Գյումրի 2 Չի Լինե­լու

Եթե Հայաստա­նը ընտրի առա­ջին տարբե­րա­կը, ապա նույնիսկ կարճա­ժամկետ հեռանկա­րում հնա­րա­վոր չի լինի խոսել կայուն խաղա­ղության մասին։ Մյուս տարբե­րա­կը, տարա­ծաշրջա­նում նորմալ հարա­բե­րություննե­րի հաստա­տումն է՝ ճանա­պարհնե­րի ապաշրջա­փակմամբ և տարածքա­յին ամբողջա­կա­նության փոխա­դարձ ճանաչմամբ։ 

Արման Եղո­յան

FreeNews Armenia‑ն զրուցել է ԱԺ ՔՊ խմբակցության պատգա­մա­վոր Արման Եղո­յա­նի հետ։ Զրույցում ներկա­յացվում են մի շարք տեսա­կետներ Հայաստա­նի արտա­քին քաղա­քա­կան վեկտո­րի փոփո­խության և տարա­ծաշրջա­նա­յին մարտահրա­վերնե­րի վերա­բերյալ։ Հիմնա­կան շեշտադրումն արվում է Եվրա­միության հետ մերձեցման անհրա­ժեշտության վրա, որը դիտարկվում է ոչ միայն որպես քաղա­քա­կան ընտրություն, այլև տեխնի­կա­կան և տնտե­սա­կան չափա­նիշնե­րի լուրջ բարե­փո­խում։ Եղո­յա­նը­պաշտպա­նում է «Խաղա­ղության խաչմե­րուկ» նախա­գի­ծը՝ ընդգծե­լով հաղորդակցության ուղի­նե­րի ապաշրջա­փակման տնտե­սա­կան օգուտնե­րը և Հայաստա­նի դերը որպես կայուն «նավա­հանգիստ» գլո­բալ տուրբուլենտության պայմաննե­րում։

Արման Եղո­յա­նը նշեց, որ Հայաստա­նի շուրջ տեղի ունե­ցող իրա­դարձություննե­րը հասկա­նա­լու համար անհրա­ժեշտ է պարզա­պես ուշա­դիր հետև­ել տարա­ծաշրջա­նա­յին գործընթացնե­րին։ Նրա դիտարկմամբ՝ տարա­ծաշրջա­նում և նույնիսկ այն երկրնե­րում, որոնք երկար ժամա­նակ համարվել են կայուն և խաղաղ, այսօր տեղի են ունե­նում ռազմա­կան բախումներ ու ռմբա­կո­ծություններ, մինչդեռ Հայաստա­նը կարո­ղա­ցել է խուսա­փել այդ փոթորկից։ Նա կարծում է, որ խաղա­ղության գործընթա­ցի մասին խոսե­լիս կարև­որ է հասկա­նալ դրա երկու հնա­րա­վոր ուղի­նե­րը․ մեկը՝ շարունա­կել հակա­մարտության վրա կառուցված քաղա­քա­կա­նությունը, իսկ մյուսը՝ հարև­աննե­րի հետ առողջ երկխո­սության, փոխա­դարձ շահե­րի հարգանքի և հաղորդակցության ուղի­նե­րի բացման ճանա­պարհը։

Եղո­յա­նի խոսքով՝ եթե Հայաստա­նը ընտրի առա­ջին տարբե­րա­կը, ապա նույնիսկ կարճա­ժամկետ հեռանկա­րում հնա­րա­վոր չի լինի խոսել կայուն խաղա­ղության մասին։ Մյուս տարբե­րա­կը, ըստ նրա, տարա­ծաշրջա­նում նորմալ հարա­բե­րություննե­րի հաստա­տումն է՝ ճանա­պարհնե­րի ապաշրջա­փակմամբ և տարածքա­յին ամբողջա­կա­նության փոխա­դարձ ճանաչմամբ։ Պատգա­մա­վո­րը նշեց, որ այս մոտե­ցումը կարող է տարա­ծաշրջա­նում ձևա­վո­րել «խաղաղ նավա­հանգիստ», որի կարի­քը ներկա­յում ունի համաշխարհա­յին տնտե­սությունը, քանի որ բազմա­թիվ ավանդա­կան ուղի­ներ այսօր վտանգա­վոր կամ անկա­յուն են։

Պատգա­մա­վո­րը ընդգծեց, որ փակ սահմաննե­րով պետություն ունե­նա­լը անտրա­մա­բա­նա­կան է և հակա­սում է համաշխարհա­յին տնտե­սա­կան զարգացման տրա­մա­բա­նությա­նը։ Նրա համոզմամբ՝ սահմաննե­րի բացումը կարե­լի է համե­մա­տել տան պատուհաննե­րի հետ․ մարդը չի կառուցում տուն, որտեղ պատուհաննե­րը չեն բացվում։ Եղո­յա­նը կարծում է, որ հաղորդակցության ուղի­նե­րի բացումը Հայաստա­նի համար տնտե­սա­կան և ռազմա­վա­րա­կան հնա­րա­վո­րություններ է ստեղծում։

Արման Եղո­յա­նը նաև նշեց, որ տարա­ծաշրջա­նա­յին և համաշխարհա­յին գործընթացնե­րը բնա­կա­նա­բար կարող են ազդել տրանսպորտա­յին նախագծե­րի վրա, սակայն դրանց հաջո­ղությունը մեծա­պես կախված է հենց Հայաստա­նի քաղա­քա­կան կամքից։ Նա քննա­դա­տեց այն քաղա­քա­կան ուժե­րին, որոնք նախկի­նում առա­ջարկում էին այլ ինտեգրա­ցիոն նախագծեր՝ պնդե­լով, որ նման առա­ջարկնե­րը իրա­կա­նում կարող էին տապա­լել ընթա­ցիկ գործընթացնե­րը։

Խոսե­լով միջազգա­յին ազդե­ցություննե­րի մասին՝ Եղո­յա­նը նկա­տեց, որ այսօր դժվար է աշխարհը նկա­րագրել «ազդե­ցության գոտի­նե­րի» հին տրա­մա­բա­նությամբ։ Նրա գնա­հատմամբ՝ ժամա­նա­կա­կից միջազգա­յին հարա­բե­րություննե­րը ավե­լի շատ հիշեցնում են փոխկա­պակցված ցանց, որտեղ տարբեր դերա­կա­տարներ ազդում են միմյանց վրա։ Այդուհանդերձ, նա ընդգծեց, որ Միացյալ Նահանգնե­րը շարունա­կում են մնալ աշխարհի ամե­նահզոր տնտե­սա­կան և ռազմա­կան ուժե­րից մեկը և բնա­կա­նա­բար մեծ ազդե­ցություն ունեն համաշխարհա­յին գործընթացնե­րի վրա։

Պատգա­մա­վո­րը նշեց, որ Հայաստա­նը Միացյալ Նահանգնե­րի հետ ունի ակտիվ համա­գործակցություն և արդեն կնքված պայմա­նագրե­րի շրջա­նա­կում նախա­տեսվում են միլիարդա­վոր դոլարնե­րի ներդրումներ, որոնց առա­ջին փուլե­րը արդեն իրա­կա­նացվում են։ Միա­ժա­մա­նակ նա ընդգծեց, որ Հայաստա­նը փորձում է համա­գործակցել տարբեր գործընկերնե­րի հետ՝ առաջնորդվե­լով սեփա­կան ազգա­յին շահե­րով։

Անդրա­դառնա­լով Հայաստան-Եվրա­միություն հարա­բե­րություննե­րին՝ Արման Եղո­յա­նը բացատրեց, որ եվրո­պա­կան ինտեգրա­ցիան ենթադրում է երկար և տեխնի­կա­կան գործընթաց։ Նրա խոսքով՝ եվրո­պա­կան չափա­նիշնե­րը ոչ թե ինչ-որ քաղա­քա­կան ցանկության արդյունք են, այլ պարտա­դիր պայմաններ, որոնք ապա­հո­վում են տնտե­սության, շուկա­նե­րի, անվտանգության համա­կարգե­րի և իրա­վա­կան նորմե­րի համա­տե­ղե­լիությունը։ Նա հիշեցրեց, որ նման գործընթացներ անցել են նաև Արև­ելյան Եվրո­պա­յի և Բալկաննե­րի պետություննե­րը։

Եղո­յա­նը նաև անդրա­դարձավ Վրաստա­նի գործո­նին՝ ընդգծե­լով, որ Եվրա­միության ինտեգրման գործընթա­ցում աշխարհագրա­կան և լոգիստիկ կապե­րը կարև­որ դեր ունեն։ Նրա խոսքով՝ եթե Վրաստա­նի և Եվրա­միության հարա­բե­րություննե­րը զգա­լիո­րեն հետ մնան Հայաստա­նի հարա­բե­րություննե­րից, դա կարող է որոշ տեխնի­կա­կան և քաղա­քա­կան դժվա­րություններ ստեղծել, քանի որ տարա­ծաշրջա­նա­յին ինտեգրման գործընթացնե­րը սովո­րա­բար զարգա­նում են համընթաց։

Խոսե­լով առա­ջի­կա ընտրա­կան գործընթացնե­րի մասին՝ պատգա­մա­վոր Արման Եղո­յա­նը նշեց, որ պետա­կան կառույցնե­րը զգուշացնում են արտա­քին ազդե­ցություննե­րի հնա­րա­վոր փորձե­րի մասին։ Նրա խոսքով՝ նման ազդակնե­րի մասին հայտա­րա­րել է նաև արտա­քին հետա­խուզա­կան ծառա­յությունը։ Եղո­յա­նը ընդգծեց, որ պետությունը ունի անհրա­ժեշտ իրա­վա­կան և ինստի­տուցիո­նալ մեխա­նիզմներ՝ կանխե­լու ընտրա­կան գործընթացնե­րի վրա արտա­քին միջամտություննե­րը։

Նա հավե­լեց, որ ընտրություննե­րին մասնակցող քաղա­քա­ցի­նե­րը, անկախ նրա­նից՝ որտե­ղից են գալիս, պարտա­վոր են ենթարկվել Հայաստա­նի օրենքնե­րին, այդ թվում ֆինանսա­կան միջոցնե­րի հայտա­րա­րագրման և օրի­նա­կա­նության պահանջնե­րին։ Պատգա­մա­վո­րը համոզված է, որ պետությունն ունի բավա­րար դիմադրո­ղա­կա­նություն նման ռիսկե­րին դիմա­կա­յե­լու համար։

Վերջում Արման Եղո­յա­նը անդրա­դարձավ առա­ջի­կա խորհրդա­րա­նա­կան ընտրություննե­րին՝ նշե­լով, որ քաղա­քա­կան պայքա­րը կարող է լինել կոշտ, սակայն կարև­որ է, որ ընտրո­ղը հստակ պատկե­րացնի, թե իր քվեն ում է դարձնե­լու երկրի վարչա­պետ։ Նրա գնա­հատմամբ՝ ընդդի­մա­դիր ուժե­րի ներսում միասնա­կան թեկնա­ծուի հարցը մնում է բաց, և դժվար է պատկե­րացնել, որ տարբեր առաջնորդներ պատրաստ կլի­նեն միմյանց աջակցել վարչա­պե­տի ընտրության հարցում։ Նա նշեց, որ քաղա­քա­կան համա­կարգի տրա­մա­բա­նությամբ խորհրդա­րա­նա­կան ընտրություննե­րը փաստա­ցի նաև վարչա­պե­տի ընտրություն են, և ընտրո­ղը պետք է դա հստակ գիտակցի։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝