Անզոր ԵՄ, Հուսա­հատ Կիև, Գոռոզ Մոսկվա, Անկա­յուն Թրամփ

Չցանկա­նա­լով զայրացնել Սպի­տակ տանը, որն այսպես թե այնպես կարող է դադա­րեցնել Ուկրաի­նա­յի աջակցությունը, Զելենսկին պատասխա­նեց իր հակա­քայլով՝ բարձրացնե­լով խաղադրույքը։ Մինչդեռ Պուտի­նը պարզա­պես բանակցություններ էր առա­ջարկել պատվի­րա­կություննե­րի մակարդա­կով, Զելենսկին հայտա­րա­րեց. «Ես հինգշաբթի Ստամբուլում Պուտի­նին կսպա­սեմ։ Անձամբ»։

The Spectator

Վերլուծա­բան Մարկ Գալեո­տին The Spectator‑ի համար. «Պուտինն ու Զելենսկին պարզա­պեսփորձում են հանգստացնել Թրամփին»

Հրա­դա­դար, ապա՝ բանակցություններ, թե՞ բանակցություններ, ապա՝ հրա­դա­դար։ Այս հարցը դարձել է Ուկրաի­նա­յի պատե­րազմին վերա­բե­րող դիվա­նա­գի­տության առանցքա­յին թեմա­նե­րից մեկը, նույնիսկ եթե կարե­լի է կասկա­ծի տակ դնել կողմե­րի անկեղծությունը։ Հինգշաբթի Ստամբուլում առա­ջարկվող բանակցություննե­րը կարող են որո­շա­կի հստա­կություն մտցնել, սակայն թվում է, թե երկու կողմերն էլ ավե­լի շատ հետաքրքրված են Սպի­տակ տան հանդեպ բարենպաստ տպա­վո­րություն թողնե­լով, քան իրա­կան խաղաղ բանակցություննե­րով։

Շաբաթ օրը Կիև­ում հանդի­պել են Մեծ Բրի­տա­նիա­յի, Ֆրանսիա­յի, Գերմա­նիա­յի և Լեհաստա­նի առաջնորդնե­րը և պահանջել Վլա­դի­միր Պուտի­նից անհա­պաղ՝ 30-օրյա հրա­դա­դար՝ սպառնա­լով նոր պատժա­մի­ջոցնե­րով։ Խաղաղ բանակցություննե­րի սովո­րա­կան ընթացքը ենթադրում է, որ նախ դադա­րում են ռազմա­կան գործո­ղություննե­րը, և միայն դրա­նից հետո սկսվում են բանակցություննե­րը, սակայն տվյալ պահին որևէ լուրջ բանակցա­յին պլան գոյություն չուներ։

Շատ առումնե­րով դա ավե­լի շատ փորձ էր քաղա­քա­կան ճնշում գործադրել Պուտի­նի վրա և Ուկրաի­նա­յին ժամա­նակ տրա­մադրել վերախմբա­վորման ու վերա­զինման համար, քան խաղաղ գործընթա­ցի հստակ կառուցվածքա­յին քայլ։

Պուտի­նը, որը նոր էր վերա­դարձել Հաղթա­նա­կի օրվա տոնա­կա­տա­րություննե­րից (որն, ըստ երև­ույթին, հաջողված էր համա­րում), ինչպես նաև Չինաստա­նի առաջնորդ Սի Ծինփի­նի հետ հանդի­պումից, որը կարծես թե հաստա­տել էր նրանց պրագմա­տիկ դաշինքը, ակնհայտո­րեն պատրաստ չէր որևէ քայլի, որը կարող էր ընկալվել որպես զիջում Արևմուտքի պահանջնե­րին։ Մյուս կողմից, Դոնալդ Թրամփը աջակցեց Եվրո­պա­յի կոչին՝ սոցիա­լա­կան ցանցե­րում գրե­լով. «Եթե հրա­դա­դա­րը չպահպանվի, ԱՄՆ‑ն և նրա դաշնա­կիցնե­րը լրա­ցուցիչ պատժա­մի­ջոցներ կկի­րա­ռեն»։

Պատասխանն եկավ գիշերվա առա­ջին ժամե­րին հապճեպ կազմա­կերպված «մամուլի ասուլի­սի» տեսքով՝ հարմա­րեցված ամե­րիկյան լրատվա­մի­ջոցնե­րի ժամա­նա­կին, որտեղ Պուտի­նը, ընթերցե­լով նախա­պես պատրաստված գրա­ռումնե­րից, Հաղթա­նա­կի օրվա զեկույցից անցում կատա­րեց հրա­դա­դա­րի պահանջնե­րը մերժե­լուն և Ստամբուլում բանակցություններ առա­ջարկե­լուն՝ նշե­լով, որ դրանք կարող են հանգեցնել հրա­դա­դա­րի։ Ըստ հասա­նե­լի տեղե­կություննե­րի՝ նա նախա­պես չէր խորհրդակցել անգամ իր խորհրդա­կաննե­րի հետ և չէր համա­ձայնեցրել այդ քայլը Թուրքիա­յի նախա­գահ Էրդո­ղա­նի հետ։

Քայլ և հակա­քայլ։ Վլա­դի­միր Զելենսկին սկզբում մերժեց առա­ջարկը՝ այն անվա­նե­լով «դրա­կան քայլ», բայց միա­ժա­մա­նակ շարունա­կեց պնդել, որ նախ պետք է հրա­դա­դար։ Սակայն մշտա­պես փոփո­խա­կան Թրամփը նրան «հողը քաշեց ոտքե­րի տակից»՝ գրե­լով. «Ուկրաի­նան պետք է ՀԻՄԱ համա­ձայնի դրան»։

Չցանկա­նա­լով զայրացնել Սպի­տակ տանը, որն այսպես թե այնպես կարող է դադա­րեցնել Ուկրաի­նա­յի աջակցությունը, Զելենսկին պատասխա­նեց իր հակա­քայլով՝ բարձրացնե­լով խաղադրույքը։ Մինչդեռ Պուտի­նը պարզա­պես բանակցություններ էր առա­ջարկել պատվի­րա­կություննե­րի մակարդա­կով, Զելենսկին հայտա­րա­րեց. «Ես հինգշաբթի Ստամբուլում Պուտի­նին կսպա­սեմ։ Անձամբ»։

Երկու նախա­գահնե­րի միջև ուղիղ բանակցություննե­րի հնա­րա­վո­րություննե­րը չնչին են թվում, հատկա­պես հաշվի առնե­լով այն հանգա­մանքը, որ Պուտի­նի արտա­սահմանյան այցե­րի անվտանգության ու արա­րո­ղա­կարգա­յին նախա­պատրաստման համար սովո­րա­բար պահանջվում են շաբաթներ։ Բացի այդ, դժվար է պատկե­րացնել, թե առանց մանրակրկիտ նախա­պատրաստության կկա­րո­ղա­նան որևէ առա­ջընթաց արձա­նագրել մարդիկ, որոնք ակնհայտո­րեն ատում են միմյանց։

Ռուսաստա­նը հստա­կեցնում է, որ մտա­դիր է վերսկսել բանակցություննե­րը այնտե­ղից, որտեղ դրանք դադա­րեցվել էին 2022 թվա­կա­նին, երբ ստո­րագրվեց այսպես կոչված Ստամբուլյան հռչա­կա­գի­րը։ Տարածված միֆ կա, թե Կիևը պատրաստ էր ստո­րագրել այդ փաստա­թուղթը, սակայն Բորիս Ջոնսո­նը համո­զեց (կամ, ըստ դավադրա­պաշտնե­րի՝ հրա­մա­յեց) Զելենսկուն շարունա­կել պայքա­րը։

Իրա­կա­նում այդ փաստա­թուղթը, որը հանգեցնե­լու էր Ուկրաի­նա­յի ապա­ռազմա­կա­նացման և խոցե­լիության, բանակցա­յին գործընթա­ցի արդյունք էր, որի շրջա­նա­կում լուծվել էին միայն համե­մա­տա­բար պարզ հարցե­րը, մինչդեռ բարդա­գույն հարցե­րը մնում էին բաց։

Ամե­նա­կարև­որ հարցե­րից մեկը՝ անվտանգության երաշխիքնե­րի վերա­բերյալ, այդպես էլ լուծում չէր ստա­ցել, և քանի որ այն պետություննե­րը, որոնք պետք է տրա­մադրեին այդ երաշխիքնե­րը, բանակցություննե­րին չէին մասնակցում և, անկեղծա­սած, հստակ պատկե­րա­ցում չունեին՝ ինչ են պատրաստ կամ ունակ առա­ջարկել, չի զարմա­նա­լի, որ գործընթա­ցը տապալվեց։

Այս շաբա­թը լա՞վ կլի­նի։ «Ցանկա­ցողնե­րի կոա­լի­ցիան», կարծես թե, շաբաթ առ շաբաթ կրճատվում է՝ թե՛ իր ռեսուրսնե­րով, թե՛ այն ուժե­րի ծավա­լով, որոնք ի վիճա­կի է տեղա­կա­յել, իսկ «մասսա­յա­կան նոր պատժա­մի­ջոցնե­րի» սպառնա­լի­քը հնչում է որպես հնա­ցած, բազմիցս կրկնված հնչյուն։

Նույնիսկ այն ժամա­նակ, երբ գենե­րալնե­րը վիճումեն՝ ինչքան զորք կարե­լի է տրա­մադրել, պարզ չէ՝ այդ ուժերն ինչ պետք է անեն այդտեղ և ինչ կլի­նի, եթե Ռուսաստա­նը վերսկսի ռազմա­կանգործո­ղություննե­րը։ Ամեն ինչ շարունա­կում է կախված մնալ ամե­նա­խիստ անկա­յուն գործո­նից՝ Դոնալդ Թրամփից։ Առանց ԱՄՆ աջակցության՝ եվրո­պա­կան զորքե­րը չեն տեղա­կայվի, իսկ առանցա­մե­րիկյան ճնշման՝ Պուտի­նը կարծես պարտա­վորվա­ծություն չի զգում դադա­րեցնել իր կայսե­րա­պաշտ պատե­րազմը։

Այս ամե­նը թատրո՞ն է։ Անզոր Եվրո­պան, հուսա­հատ Ուկրաի­նան և գոռոզ Ռուսաստա­նը խաղում են հանդի­սա­տե­սի առաջ՝ փորձե­լով ԱՄՆ-ին, որ ըմիա­ժա­մա­նակ ինքնավստահ և անկանխա­տե­սե­լի է, չներկա­յա­նալ որպես հիմնա­կան խնդիր։ Զելենսկին, ամե­նայն հավա­նա­կա­նությամբ, ակնկա­լում է, որ Պուտի­նը Ստամբուլ չի ժամա­նի։ Կվե­րա­դառնա՞ նա Կիև, եթե Պուտի­նը փոխա­րե­նը ուղարկի արտգործնա­խա­րար Լավրո­վին կամ մեկ այլ ներկա­յա­ցուցչի՝ այդ կերպ Զելենսկուն հնա­րա­վո­րություն տալով պնդել, որ իր ռուս գործընկե­րը վախկոտ է։ Թե՞ կձև­ացնի, թե պատրաստ է երկխո­սության՝ նախա­պես գիտե­նա­լով, որ դա որևէ արդյունք չի տալու, միայն որպեսզի ցույց տա իր պատրաստա­կա­մությունը։

Երկու դեպքում էլ ցանկա­ցած բանակցություն ավե­լի լավ է, քան դրանց բացա­կա­յությունը։ Միշտ կա հավա­նա­կա­նություն, որ թեկուզ փոքր առա­ջընթաց կգրանցվի։ Սակայն ողբերգությունն այն է, որ ներկա­յումս ոչ մի կողմ իրա­կա­նում չի հետաքրքրված իսկա­կան բանակցություննե­րով. նրանք պարզա­պես ձևացնում են, թե ինքներդ ավե­լի շատ են ձգտում խաղա­ղության, քան մյուս կողմը։

Աղբյուրը՝