Իլհամ Ալիեւը Թամեռլան Գարաեւին Պատվա­վոր Թոշա­կի Է Ուղարկում, Նա Մինչեւ Վերջ Կպա­հի՞ Խոջա­լուի Գաղտնի­քը

Թամեռլան Գարաեւը տասնամյակնե­րի լռության դիմաց Հեյդար եւ Իլհամ Ալիեւնե­րից լիուլի վարձատրվել է, հասել պատկա­ռե­լի տարի­քի եւ արդեն կարող է վերա­դառնալ Բաքու։ Բայց նրա հետ կապված գաղտնիքնե­րը մի օր, երեւի, կբացվեն։

Վահրամ Աթա­նեսյան

Ադրբե­ջա­նա­կան մամուլում տեղե­կություն է տարածվել, որ «մոտ ժամա­նակներս Լիտվա­յում դեսպան Թամեռլան Գարաեւը ետ կկանչվի եւ թոշա­կի կանցնի»։ Իշխա­նա­կան լրատվա­մի­ջոցնե­րի ներկա­յացմամբ՝ Գարաեւը «նախա­գահ Իլհամ Ալիեւին խնդրել է իրեն ազա­տել դեսպա­նի պարտա­կա­նություննե­րից»։ Նա 75 տարե­կան է, դիվա­նա­գի­տա­կան ծառա­յության է անցել 1993թ․-ին եւ անմի­ջա­պես նշա­նակվել Չինաստա­նում դեսպան։ Գարաեւը նույն պաշտո­նում դիվա­նա­գի­տա­կան աշխա­տանք է կատա­րել նաեւ Հնդկաստա­նում եւ Ինդո­նե­զիա­յում, մի շարք այլ երկրնե­րում։ Լիտվա­յում Ադրբե­ջա­նի դեսպան է նշա­նակվել 2018թ․-ին։

Դեսպա­նի պաշտո­նից Գարաեւի ետկանչի եւ նրան թոշա­կի ուղարկե­լու մասին տեղե­կությունը ուշագրավ է նրա­նով, որ նա 1990–92 թվա­կաննե­րին զբա­ղեցրել է Ադրբե­ջա­նի Գերա­գույն խորհրդի նախա­գա­հի տեղա­կա­լի, ապա՝ առա­ջին տեղա­կա­լի պաշտո­նը՝ հանդի­սա­նա­լով Ժողովրդա­կան ճակատ կուսակցության ներկա­յա­ցուցիչ, բայց դա չի խանգա­րել, որ Հեյդար Ալիեւը նրան շնորհի արտա­կարգ եւ լիա­զոր դեսպա­նորդի դիվա­նա­գի­տա­կան աստի­ճան եւ նշա­նա­կի Չինաստա­նում Ադրբե­ջա­նի դեսպան։

Անցած տարի­նե­րին ադրբե­ջա­նա­կան ոչ իշխա­նա­կան աղբյուրնե­րը բազմիցս ակնարկել են, որ Գարաեւը դեսպա­նի «մշտա­կան պաշտոն ունի, որ ստա­ցել է մատուցած ծառա­յություննե­րի դիմաց»։ Ըստ տարբեր աղբյուրնե­րի, նա նույնպես պետք է գտնվեր այն ուղղա­թի­ռում, որ 1991թ․ նոյեմբե­րի 21-ին խորտակվել է Աղդա­մի մոտա­կայքում, բայց վերջին «պահին սրահ չի մտել»։ Աղե­տի զոհ է դարձել Ադրբե­ջա­նի նախա­գահ Մութա­լի­բո­վի գրե­թե ամբողջ թիմը, այդ պատճա­ռով ընդհատվել է Ժելեզնո­վոդսկում ԼՂ հակա­մարտության խաղաղ կարգա­վո­րումը։

Ենթադրվում է, որ Գարաեւը «զգուշացված է եղել, ուստի ուղղա­թիռ չի բարձրա­ցել»։ Նրա անունը բաց աղբյուրնե­րում հիշվում է նաեւ 1992թ․ փետրվա­րի 26‑ի իրա­դարձություննե­րում։ Ըստ այդմ, Գարաեւն է «խոչընդո­տել Իրա­նի արտա­քին գործե­րի նախա­րար Վելա­յե­թիի Աղդամ եւ Ստե­փա­նա­կերտ այցը»։ Տատյա­նա Չալա­ձեի «Դատա­պարտված Խոջա­լու» գրքում մեջբերված է ակա­նա­տե­սի վկա­յություն, որ Թամեռլան Գարաեւը «հրա­մա­յել է «Գրադ» կայանքնե­րից կրակ բացել Շելլի գյուղի ուղղությամբ, որտեղ պետք է որ հասած լինեին Խոջա­լուի խաղաղ բնա­կիչնե­րը»։

Ըստ երեւույթին, Թամեռլան Գարաեւը տասնամյակնե­րի լռության դիմաց Հեյդար եւ Իլհամ Ալիեւնե­րից լիուլի վարձատրվել է, հասել պատկա­ռե­լի տարի­քի եւ արդեն կարող է վերա­դառնալ Բաքու։ Բայց նրա հետ կապված գաղտնիքնե­րը մի օր, երեւի, կբացվեն։

Վահրամ Աթա­նեսյան