Ռուսնե­րի Հույսը Հետընտրա­կան Անկա­յունությունն Է

Տարի­ներ շարունակ Հայաստա­նը ինքն է ձևա­վո­րել այնպի­սի կերպար, որի հետ արտա­քին ուժե­րը սովո­րել են խոսել վերև­ից։ Բաքուն  վարել է ավե­լի ինքնուրույն քաղա­քա­կա­նություն և նույնիսկ որոշ դեպքե­րում հակադրվել Թուրքիա­յի կամ Ռուսաստա­նի որոշ դիրքո­րո­շումնե­րի, մինչդեռ Հայաստա­նը մշտա­պես համա­ձայնո­ղի կերպար է ստեղծել։ 

Ռուբեն Բաբա­յան

1inTV‑ն զրուցել է ռեժի­սոր Ռուբեն Բաբա­յա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվել է Հայաստա­նի նախընտրա­կան իրա­վի­ճա­կը՝ այն բնո­րո­շե­լով ոչ թե պարզա­պես քաղա­քա­կան մրցա­պայքար, այլ վճռո­րոշ քաղա­քակրթա­կան ընտրություն։ Բաբա­յա­նը պնդում է, որ ռուսա­մետ ուժե­րը իրա­կա­նում հույսը չեն դնում ընտրողնե­րի քվե­նե­րի վրա, այլ նախա­պատրաստվում են հետընտրա­կան զարգա­ցումնե­րի և հնա­րա­վոր ցնցումնե­րի՝ օգտա­գործե­լով Մոսկվա­յի աջակցությունն ու պատե­րազմի սպառնա­լի­քը։ Ըստ Բաբա­յա­նի, Ռուսաստա­նը փորձում է վերա­կանգնել իր ազդե­ցությունը «փրկչի» դերում հանդես գալու միջո­ցով, ինչը կարող է հանգեցնել երկրի ինքնիշխա­նության կորստին և կլանմա­նը տարբեր միութե­նա­կան մոդելնե­րի մեջ։ Բաբա­յա­նի հիմնա­կան ուղերձն այն է, որ հայ հասա­րա­կությունը պետք է գիտակցա­բար ընտրի ժողովրդա­վա­րա­կան արժեքներն ու ազատ ապրե­լա­կերպը՝ պատրաստ լինե­լով տեր կանգնել սեփա­կան ընտրությա­նը հետընտրա­կան հնա­րա­վոր ճնշումնե­րի ժամա­նակ։

Ռուբեն Բաբա­յա­նը նշեց, որ ներկա­յիս ընտրություննե­րը տարբերվում են նախորդնե­րից ոչ թե քաղա­քա­կան ուժե­րի կամ առաջնորդնե­րի քանա­կով, այլ քաղա­քակրթա­կան ընտրության հարցով։ Նրա դիտարկմամբ՝ այս անգամ հիմնա­կան հարցը վերա­բե­րում է Հայաստա­նի ապա­գա ուղղությա­նը, և հենց այդ պատճա­ռով էլ, ըստ նրա, առա­վել ակտի­վա­ցել է Պուտինյան Ռուսաստա­նը, որը նախկին ընտրություննե­րի ժամա­նակ նման ընդգծված ներգրավվա­ծություն չէր ցուցա­բե­րում։

Բաբա­յա­նը կարծում է, որ տարի­ներ շարունակ Հայաստա­նը ինքն է ձևա­վո­րել այնպի­սի կերպար, որի հետ արտա­քին ուժե­րը սովո­րել են խոսել վերև­ից։ Նա օրի­նակ բերեց Ադրբե­ջա­նի վարքա­գի­ծը՝ նշե­լով, որ Բաքուն, իր խոսքով, տարի­նե­րի ընթացքում վարել է ավե­լի ինքնուրույն քաղա­քա­կա­նություն և նույնիսկ որոշ դեպքե­րում հակադրվել Թուրքիա­յի կամ Ռուսաստա­նի որոշ դիրքո­րո­շումնե­րի, մինչդեռ Հայաստա­նը մշտա­պես համա­ձայնո­ղի կերպար է ստեղծել։ Ռուսա­կան ազդե­ցության կողմնա­կից քաղա­քա­կան ուժե­րը մեծ ակնկա­լիքներ չունեն հենց ընտրություննե­րի արդյունքնե­րից և ավե­լի շատ կենտրո­նա­ցած են հետընտրա­կան գործընթացնե­րի վրա։ Նրա խոսքով՝ արդեն շրջա­նառվում են թեզեր ընտրա­կեղծիքնե­րի, արտա­քին միջամտության և Եվրո­պա­յի ակտիվ ներգրավվա­ծության մասին, ինչը, ըստ նրա, նախա­պատրաստա­կան ֆոն է հնա­րա­վոր հետընտրա­կան զարգա­ցումնե­րի համար։

Ռուբեն Բաբա­յա­նը կարծիք հայտնեց, որ Ռուսաստա­նը տարա­ծաշրջա­նում ազդե­ցությունը պահպա­նե­լու համար սովո­րա­բար օգտվում է «փրկչի» դերից, իսկ այդ դերը հնա­րա­վոր է միայն ճգնա­ժա­մի կամ պատե­րազմի պայմաննե­րում։ Նրա դիտարկմամբ՝ եթե ստեղծվի անկա­յունություն, ապա կարող է առաջ քաշվել Հայաստա­նի «փրկության» գաղա­փա­րը՝ նույնիսկ Ռուսաստա­նի կազմի մեջ որևէ կարգա­վի­ճա­կով ինտեգրվե­լու տարբերակով։Բաբայանը նաև ընդգծեց, որ Թուրքիան, իր համոզմամբ, շահագրգռված չէ Հայաստա­նի ամբողջա­կան ռուսա­կան վերահսկո­ղությամբ, քանի որ Անկա­րան չի ցանկա­նում Ռուսաստա­նի հետ անմի­ջա­կան սահման ունե­նալ։ Նա նշեց, որ Թուրքիա­յի համար ավե­լի ընդունե­լի է տարա­ծաշրջա­նում անկախ պետություննե­րի գոյությունը՝ Հայաստան, Վրաստան և Ադրբե­ջան։

Ռեժի­սո­րը խիստ քննա­դա­տեց քաղա­քա­կան քարոզչության որա­կը՝ ասե­լով, որ հաճախ այնարվում է ոչ թե հանրության, այլ «պատվի­րա­տուի» համար։ Նրա խոսքով՝ որոշ քաղա­քա­կան գործիչնե­րի հռե­տո­րա­բա­նությունը նույնիսկ ստի­պում է մտա­ծել, թե անհրա­ժեշտ է կազմել «քաղա­քա­կան բառա­րան», որտեղ կտե­ղադրվեն պարզունակ ու կենցա­ղա­յին արտա­հայտություննե­րը, որոնք դարձել են քաղա­քա­կան խոսքի մաս։

Բաբա­յա­նը շեշտեց, որ «եթե ոչ Ռուսաստան, ապա Թուրքիա» ձևա­կերպումը նոր չէ և տարի­ներ շարունակ օգտա­գործվել է հասա­րա­կությա­նը վախեցնե­լու համար։ Նրա համոզմամբ՝ իրա­կա­նում շատ կուսակցություններ ասե­լիք չունեն, եթե դուրս բերվեն «Ռուսաստան» և «Թուրքիա» բառե­րը։ Նա նշեց, որ եվրո­պա­կան ընտրությունը միայն աշխարհա­քա­ղա­քա­կան կողմնո­րո­շում չէ, այլ կառա­վարման մշա­կույթ, մարդու իրա­վունքներ, անկախ դատա­րաններ, մամուլի ազա­տություն, բնա­պահպա­նություն և կյանքի որակ։ Ռուսաստա­նը այսօր այլևս չի կարող մարդկանց գրա­վել տնտե­սությամբ, գիտությամբ կամ սոցիա­լա­կան մոդե­լով և հիմնա­կա­նում փորձում է ազդե­ցություն ունե­նալ վախի միջո­ցով։ Նա հիշեցրեց, որ Վլա­դի­միր Պուտի­նը Ուկրաի­նա­յի օրի­նակն օգտա­գործեց Հայաստա­նի՝ Եվրա­միության և ԵԱՏՄ‑ի միջև ընտրության թեման քննարկե­լիս, ինչը Բաբա­յա­նի կարծի­քով ակնարկ էր սպառնա­լի­քի մասին։

Բաբա­յա­նը նաև անդրա­դարձավ Ռուսաստա­նի ներքին իրա­վի­ճա­կին՝ նշե­լով, որ իշխա­նությունը սեփա­կան ժողովրդին չի հարգում, և այդ պատճա­ռով դժվար է ակնկա­լել, որ կհարգի այլ ժողո­վուրդնե­րի։ Նրա խոսքով՝ Ռուսաստա­նում հասա­րա­կությունը զրկված է որո­շումներ կայացնե­լու հնա­րա­վո­րությունից, և այդ պատճա­ռով էլ Մոսկվա­յի համար անհասկա­նա­լի է ժողովրդա­վա­րա­կան ընտրության գաղա­փա­րը։

Ռեժի­սո­րը կարև­ո­րեց նաև Ադրբե­ջա­նի հետ հարա­բե­րություննե­րի հարցը՝ նշե­լով, որ քաղա­քա­կա­նության մեջ պետք է առաջնորդվել ոչ թե սիրո կամ ատե­լության զգացմունքնե­րով, այլ սթափ հաշվարկով։ Նրա համոզմամբ՝ Հայաստա­նը երկար տարի­ներ ապրել է հատկա­պես հյուսի­սա­յին հարև­ա­նի վերա­բերյալ պատրանքներով։Քաղաքակրթական ընտրությունը պետք է կատա­րի ոչ թե իշխա­նությունը կամ ընդդի­մությունը, այլ ժողո­վուրդը։ Նա հիշեցրեց, որ Հայաստա­նի՝ ԵԱՏՄ-ին միա­նա­լու որո­շումը ժամա­նա­կին հասա­րա­կա­կան լուրջ դիմադրություն չհանդի­պեց, ինչի հետև­անքնե­րը, ըստ նրա, հետո տեսա­նե­լի դարձան։ Բաբա­յա­նը շեշտեց, որ կարև­որ է ոչ միայն ընտրություն կատա­րե­լը, այլ նաև այդ ընտրությա­նը տեր կանգնե­լը։

Ամփո­փե­լով՝ ռեժի­սո­րը նշեց, որ մեծ հավա­նա­կա­նությամբ նախա­պատրաստվում են հետընտրա­կան լարված զարգա­ցումներ, և հասա­րա­կությունը պետք է կարո­ղա­նա դիմա­կա­յել դրանց։ Նրա կարծի­քով՝ խնդի­րը միայն ընտրություննե­րում հաղթե­լը չէ, այլ այն, թե հասա­րա­կությունն ինչպի­սի պետություն և ինչպի­սի քաղա­քակրթա­կան միջա­վայր է ցանկա­նում կառուցել։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝