Պուտինն ու Թրամփը Իրար Չեն Հասկա­նում

Պուտի­նի նպա­տակն նախա­գա­հի պաշտո­նում եղել է Ռուսաստա­նի վերա­կանգնումը որպես մեծ համաշխարհա­յին տերություն, ինչը, իր կարծի­քով, ենթադրում է Ուկրաի­նա­յի ստրկա­ցում։ Նրա էմո­ցիո­նալ ներդրումնե­րը ընդգծում են վտանգը՝ ձախողվե­լու չափա­զանց լարված խաղաղ գործընթա­ցում, որը, ըստ Գրե­հե­մի, կարող է տևել ամիսներ կամ նույնիսկ տարի­ներ։ 

The Washington Post

Ալյասկա­յում Պուտի­նը լավ շանսեր ուներ, բայց Վաշինգտո­նի գագաթնա­ժո­ղո­վը ցույց տվեց, որ նա գերագնա­հա­տել է իր ուժե­րը։ 

Պուտի­նի կոշտ մոտե­ցումը՝ ուկրաի­նա­կան հակա­մարտության լուծմա­նը, չի համա­պա­տասխա­նում Սպի­տակ տան արագ լուծման ձգտմա­նը։

Ուկրաի­նա­յի ճակա­տագրի վերա­բերյալ հակա­սա­կան գագաթնա­ժո­ղովնե­րը Վլա­դի­միր Պուտի­նին բերե­ցին կտրուկ հակա­դիր արդյունքներ, որոնք վկա­յում են, որ նա, առնվազն այս պահին, գերագնա­հա­տել է իր հնա­րա­վո­րություննե­րը՝ փորձե­լով ԱՄՆ-ին թեքել իր տեսանկյունին հակա­մարտության հարցում։ Չնա­յած խաղա­ղության համա­ձայնա­գիր կնքե­լու հնա­րա­վո­րությա­նը՝ Պուտի­նը, ով չի ցանկա­նում գնալ փոխզիջման, և նրա պոտենցիալ ոչ տեղին վստա­հությունը Ուկրաի­նա­յի նկատմամբ ռազմա­կան հաղթա­նա­կի հարցում, վտանգում են կորցնել Թրամփի հետ ջերմ հարա­բե­րություննե­րից օգտվե­լու հնա­րա­վո­րությունը՝ միա­ժա­մա­նակ ձգձգե­լով պատե­րազմը, որի ընթացքում ամեն շաբաթ հազա­րա­վոր մարդիկ են զոհվում և որը քայքա­յում է Ռուսաստա­նի տնտե­սությունն ու նրա գլո­բալ ռազմա­վա­րա­կան դիրքե­րը։

Գագաթնա­ժո­ղովնե­րից հետո Ռուսաստա­նը շարունա­կում էր խոչընդո­տել գործընթա­ցը առաջ տանե­լու համար առա­ջարկվող ցանկա­ցած միջոցնե­րի, ինչը ցույց է տալիս, որ Պուտի­նը չի ցանկա­նում շարժվել նույն տեմպով, ինչ Թրամփը։ Չորեքշաբթի Սերգեյ Լավրո­վը հասկացրեց, որ Ռուսաստա­նը հույս ունի ստա­նալ վետո­յի իրա­վունք ցանկա­ցած անվտանգության պայմա­նա­վորվա­ծություննե­րի վրա, որոնք Եվրո­պան և ԱՄՆ‑ը կձև­ա­վո­րեն Ուկրաի­նան պաշտպա­նե­լու համար։ Պուտի­նը ժամա­նակ շահեց և կանխեց պատժա­մի­ջոցնե­րը այն բանից հետո, երբ ուրբաթ օրը համո­զեց Թրամփին հրա­ժարվել հրա­դա­դա­րի հասնե­լու ճնշումից և դրա փոխա­րեն Ռուսաստա­նից պահանջել համա­պարփակ խաղա­ղության համա­ձայնա­գիր, որի բանակցություննե­րը կարող են տարի­ներ տևել՝ Ռուսաստա­նին հնա­րա­վո­րություն տալով շարունա­կել պայքա­րը՝ առանց նոր կոշտ ամե­րիկյան պատժա­մի­ջոցնե­րի ռիսկի։ Սակայն դրան հաջորդած՝ Վլա­դի­միր Զելենսկու և եվրո­պա­ցի­նե­րի հետ Թրամփի Սպի­տակ տանը կայա­ցած բարե­կա­մա­կան հանդի­պումը ցույց տվեց, թե որքան վտանգա­վոր է Պուտի­նի համար բախվել Եվրո­պա­յի վճռա­կան աջակցությա­նը Ուկրաի­նա­յի պայքա­րին՝ անկա­խությունը պահե­լու հզոր բանա­կով։ Գագաթնա­ժո­ղո­վը հետընթաց էր Պուտի­նի տասնամյակնե­րով որդեգրած նպա­տա­կին՝ հասնել Ուկրաի­նա­յի նկատմամբ գերիշխա­նության և նրա ջանքե­րին՝ ԱՄՆ-ին Եվրո­պա­յից կտրե­լու գործում։

Վաշինգտո­նի հանդի­պումը կրկին Պուտի­նի վրա դրեց խաղաղ գործընթա­ցում հաջորդ քայլի պատասխա­նատվությունը և Զելենսկու հետ հանդիպման պարտա­կա­նությունը՝ հիասթա­փեցնե­լով ռուսա­կան ազգայնա­կա­նո­րեն տրա­մադրված մեկնա­բաննե­րին, որոնք համոզված էին, որ Պուտի­նը Անքո­րի­ջի գագաթնա­ժո­ղո­վում Թրամփին համո­զել էր Զելենսկուն ոչ շահա­վետ գործարք պարտադրել։

«Չգի­տեմ՝ Կրեմլում ինչ են մտա­ծում։ Եթե նպա­տա­կը Անքո­րի­ջում Թրամփին մանի­պուլյա­ցիա­յի ենթարկե­լու փորձն էր, ապա, իմ կարծի­քով, նրանց դա շատ չհա­ջողվեց», — ասել է Թոմաս Գրե­հե­մը՝ Միջազգա­յին հարա­բե­րություննե­րի խորհրդի գիտաշխա­տող և Ջորջ Բուշ-կրտսե­րի վարչա­կազմում Ազգա­յին անվտանգության խորհրդի՝ Ռուսաստա­նի հարցե­րով նախկին ավագ տնօ­րե­նը։ Պուտի­նին չհա­ջողվեց նաև Թրամփին ներգրա­վել ավե­լի լայն զրույցի՝ ԱՄՆ–Ռուսաստան տնտե­սա­կան համա­գործակցության առա­վե­լություննե­րի մասին՝ այն քարտը, որը նա հույս ուներ օգտա­գործել՝ Թրամփին Մոսկվա­յի տեսա­կետն ընդունե­լու համար հակա­մարտության հարցում, ասում է Տատյա­նա Ստա­նո­վա­յան՝ Քարնե­գիի Ռուսաստան–Եվրասիա կենտրո­նի ավագ գիտաշխա­տո­ղը։ «Շատ բան չաշխա­տեց»։

Սպի­տակ տունը այժմ սպա­սում է Պուտի­նի և Զելենսկու մոտա­լուտ գագաթնա­ժո­ղո­վին, բայց Ռուսաստա­նը բոլո­րո­վին այլ ազդանշաններ է ուղարկում դինա­մի­կա­յում, որը բնութագրում է Վաշինգտո­նի և Մոսկվա­յի քննարկումնե­րի մեջ եղած թյուրի­մա­ցության պատկե­րը պատե­րազմի շուրջ։ Գիտնա­կա­նի կարծի­քով, ով մոտ հարա­բե­րություններ ունի ռուս բարձրաստի­ճան դիվա­նա­գետնե­րին, Պուտի­նը հազիվ թե համա­ձայնի սպասվող հանդիպմա­նը, քանի որ դա կնշա­նա­կի «Ուկրաի­նա­յի քաղա­քա­կան ռեժի­մի որո­շա­կի լեգի­տի­մա­ցում Մոսկվա­յի կողմից, ինչը խնդիրներ կստեղծի»։ Ռուսաստա­նի դիրքո­րո­շումն այն է, որ հանդի­պումը կարող է կայա­նալ միայն այն բանից հետո, երբ մշակվեն գործարքի պայմաննե­րը, ինչը Ռուսաստա­նի համար ենթադրում է Ուկրաի­նա­յի կապի­տուլյա­ցիա։

«Մասնա­վո­րա­պես Ռուսաստա­նի՝ զիջումնե­րի չգնա­լու պատճա­ռը այն է, որ Ուկրաի­նան, ըստ էության, Պուտի­նի «սպի­տակ կետն» է։ Դա այն է, ինչ նա ուզում է, և նա չի կանգնի, քանի դեռ դա չի ստա­նա, կամ մինչև նրան չհա­մո­զեն, որ չի կարող դա ստա­նալ», — ասում է Նեյթ Ռեյնոլդսը, Քարնե­գի հիմնադրա­մի գիտաշխա­տող և Ռուսաստա­նի հարցե­րով Ազգա­յին անվտանգության խորհրդի նախկին տնօ­րե­նը։ Նրա խոսքով՝ երբեմն թվում էր, թե Ռուսաստա­նը դժվա­րությամբ է իր միտքը հասցնում Թրամփի վարչա­կազմին։ «Ռուսնե­րը, որոշ չափով, հավա­նա­բար զարմա­ցած էին երկու բանով։ Նախ՝ այն բանից, որ չեն կարող ստի­պել ԱՄՆ-ին հասկա­նալ, թե ինչի մասին են խնդրում, և երկրորդ՝ որ չեն կարող ստի­պել ԱՄՆ-ին դա ընդունել», — ասել է նա։ «Պուտի­նը և նրա խորհրդա­կաննե­րը շարունա­կում են հանդի­պել ամե­րի­կա­ցի զրուցա­կիցնե­րի հետ, ովքեր ընդգծում են, որ, թվում է, չեն հասկա­նում, թե որոնք են ռուսա­կան պահանջնե­րը»։

Լավրո­վը ասել է, որ Թրամփը և նրա թիմը ավե­լի հաճախ են ցույց տալիս «հասկա­նում են, որ անհրա­ժեշտ է վերացնել արմա­տա­կան պատճառնե­րը»։ Բայց երբ նախօ­րեին Թրամփին հարցրին իր «ճգնա­ժա­մի արմա­տա­կան պատճառնե­րի» ըմբռնման մասին, նա շրջանցեց հարցին պատասխա­նե­լը։ Ռուսաստա­նի կողմից առա­ջադրված խաղա­ղության պայմաննե­րը ներկա­յացվել էին հունի­սի 2‑ի հուշագրում, և որևէ նշան չկա, որ նա դրանցից հետ է կանգնել։ Այդ պահանջնե­րը նպա­տակ ունեն ստի­պել Ուկրաի­նա­յին մտնել Ռուսաստա­նի հետ սերտ, բայց ոչ ցանկա­լի տնտե­սա­կան և քաղա­քա­կան գործընկե­րություն։

Պուտի­նը ռուսնե­րին և ուկրաի­նա­ցի­նե­րին համա­րում է «մեկ ժողո­վուրդ», իսկ Ուկրաի­նան՝ ոչ առանձին երկիր, ինչը դժվա­րացնում է ցանկա­ցած խաղաղ համա­ձայնագրի կնքումը։ «Ուկրաի­նա­յի իրա­կան ինքնիշխա­նությունը հնա­րա­վոր է միայն Ռուսաստա­նի հետ գործընկե­րության մեջ», — գրել է նա 2021 թվա­կա­նի հոդվա­ծում։ Մինչ Թրամփը հակա­մարտությունը համե­մա­տում է օվկիա­նո­սի ափին գտնվող առաջնա­կարգ անշարժ գույքի համար պայքա­րի հետ, վերլուծա­բաննե­րը ասում են, որ Ռուսաստա­նը դա տեսնում է ոչ թե որպես երկու երկրնե­րի միջև հակա­մարտություն, այլ հնա­րա­վո­րություն՝ վերաի­մաստա­վո­րե­լու ԽՍՀՄ‑ի նվաստա­ցուցիչ պարտությունը սառը պատե­րազմում և փոխա­կերպե­լու Եվրո­պա­յի անվտանգության ճարտա­րա­պե­տությունը։ «Ռուսաստա­նի և Ուկրաի­նա­յի միջև որևէ պատե­րազմ չկա։ Կա համախմբված գլո­բա­լիստա­կան Արևմուտքի պատե­րազմ Ռուսաստա­նի դեմ՝ նրա ուկրաի­նա­կան նեո­քո­լո­նիալ ռեժի­մի ձեռքե­րով։ Զելենսկու հետ՝ այդ նորգա­ղութա­յին ռեժի­մի խամա­ճի­կի հետ, անհնար է խաղաղ բանակցություններ վարել», — գրում է Սերգեյ Մարկո­վը, պրոկրեմլյան վերլուծա­բան։ «Խաղա­ղությունը հնա­րա­վոր է միայն այդ նորգա­ղութա­յին ռեժի­մի տիրոջ հետ բանակցություննե­րի միջո­ցով»։

Հավա­նա­բար թյուրի­մա­ցություն էր առա­ջա­ցել նույնիսկ անվտանգության երաշխիքնե­րի հարցում, որոնց, ըստ հատուկ բանագնաց Սթիվ Ուիթքոֆի, համա­ձայնել էր Մոսկվան։ Միջազգա­յին հարա­բե­րություննե­րի խորհրդի գիտաշխա­տող Թոմաս Գրե­հե­մի խոսքով՝ անվտանգության երաշխիքնե­րի ըմբռնումը Պուտի­նի և Ուիթքոֆի մոտ «ամբողջո­վին տարբեր բաներ» են։ Ըստ Ուկրաի­նա­յի հետ 2022 թվա­կա­նի խաղա­ղության համա­ձայնագրի նախագծի՝ Ռուսաստա­նը հանդես էր գալու որպես ցանկա­ցած անվտանգության համա­ձայնագրի համաե­րաշխա­վոր, ինչը նրան վետո­յի իրա­վունք էր տալու ցանկա­ցած պատասխան քայլե­րի նկատմամբ, «ինչը բոլո­րո­վին այն չէ, ինչ ուկրաի­նա­ցի­նե­րը նկա­տի ունեին, և ոչ էլ այն, ինչ հասկա­ցավ Ուիթքոֆը»։

Չորեքշաբթի Լավրո­վը հայտա­րա­րեց, որ ցանկա­ցած անվտանգության համա­ձայնա­գիր պետք է ներա­ռի Ռուսաստա­նին։

Պուտի­նի նպա­տակն նախա­գա­հի պաշտո­նում եղել է Ռուսաստա­նի վերա­կանգնումը որպես մեծ համաշխարհա­յին տերություն, ինչը, իր կարծի­քով, ենթադրում է Ուկրաի­նա­յի ստրկա­ցում։ Նրա էմո­ցիո­նալ ներդրումնե­րը ընդգծում են վտանգը՝ ձախողվե­լու չափա­զանց լարված խաղաղ գործընթա­ցում, որը, ըստ Գրե­հե­մի, կարող է տևել ամիսներ կամ նույնիսկ տարի­ներ։ «Կարծի­քը, թե մոտ ապա­գա­յում համա­պարփակ խաղաղ համա­ձայնա­գիր կկնքվի, մոլո­րություն է։ Հարցե­րը չափա­զանց բարդ են», — ասել է նա։ Մինչդեռ Ռուսաստա­նը վստահ է իր հաղթա­նա­կի վրա մարտի դաշտում և խաղաղ գործընթա­ցի կարիք չունի, կարծում է Ռեյնոլդսը։ Նման դիրքո­րո­շումը դժվար թե սիրա­շա­հի ամե­րիկյան վարչա­կազմին, որն ակնկա­լում է արտա­քին քաղա­քա­կա­նության հաղթա­նակ։

«Հիմնա­կա­նում նրանք ունեն երկու տեսություն», — ասել է նա։ «Դրանցից մեկը կայա­նում է նրա­նում, որ Արևմուտքը հանձնվում է և հեռա­նում։ Իսկ երկրորդը՝ որ Կիևի քաղա­քա­կան կենտրո­նը կփլուզվի ճնշման տակ։ Բայց ոչ մեկը, ոչ մյուսը լիո­վին Ռուսաստա­նի վերահսկո­ղության տակ չեն»։

աղբյուրը՝