախկո­տություն։ Որոշ իրա­վի­ճակնե­րում ընդունված որո­շումնե­րը պահանջել են քաղա­քա­կան համարձա­կություն։

Ամփո­փե­լով՝ Թումասյա­նը եզրա­կացրեց, որ տվյալ միջո­ցա­ռումը և դրա շրջա­նա­կում հնչած հայտա­րա­րություննե­րը պետք է դիտարկել քաղա­քա­կան համա­տեքստում, և անհրա­ժեշտ է տարբե­րել սփյուռքի իրա­կան բազմա­զա­նությունը կուսակցա­կան ներկա­յա­ցումնե­րից։ Նա նշեց, որ հանրա­յին քննարկումը պետք է հիմնված լինի փաստե­րի և բազմա­կողմա­նի վերլուծության վրա։

Տեսանյութն ամբողջությամբ‘