Շահե­րի Համընկնումը Ոչ Թե Վտանգ Է, Այլ՝ Հնա­րա­վո­րություն

Ֆիքսված և դելի­մի­տացված սահմա­նը անվտանգության կարև­ո­րա­գույն երաշխիք է, քանի որ այն հստա­կեցնում է պետություննե­րի միջև իրա­վա­կան սահմաննե­րը և նվա­զեցնում հետա­գա բախումնե­րի հավա­նա­կա­նությունը։ 

Գեորգի Թումասյան

1inTV‑ն զրուցել է Միջազգա­յին հարա­բե­րություննե­րի փորձա­գետ Գեորգի Թումասյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվում է Հայաստա­նի արտա­քին և ներքին քաղա­քա­կա­նության վերջին զարգա­ցումնե­րը՝ կենտրո­նա­նա­լով հատկա­պես սահմա­նա­զատման գործընթա­ցի և Ադրբե­ջա­նի հետ հարա­բե­րություննե­րի կարգա­վորման վրա։ Ընդգծվում է Երև­ա­նում կայա­նա­լիք եվրո­պա­կան գագաթնա­ժո­ղո­վի նշա­նա­կությունը, որն ընկալվում է որպես Հայաստա­նի ժողովրդա­վա­րա­կան դիմա­կա­յունության և արևմտյան վեկտո­րի հզո­րացման կարև­որ խորհրդա­նիշ։ Միա­ժա­մա­նակ, անդրա­դարձ է կատարվում ներքա­ղա­քա­կան լարվա­ծությա­նը, մասնա­վո­րա­պես՝ ընտրա­կա­շառքի գործով ձերբա­կա­լություննե­րին և ընդդի­մա­դիր ուժե­րի կողմից իրա­կա­նացվող բողո­քի ակցիա­նե­րին։ Հաղորդման նպա­տակն է վերլուծել Հայաստա­նի շուրջ ձևա­վորված աշխարհա­քա­ղա­քա­կան նոր իրո­ղություննե­րը և հակա­դարձել այն հիբրի­դա­յին սպառնա­լիքնե­րին, որոնք փորձում են խաթա­րել պետության կայունությունը։ Զրուցա­կիցնե­րը շեշտում են, որ միջազգա­յին աջակցությունը և ինստի­տուցիո­նալ բարե­փո­խումնե­րը առանցքա­յին են երկրի անվտանգության և հետա­գա զարգացման երաշխա­վորման համար։

Գեորգի Թումասյա­նը, անդրա­դառնա­լով Ադրբե­ջա­նի փոխվարչա­պե­տի այցին, նշեց, որ այն ակնհայտո­րեն կապված է սահմա­նա­զատման գործընթա­ցի հետ։ Նրա խոսքով՝ սա նորություն չէ, քանի որ այդ ուղղությամբ աշխա­տանքներ վաղուց են ընթա­նում, սակայն գործընթա­ցը ընթա­նում է ավե­լի դանդաղ, քան ցանկա­լի կլի­ներ հայկա­կան կողմի համար։ Նա կարծում է, որ սահմա­նա­զատման առա­ջընթա­ցը նշա­նա­կում է, որ ադրբե­ջա­նա­կան զինուժը պետք է դուրս գա Հայաստա­նի ինքնիշխան տարածքից, և տարօ­րի­նակ է, երբ ընդդի­մությունը դժգո­հում է այդ գործընթա­ցից։ Փորձա­գետնընդգծեց, որ իրա­կա­նում այլընտրանք գրե­թե չկա․կամ սահմա­նա­զա­տում և սահմա­նագծում, կամպա­տե­րազմ։ Նրա դիտարկմամբ՝ ֆիքսված ևդե­լի­մի­տացված սահմա­նը անվտանգությանկարև­ո­րա­գույն երաշխիք է, քանի որ այնհստա­կեցնում է պետություննե­րի միջև իրա­վա­կանսահմաննե­րը և նվա­զեցնում հետա­գա բախումնե­րի հավա­նա­կա­նությունը։

Անդրա­դառնա­լով Վրաստա­նի հետ սահմա­նա­զատման շուրջ տարածված տեղե­կություննե­րին՝ Թումասյա­նը նշեց, որ դրանք ապա­տե­ղե­կատվություն են։ Նա ասաց, որ վրա­ցա­կան մի պարբե­րա­կան արդեն ներո­ղություն է խնդրել սխալ տեղե­կություն տարա­ծե­լու համար, և հավե­լեց, որ նման լուրե­րը կարող են դիտվել որպես սադրանք՝ ուղղված հայ-վրա­ցա­կան հարա­բե­րություննե­րի սրմա­նը և ներքա­ղա­քա­կան ազդե­ցությա­նը նախընտրա­կան շրջանում։Սահմանազատումը նոր սահմաններ ստեղծե­լու գործընթաց չէ, այլ արդեն գոյություն ունե­ցող՝ քարտեզնե­րով ամրագրված սահմաննե­րի հստա­կե­ցում։ Նա հիշեցրեց, որ խոսքը գնում է ԽՍՀՄ փլուզման պահին գոյություն ունե­ցած սահմաննե­րի մասին, որոնք ճանաչվել են միջազգա­յին մակարդա­կով։

Անդրա­դառնա­լով Ադրբե­ջա­նի շահե­րին՝ փորձա­գե­տը նշեց, որ պարտա­դիր չէ, որ Հայաստա­նի և Ադրբե­ջա­նի շահե­րը միշտ հակա­սեն։ Նրա խոսքով՝ ներկա­յումս երկու կողմե­րի համար էլ կարող է շահա­վետ լինել խաղա­ղությունը և տարա­ծաշրջա­նա­յին հաղորդակցություննե­րի զարգա­ցումը։ Նա կարծում է, որ տնտե­սա­կան և լոգիստիկ կապե­րի զարգա­ցումը կարող է բերել շահե­րի համընկնման, ինչը կնպաստի կայունությա­նը։

Թումասյա­նը նաև ընդգծեց, որ շահե­րի համընկնումը վտանգ չէ, այլ հակա­ռա­կը՝ խաղա­ղության հիմք։ Նրա խոսքով՝ երբ երկու կողմերն էլ շահագրգռված են կայունությամբ և անվտանգությամբ, դա նվա­զեցնում է հակա­մարտության ռիսկը և մեծացնում համա­գործակցության հնա­րա­վո­րություննե­րը։

Խոսե­լով տեղե­կատվա­կան դաշտի մասին՝ նա նշեց, որ տարածվում են տարբեր ապա­տե­ղե­կատվություններ, այդ թվում՝ կապված իբր ադրբե­ջանցի­նե­րի վերաբնա­կեցման հարցե­րի հետ։ Փորձա­գե­տը դա բնութագրեց որպես հիբրի­դա­յին պատե­րազմի գործիք՝ ուղղված հասա­րա­կության վախեցմա­նը և ներքա­ղա­քա­կան ազդե­ցությա­նը։

Անդրա­դառնա­լով ընտրա­կա­շառքի թեմա­յին՝ Թումասյա­նը նշեց, որ նման դեպքե­րը կարող են նպա­տակ ունե­նալ ոչ միայն ձայներ ձեռք բերել, այլ նաև վնա­սել ընտրա­կան գործընթա­ցի լեգի­տի­մությա­նը։ Նա կարծում է, որ համա­կարգա­յին կաշառքի կիրառմամբ գործող քաղա­քա­կան ուժե­րը չպետք է մասնակցեն ընտրություններին։Ընտրությունների լեգի­տի­մությունը կասկա­ծի տակ դնե­լը լուրջ հարված է պետության շահե­րին, քանի որ Հայաստա­նի միջազգա­յին աջակցությունը մեծա­պես պայմա­նա­վորված է ժողովրդա­վա­րա­կան գործընթացնե­րի նկատմամբ վստա­հությամբ։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝