Երրորդ նախագահի և նրա փեսայի հետ կապվող՝ հանրությանը հայտնի շրջանակների հիմնական քաղաքական պայքարը, ըստ էության, ուղղված է առավելապես Ռոբերտ Քոչարյանի դեմ։ Ակնհայտ է, որ եթե այդ շրջանակները տեսնեն, որ Քոչարյանը կարող է մաս կազմել նոր իշխանական դասավորությանը, նրանք ամեն ինչ կանեն այդ սցենարը կանխելու ուղղությամբ։
Մարի Ներսեսյան
Հայաստանի առաջիկա խորհրդարանական ընտրությունների շուրջ մի քանի միֆ է շրջանառվում, որոնց նպատակը մեկն է՝ ազդել ընտրողի սպասումների և վարքագծի վրա։
Իրական պատկերն ավելի պարզ է։ ՔՊ‑ն առաջատար է, սակայն ինքնին առաջատար լինելը բավարար չէ երաշխավորված հաղթանակի համար: «Ուժեղ Հայաստանը» աճում է, բայց այս պահին չկա որևէ հրապարակված հարցում, որը ցույց է տալիս, թե այն ՔՊ-ից ավելի շատ ձայն ունի։ Սերժ Սարգսյանի շրջապատը միանշանակ չէ, որ ընդդիմադիրներին է օգնում։ Սամվել Կարապետյանի վարչապետ դառնալու իրավական հարցում թե՛ իշխանությունը, թե՛ «Ուժեղ Հայաստանը» ճշմարտության միայն կեսն են ասում: Ընտրություններին ներկայացված փոքր ուժերը հաղթելու շանս չունեն, սակայն հաջողությամբ կարող են փոշիացնել որոշիչ ձայներ:
Ի՞նչ միֆեր են շրջանառվում հայկական ընտրական դաշտում: Առաջինը թերևս այն է, որ ՔՊ‑ն վերցնելու է սահմանադրական մեծամասնությունը։ Աներկբա է, ինչպես սիրում է ասել ՀԷՑ‑ի ժամանակավոր կառավարիչը, որ ՔՊ‑ն առաջատար է։ Սա ցույց են տալիս թե՛ IRI‑ի, թե՛ Գելափի հրապարակած տվյալները և օբյեկտիվ դիտարկումները, բայց առաջատար լինելը դեռ չի նշանակում սահմանադրական մեծամասնություն վերցնել։
Ըստ Միջազգային հանրապետական ինստիտուտի (IRI) անցկացրած վերջին հարցման տվյալների՝ գործող իշխանության ընտրական աջակցությունը զգալիորեն նվազել է 2021 թվականի ընտրությունների համեմատ։
IRI‑ի փետրվարյան հարցումը ցույց էր տալիս մեծ, չկողմնորոշված դաշտ։ Ավելի ուշ հրապարակված հարցումներով այդ դաշտը սկսել է բաշխվել ՔՊ‑ի և երեք հիմնական ոչ իշխանական ուժերի՝ «Ուժեղ Հայաստան», «Հայաստան» դաշինքների և ԲՀԿ‑ի միջև։ Այսինքն՝ ընտրական դաշտը սկսել է կենտրոնանալ մի քանի հիմնական ուժերի շուրջ։
ՔՊ‑ն այս պահին էլ առաջատարն է, բայց միայն դա բավարար չէ վստահաբար պնդելու համար, որ կվերցնի սահմանադրական մեծամասնություն կամ որ կկարողանա պահել իշխանությունը։
Եթե ամբողջության մեջ նայենք, ընտրական դաշտը այս պահին գրեթե հավասարվել է։ Մի կողմում ՔՊ‑ն է՝ իր ընտրազանգվածով և իշխանամետ փոքր ուժերով։ Մյուս կողմում «Ուժեղ Հայաստան», «Հայաստան» դաշինքները և ԲՀԿ‑ն են։ Այս երեք ուժերը միասին կազմում են ՔՊ-ին հակակշռող հիմնական դաշտը, ընդ որում, եթե երեք հիմնական ընդդիմադիր ուժերից որևէ մեկը չանցնի խորհրդարան, դա կարող է դառնալ ՔՊ‑ի հաղթանակի հիմնական պատճառներից մեկը։
Երկրորդ միֆն այն է, որ Սամվել Կարապետյանը կամ «Ուժեղ Հայաստանը» հաղթում է. սա նույնիսկ ավելի սխալ պատկեր է, որքան ՔՊ‑ի անպարտելիության միֆը։
«Ուժեղ Հայաստանը» այս պահին կարող է դիտարկվել որպես հիմնական ընդդիմադիր կենտրոն, սակայն դա դեռ չի նշանակում, թե այն հաղթում է կամ ՔՊ-ից ավելի շատ ձայն է ստանալու։ Նման պատկեր հաստատող վստահելի հարցումներ կամ տվյալներ այս պահին չկան։
Ավելին՝ ընտրությունը միայն ՔՊ‑ի և «Ուժեղ Հայաստանի» միջև չէ։ Այդպիսի պատկեր ներկայացնելը սխալ է։ ՔՊ‑ի դեմ հիմնական ընտրական դաշտը ձևավորում են երեք ուժեր՝ «Ուժեղ Հայաստան», «Հայաստան» դաշինքները և ԲՀԿ‑ն, այդ պատճառով է ՔՊ քարոզչությունը կառուցված միայն այս երեքի դեմ, քանի որ սրանցից որևէ մեկի ձախողումը գրեթե երաշխավորում է ՔՊ‑ի վերարտադրությունը։
Ընդ որում՝ այս երեքն իսկապես օրգանապես կապված են իրար, ու եթե նույնիսկ «Ուժեղ Հայաստանի» ձայներն աճեն, բայց «Հայաստան» դաշինքը կամ ԲՀԿ‑ն չանցնի խորհրդարան, իշխանափոխության հնարավորությունները գրեթե կզրոյացվեն։
Երրորդ միֆն այն է, թե Սերժ Սարգսյանամերձ ուժերը միանշանակ աջակցում են ընդդիմությանը։ Առաջին հայացքից դա կարող է այդպես թվալ․ Հանրապետականի հին գվարդիան ակցիաներ է անում, Արմեն Աշոտյանն ու Էդուարդ Շարմազանովը կոշտ ելույթներ են ունենում ՔՊ‑ի դեմ։
Բայց սա ամբողջ պատկերը չէ։ Երրորդ նախագահի և նրա փեսայի հետ կապվող՝ հանրությանը հայտնի շրջանակների հիմնական քաղաքական պայքարը, ըստ էության, ուղղված է առավելապես Ռոբերտ Քոչարյանի դեմ։ Ակնհայտ է, որ եթե այդ շրջանակները տեսնեն, որ Քոչարյանը կարող է մաս կազմել նոր իշխանական դասավորությանը, նրանք ամեն ինչ կանեն այդ սցենարը կանխելու ուղղությամբ։
Այդ դեպքում նրանց համար Նիկոլ Փաշինյանի մնալը կարող է ավելի ընդունելի լինել, քան Քոչարյանի վերադարձը իշխանության ձևավորման գործընթաց։
Հաջորդ միֆը Սամվել Կարապետյանի վարչապետ դառնալու հարցն է, որի դեպքում երկու կողմն էլ կիսաճշմարտություն են ասում։
ՔՊ‑ն ասում է՝ Սամվել Կարապետյանը չի կարող դառնալ վարչապետ։ Ավելի ճիշտ ձևակերպումն այն է, որ գործող Սահմանադրությամբ նա չի կարող ընտրություններից անմիջապես հետո դառնալ վարչապետ։
Բայց եթե Կարապետյանի քաղաքական ուժը Ազգային ժողովում ձևավորի բավարար մեծամասնություն և փոխի այդ սահմանադրական սահմանափակումը, նրա վարչապետ դառնալու ճանապարհը կարող է բացվել։
Մյուս կողմից՝ «Ուժեղ Հայաստանն» էլ ամբողջը չի ասում, երբ ներկայացնում է, թե ընտրություններից հետո Սամվել Կարապետյանը ուղղակի դառնալու է վարչապետ։ Դա անմիջապես հնարավոր չէ։ Սկզբում պետք է վարչապետ դառնա իրենց դաշտից մեկ ուրիշը, օրինակ՝ Նարեկ Կարապետյանը կամ թիմի այլ ներկայացուցիչ։ Հետո միայն կարող է լինել սահմանադրական փոփոխություն, այդ վարչապետի հրաժարական, նոր քվեարկություն և Սամվել Կարապետյանի առաջադրում։
Այսինքն՝ ՔՊ‑ն լռում է հնարավոր ճանապարհի մասին, իսկ «Ուժեղ Հայաստանը»՝ այդ ճանապարհի միջանկյալ քայլերի։
Եվ վերջապես, վերջին միֆն այն է, թե ընտրապայքարի դուրս եկած ցանկացած փոքր ուժ հաղթելու իրական շանս ունի։ Ցավոք, իրականությունն այն է, որ մեկ տասնյակից ավելի քաղաքական ուժերի ձայներ, ամենայն հավանականությամբ, պարզապես փոշիանալու են։
Հայաստանի ընտրական համակարգում կուսակցությունների անցողիկ շեմը 4 տոկոս է, իսկ դաշինքներինը՝ առնվազն 8, և եթե չանցնեն, ապա, օրինակ՝ Արամ Սարգսյանի «Հանրապետության» կամ Արման Բաբաջանյանի դաշտի ձայները փոշիանալու են ՔՊ‑ի դեմ, իսկ մյուսներինը, ներառյալ Թաթոյանինը՝ ընդդիմության դեմ:
ՔՊ‑ի համար լավագույն սցենարը ընդդիմադիր ձայների փոշիացումն է։ Ընդդիմության համար ամենավտանգավոր սցենարը նույնպես դա է։
Եվ վերջաբանի փոխարեն. չպետք է մոռանալ արտաքին գործոնները, օրինակ՝ Ադրբեջանի կողմից գերիների վերադարձը կամ Թուրքիայի կողմից սահմանի բացումը լրացուցիչ ձայներ կբերեն Փաշինյանի թիմին, իսկ մայիսի վերջին ԵԱՏՄ նիստին Ռուսաստանի հնարավոր կոշտ քայլերը‘ ընդդիմությանը, ինչը այս ուժերի հարաբերակցության պայմաններում կարող է որոշիչ դառնալ։
Մարի Ներսեսյան
Աղբյուրը՝ https://medialab.am/316425/