Պետական իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ բռնության փորձը կապված էր այդ ներկայացուցչի վարած քաղաքականության հետ, այսինքն՝ եթե այդ երիտասարդը չդատապարտվի, եթե որոշակի պատիժ չկրի, ապա ցանկացած ոք Հայաստանում, որն ունի իր կարծիքը, որը կարող է համընկնել կամ չհամընկնել Հայաստանի իշխանության կարծիքների կամ մոտեցումների հետ, չի կարող իրեն պաշտպանված զգալ իր կարծիքը արտահայտելիս, որովհետև կարող է նման այլ երիտասարդ լինել, որին դուր չգա այդ կարծիքը, ու նրանց նկատմամբ բռնություն կկիրառվի:
Ռոբերտ Ղևոնդյան
«Մեդիալաբի» հարցերին պատասխանում է «Հայկական խորհրդի» փորձագետ, քաղաքագետ Ռոբերտ Ղևոնդյանը
– Պարո՛ն Ղևոնդյան, Երևանում շարունակվում են բողոքի ակցիաները՝ ի պաշտպանություն 18-ամյա Դավիթ Մինասյանի, ակցիայի մասնակիցները պահանջում են փոխել նրա խափանման միջոց կալանքը: Դուք ինչպե՞ս եք գնահատում Նիկոլ Փաշինյանի մասնակցությամբ այս միջադեպի շուրջ ընթացող զարգացումները, այս երիտասարդի կալանավորումը:
– Նախ նշեմ, որ այն, ինչ տեղի է ունենում այդ երիտասարդի նկատմամբ, տեղի է ունենում իրավական հարթության մեջ, ու իրավաբանները պետք է գնահատեն տեղի ունեցող գործընթացների իրավաչափությունը: Ես՝ որպես քաղտեխնոլոգիաների մասնագետ, քաղաքագետ, կգնահատեմ այս երևույթի քաղաքական կողմը:
Ես կարծում եմ, որ ցանկացած մեկը, որը փորձում է պետական իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ բռնություն կիրառել, պետք է անպայմանորեն պատժվի, ու դա ունի քաղաքական շատ կարևոր տրամաբանություն և ուղերձ երկրի քաղաքացիներին առ այն, որ երկրի քաղաքացիները ժողովրդավարական ռեժիմի պայմաններում պաշտպանված են իրենց ժողովրդավարական իրավունքները իրացնելիս: Ժողովրդավարությունը միայն այն չէ, որ ինչ-որ մեկն անի այն, ինչ ցանկանում է, այլ այն, որ ինչ-որ մեկը պաշտպանված լինի ինչ-որ գործողություն իրականացնելիս:
Պետական իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ բռնության փորձը կապված էր այդ ներկայացուցչի վարած քաղաքականության հետ, այսինքն՝ եթե այդ երիտասարդը չդատապարտվի, եթե որոշակի պատիժ չկրի, ապա ցանկացած ոք Հայաստանում, որն ունի իր կարծիքը, որը կարող է համընկնել կամ չհամընկնել Հայաստանի իշխանության կարծիքների կամ մոտեցումների հետ, չի կարող իրեն պաշտպանված զգալ իր կարծիքը արտահայտելիս, որովհետև կարող է նման այլ երիտասարդ լինել, որին դուր չգա այդ կարծիքը, ու նրանց նկատմամբ բռնություն կկիրառվի:
Նրանք, բնականաբար, Հայաստանի վարչապետ չեն, հետևաբար շատ ավելի դժվար կլինի խուսափել այդ բռնությունից, կամ այդ բռնությունից հետո շատ ավելի քիչ հավանական կլինի, որ բռնություն գործադրողը պատիժ կկրի: Այլ կերպ ասած՝ եթե իշխանությունը ցույց տա, որ չի կարողանում նույնիսկ իրեն պաշտպանել հակաժողովրդավարական գործողություններից, որովհետև բռնություն կիրառելը հակաժողովրդավարական է, ապա տվյալ պետության մեջ որևէ մեկն իրեն պաշտպանված չի զգա:
– Ձեր այս ասածին որպես հակափաստարկ մարդիկ, որոնք համակարծիք չեն ձեզ հետ, ասում են, որ իրավական համակարգը կամընտրական մոտեցում է ցուցաբերում, այսինքն՝ պատժվում են միայն իշխանության ներկայացուցիչներին վիրավորողները, և որպես ցցուն օրինակ հիշատակում են ԱԺ նախագահի՝ քաղաքացու վրա թքելու դեպքը, որին չհետևեց իրավական որևէ գործընթաց: Դուք չե՞ք տեսնում այդ ընտրովի արդարադատությունը:
– Կամընտրական մոտեցումը տեսնում եմ, այո՛, կան իրավիճակներ, որտեղ ոչ միայն իշխանության ներկայացուցիչները, այլ նաև նմանատիպ մարդիկ, որոնք իշխանության ներկայացուցիչների նկատմամբ գործողություններ են իրականացնում, որոշ դեպքերում չեն պատժվում, և իհարկե համաձայն եմ, որ իշխանության ներկայացուցիչների կողմից որոշ գործողություններ ևս անպատիժ են մնում:
Սա իհարկե խնդրահարույց է, բայց կա տարբերություն իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ գործողություն իրականացնելու ու այլ մարդու նկատմամբ գործողություն իրականացնելու միջև՝ քաղաքական առումով, որովհետև եթե իշխանության ներկայացուցիչն է դա անում ու չի պատժվում, իրավական առումով դա խնդիր է, քաղաքական առումով դա խնդիր է, որովհետև մարդիկ տեսնում են, որ կա կամընտրական մոտեցում: Բայց այն խնդիրը, որի մասին ասացի առ այն, որ եթե իշխանության ներկայացուցիչն չի կարողանում իրեն պաշտպանել, ապա մեզ էլ չի պաշտպանի, սովորական քաղաքացու պարագայում դա չկա:
Այո՛, լավ կլիներ, որ բոլորը պատժվեին, պատժվեին ոչ միայն այն մարդիկ, որոնք քաղաքական ակտիվություն են դրսևորում, այլ նաև այն մարդիկ, որոնք ակտիվություն չեն դրսևորում, բայց, իմ կարծիքով, հակաօրինական արտահայտություններ կամ գործողություններ են անում, ցավոք, այդպես չէ: Բայց հատկապես իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ բռնության փորձը պարտադիր պետք է պատժվի, որպեսզի դա հասարակության մոտ չառաջացնի ժողովրդավարության նկատմամբ բացասական վերաբերմունք:
– Պարո՛ն Ղևոնդյան, Հայաստանը հիմա կարելի՞ է համարել ժողովրդավարական երկիր, թե՞ ոչ:
– Իհարկե, Հայաստանը ժողովրդավարական պետություն է:
– Ստացվում է, որ համաձայն չե՞ք այն կարծիքներին, որ Հայաստանում խոսքի ազատությունը սահմանափակված է, որ մարդկանց անգամ սոցիալական ցանցերում կարծիք, մեկնաբանություն գրելու համար բերման են ենթարկում, եթե դա վերաբերում է իշխանության ներկայացուցիչներին:
– Եթե մեկնաբանություն գրելու համար մարդկանց դատարաններ տանեին, ապա Հայաստանի կեսը կլիներ դատարաններում: Չեմ կարծում, թե այդ մտահոգությունները տեղին են, եթե Հայաստանում ժողովրդավարություն չլիներ, ապա ձեր կողմից հիշատակված կարծիքների հեղինակներն ու մենք, որ հիմա քննարկում ենք դրանք, ևս կլինեինք դատարաններում, բայց մենք դատարաններում չենք:
Մյուս կողմից՝ պետք է հաշվի առնել շատ կարևոր մի բան, որ որևէ բան այս երկրագնդի վրա իդեալական չէ, ու ժողովրդավարությունը ևս բացառություն չէ: Ժողովրդավարություն կա՞, թե չկա որոշվում է նրանով, թե արդյոք որոշակի շեմից ավելի բարձր ցուցանիշներ այդ հասարակությունն ունի՞, թե՞ չունի:
Ես ընդամենը մեկ օր առաջ եմ վերադարձել Ադրբեջանից, և այնտեղ մենք կարող էին շատ հստակ տեսնել, որ այդ բարձր շեմի ցուցանիշներն այդ հասարակությունը չունի, մեր հասարակությունն այդ ցուցանիշներն ունի: Որո՞նք են այդ ցուցանիշները, օրինակ՝ մեր հասարակությունը կարող է քննադատել Հայաստանի իշխանությանը, կարող է կազմակերպել հանրահավաքներ ընդդեմ Հայաստանի իշխանության, որից հետո նրանց տուն չեն գնա ու փայտերով ծեծի չեն ենթարկի, ինչպես Ռուսաստանում է:
Աղբյուրը՝ https://medialab.am/314877/