«Հայաստան» Դաշինքի Կրկնվող Սխա­լը

Հասա­րա­կության լայն շերտե­րը ոչ միայն չեն լսել այդ ելույթը, այլ նաև հիասթափված են խորհրդա­րա­նա­կան ընդդի­մությունից՝ 2021 թվա­կա­նին տրված խոստումնե­րի չկա­տարման պատճա­ռով։ Ընդդի­մությունը չի կարո­ղա­ցել հասնել իր նպա­տակնե­րին, ինչի հետև­անքով վստա­հությունը նվա­զել է։

Յուրի Մովսեսյան

1inTV‑ն զրուցել է Ռեստարտ հիմնադրա­մի ծրագրե­րի համա­կարգող Յուրի Մովսեսյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվում է ընդդի­մության հնա­րա­վոր ձախո­ղումը նորաստեղծ քաղա­քա­կան ուժե­րի մրցակցության պայմաննե­րում, ինչպես նաև վերլուծվում է իշխա­նության կողմից առա­ջադրված նոր Սահմա­նադրության նախա­գի­ծը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Անկա­խության հռչա­կագրի հղումը հեռացնե­լու վիճա­հա­րույց թեմա­յին, ինչը ներկա­յացվում է որպես տարա­ծաշրջա­նա­յին անվտանգա­յին բալանսի և խաղա­ղության հասնե­լու փորձ։ Անդրա­դարձ է կատարվում գալիք ընտրություննե­րի հավա­նա­կան պատկե­րը՝ գնա­հա­տե­լով հիմնա­կան դերա­կա­տարնե­րի ռեսուրսներն ու արտա­քին քաղա­քա­կան կողմնո­րո­շումնե­րը։

Յուրի Մովսեսյա­նը նշեց, որ իրա­կա­նում շատե­րի կողմից սպասվող «անակնկա­լը» տեղի չունե­ցավ, և, ըստ էության, Ռոբերտ Քոչարյա­նը հերթա­կան անգամ չհրա­ժարվեց առաջնորդի դերա­կա­տար լինե­լու իր ամբի­ցիա­նե­րից։ Նրա խոսքով՝ նույնիսկ ներսում կա պահանջ նոր առաջնորդի, ինչն ակնհայտ էր նաև համա­գումա­րի ընթացքում՝ Աննա Գրի­գորյա­նի ելույթի նկատմամբ ավե­լի մեծ աջակցությունից։ Մովսեսյա­նի դիտարկմամբ՝ «հաղթա­նակ» եզրույթն այս դեպքում վերաի­մաստա­վորման կարիք ունի, քանի որ նույնիսկ ինքը՝ Քոչարյա­նը, ըստ նրա, չի ակնկա­լում 2021 թվա­կա­նի արդյունքնե­րի կրկնություն, առա­վել ևս՝ մեծա­մասնություն։ Նա կարծում է, որ հիմնա­կան խնդի­րը խորհրդա­րան անցնելն է, սակայն նույնիսկ 8% շեմի հաղթա­հա­րումը կարող է դժվար լինել։ Ավե­լին՝ նա չի բացա­ռում, որ Քոչարյա­նը կարող է ֆիասկո ապրել, ինչը, ըստ նրա, իրա­կա­նում կաշխա­տի գործող իշխա­նության օգտին։ Քոչարյա­նի ելույթը հիմնա­կա­նում կրկնում էր արդեն հնչեցված թեզե­րը՝ հատկա­պես արտա­քին քաղա­քա­կա­նության մասով։ Նրա խոսքով՝ «ուժեղ գործընկեր» լինե­լու մասին խոսույթը իրա­կա­նում ենթադրում է կախվա­ծություն մեկ կենտրո­նից, ինչը, ըստ նրա, վտանգա­վոր է՝ հաշվի առնե­լով վերջին տարի­նե­րի փորձը։ Նա դիտարկում է, որ Քոչարյա­նը չի կարո­ղա­նում հրա­ժարվել իր նախկին մտա­ծո­ղությունից։

Քոչարյա­նի հիմնա­կան ուղերձը մնում է գործող իշխա­նության հեռա­ցումը, և այդ պայքա­րը ներկա­յացվում է որպես առաջնա­յին նպա­տակ՝ առանց հստակ բարե­փո­խումնե­րի օրա­կարգի։ Նրա կարծի­քով՝ սա ցույց է տալիս, որ առաջնա­յի­նը ոչ թե համա­կարգա­յին փոփո­խություններն են, այլ իշխա­նա­փո­խությունը։ Հասա­րա­կության լայն շերտե­րը ոչ միայն չեն լսել այդ ելույթը, այլ նաև հիասթափված են խորհրդա­րա­նա­կան ընդդի­մությունից՝ 2021 թվա­կա­նին տրված խոստումնե­րի չկա­տարման պատճա­ռով։ Նրա խոսքով՝ ընդդի­մությունը չի կարո­ղա­ցել հասնել իր նպա­տակնե­րին, ինչի հետև­անքով վստա­հությունը նվա­զել է։

Նա նաև անդրա­դարձավ «վենդե­տա­յի» թեմա­յին՝ նշե­լով, որ հասա­րա­կությունը հոգնել է երկու կողմե­րի փոխա­դարձ մեղադրանքնե­րից և ակնկա­լում է կոնկրետ գործո­ղություններ։ Մովսեսյա­նը հիշեցրեց, որ հասա­րա­կության զգա­լի հատվա­ծը դժգոհ է նախկին իշխա­նություննե­րի պատասխա­նատվության հարցում գործող իշխա­նության քայլե­րից, ինչը նույնպես ազդում է քաղա­քա­կան դաշտի ընկալման վրա։

Քաղա­քա­կան դաշտի դասա­վո­րության վերա­բերյալ նա նշեց, որ այս պահին ամե­նա­շատ ձայնե­րը, իր գնա­հատմամբ, ունե­նա­լու է «Քաղա­քա­ցիա­կան պայմանագիր»-ը՝ պայմա­նա­վորված վարչա­կան ռեսուրսով և որո­շա­կի սոցիալ-տնտե­սա­կան գործընթացնե­րով։ Երկրորդ տեղում, ըստ նրա, կարող է լինել «Մեր ձևո­վը», իսկ երրորդ ուժը՝ Գագիկ Ծառուկյա­նի գլխա­վո­րած ուժը։  Ընտրա­կան դաշտը բավա­կան խիտ է, և առկա է նաև արտա­քին ազդե­ցություննե­րի գործոն։ Նրա խոսքով՝ իրա­վի­ճա­կը կարող է փոխվել, սակայն այս պահին ակնհայտ է, որ ընտրողնե­րի զգա­լի մասը պարզա­պես չի ճանա­չում թեկնա­ծունե­րին, ինչը լուրջ խնդիր է։

Յուրի Մովսեսյա­նը նաև անդրա­դարձավ հնա­րա­վոր ընդդի­մա­դիր կոնսո­լի­դա­ցիա­յին՝ նշե­լով, որ տարա­ձայնություննե­րը չեն բացա­ռում միա­վորման սցե­նա­րը։ Նրա կարծի­քով՝ ընտրություննե­րից հետո կարող են ձևա­վորվել համա­գործակցություններ, սակայն Քոչարյա­նը դժվար թե պատրաստ լինի զիջումնե­րի։

Սահմա­նադրա­կան փոփո­խություննե­րի վերա­բերյալ նա նշեց, որ անկա­խության հռչա­կագրի հարցը ավե­լի շատ ունի արտա­քին քաղա­քա­կան և անվտանգա­յին համա­տեքստ, քան իրա­վա­կան։ Նրա գնա­հատմամբ՝ հռչա­կա­գի­րը դեկլա­րա­տիվ փաստա­թուղթ է, և դրա բացա­կա­յությունը Սահմա­նադրությունում ավե­լի շատ պայմա­նա­վորված է ուժա­յին բալանսի իրա­կան վիճա­կով։

Մովսեսյա­նը եզրա­փա­կեց, որ գործող իշխա­նության մոտե­ցումը ցույց է տալիս՝ Հայաստա­նը ներկա­յում չունի այնպի­սի ուժա­յին դիրք, որը թույլ կտա նույնիսկ խորհրդանշա­կան հարցե­րում պահել կոշտ դիրքո­րո­շում, և սա, ըստ նրա, լուռ ընդունում է այդ իրո­ղության մասին։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝