ԱԺ Ընտրություննե­րի Աշխարհա­քա­ղա­քա­կան Նշա­նա­կությունը

Եթե որոշ հղումներ չհանվեն, խաղա­ղության համա­ձայնա­գի­րը չի ստո­րագրվի, և դա բաց է թողնում պատե­րազմի «պատուհան»։ Սարգսյա­նը դիտարկում է, որ այս հանգա­մանքը ներքա­ղա­քա­կան պայքա­րում օգտա­գործվում է տարբեր ուժե­րի կողմից։ 

Արամ Սարգսյան

Հայաստա­նի Հանրա­յին Ռադիոն զրուցել է «Հանրա­պե­տություն» կուսակցության նախա­գահ Արամ Սարգսյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում Արամ Սարգսյա­նը ներկա­յացնում է իր վերլուծությունը Հայաստա­նի ներկա­յիս աշխարհա­քա­ղա­քա­կան կողմնո­րոշման և ներքա­ղա­քա­կան դինա­մի­կա­յի վերա­բերյալ։ Սարգսյա­նը պարզա­բա­նում է, որ իշխա­նություննե­րի կողմից պատե­րազմի վտանգի մասին հայտա­րա­րություննե­րը ծառա­յում են որպես քաղա­քա­կան տեխնո­լո­գիա, որի նպա­տակն է հանրա­յին վախե­րի միջո­ցով ամրապնդել սեփա­կան դիրքե­րը։ Նրա խոսքում առանցքա­յին նշա­նա­կություն ունի «Միջին միջանցքի» (TRIPP) նախա­գի­ծը, որը դիտարկվում է որպես Հայաստա­նի տնտե­սա­կան փրկության և անվտանգության երաշխիք՝ շրջանցե­լով պատժա­մի­ջոցնե­րի տակ գտնվող Ռուսաստանն ու Իրա­նը։

Արամ Սարգսյա­նը կարծում է, որ վարչա­պե­տի հայտա­րա­րություննե­րը հնա­րա­վոր մեծ պատե­րազմի մասին հիմնա­կա­նում քաղա­քա­կան տեխնո­լո­գիա են․ նրա խոսքով՝ Հայաստա­նում հանրության թիվ մեկ մտա­հո­գությունը նոր պատե­րազմի վտանգն է, և տարբեր ուժեր փորձում են իրենց ներկա­յացնել որպես խաղա­ղության երաշխա­վոր։ Նա նշեց, որ նախկի­նում տարբեր քաղա­քա­կան շրջա­նակներ են պատե­րազմով վախեցրել հասա­րա­կությա­նը, իսկ այժմ նույն մեխա­նիզմը կիրառվում է այլ կողմից։ Սարգսյա­նը հավե­լեց, որ ինքն իր գնա­հատմամբ պատե­րազմը ձեռնտու չէ և աշխարհը հասել է այն սահմա­նագծին, որից հետո լայնա­ծա­վալ բախումնե­րը թույլ չեն տրվի։

Արամ Սարգսյա­նը դիտարկում է, որ Լեռնա­յին Ղարա­բա­ղի կարգա­վի­ճա­կը չի ճանաչվել ոչ Հայաստա­նի նախկին իշխա­նություննե­րի, ոչ գործող իշխա­նության, ոչ էլ միջազգա­յին հանրության կողմից, և այդ իրո­ղությունը ցավա­լի է, սակայն քաղա­քա­կան որո­շումնե­րը հաճախ բխում են այդ իրա­կա­նությունից։ Նրա խոսքով՝ հասա­րա­կության վրա ազդե­ցություն գործադրե­լու համար կիրառվում է նաև «շոկա­յին» հռե­տո­րա­բա­նություն՝ ընտրա­կան ձայներ ստա­նա­լու նպա­տա­կով։ Սարգսյա­նը կարծում է, որ նման մոտե­ցումնե­րը պոպուլիստա­կան են, սակայն արդյունա­վետ, և դա արտա­հայտվում է հարցումնե­րի արդյունքնե­րում։

Հանրա­պե­տություն կուսակցության նախա­գա­հը նշեց, որ նոր Սահմա­նադրության շուրջ քննարկումնե­րը կապված են նաև անվտանգության հաշվարկնե­րի հետ։ Նրա խոսքով՝ Ադրբե­ջա­նը բազմիցս հայտա­րա­րել է, որ եթե որոշ հղումներ չհանվեն, խաղա­ղության համա­ձայնա­գի­րը չի ստո­րագրվի, և դա բաց է թողնում պատե­րազմի «պատուհան»։ Սարգսյա­նը դիտարկում է, որ այս հանգա­մանքը ներքա­ղա­քա­կան պայքա­րում օգտա­գործվում է տարբեր ուժե­րի կողմից։

Արամ Սարգսյա­նը անդրա­դարձավ նաև ընդդի­մության դիրքո­րո­շումնե­րին՝ նշե­լով, որ այն ուժե­րը, որոնք պնդում են, թե իրենց դեպքում պատե­րազմ չի լինի, բավա­րար հիմնա­վո­րում չեն ներկա­յացնում։ Նա նշեց, որ տարածքա­յին պահանջնե­րի կամ սահմաննե­րից դուրս մտա­ծե­լու մասին հայտա­րա­րություննե­րը հարև­աննե­րի համար կարող են ընկալվել որպես վտանգ, ինչը մեծացնում է լարվա­ծությունը։ Սարգսյա­նի կարծի­քով՝ օգոստո­սի 8‑ի պայմա­նա­վորվա­ծություննե­րից հրա­ժարվե­լը կնշա­նա­կի վերա­դարձ նոյեմբե­րի 9‑ի տրա­մա­բա­նությա­նը, որը ներա­ռում էր այլ տեսա­կի միջանցքա­յին մոտե­ցում։

Սարգսյա­նը տարբե­րա­կում է նոյեմբե­րի 9‑ի փաստա­թուղթը և «միջին միջանցքի» գաղա­փա­րը՝ նշե­լով, որ առա­ջի­նը նախա­տե­սում էր Ադրբե­ջա­նի տարածքա­յին կապ, իսկ երկրորդը՝ ավե­լի լայն տարա­ծաշրջա­նա­յին տնտե­սա­կան ուղի՝ Կենտրո­նա­կան Ասիա­յից դեպի Եվրո­պա։ Նա կարծում է, որ այդ նախա­գի­ծը շրջանցում է պատժա­մի­ջոցնե­րի տակ գտնվող երկրնե­րը և ունի տնտե­սա­կան տրա­մա­բա­նություն, այդ թվում՝ էներգա­կիրնե­րի տեղա­փոխման տեսանկյունից։ Նրա խոսքով՝ նման ծրագրե­րը հետաքրքիր են մեծ ուժե­րի համար, քանի որ տալիս են ինչպես տնտե­սա­կան, այնպես էլ քաղա­քա­կան լծակներ։Ընդդիմության որոշ ներկա­յա­ցուցիչնե­րի քննա­դա­տություննե­րը, թե նախա­գի­ծը միայն Ադրբե­ջան-Թուրքիա կապող ճանա­պարհ է, իր գնա­հատմամբ սխալ են։ Նա ընդգծեց, որ խոսքը տարա­ծաշրջա­նա­յին տնտե­սա­կան միջանցքի մասին է, որը կարող է ապա­հո­վել նաև Հայաստա­նի տնտե­սա­կան շահե­րը, ներառյալ երկա­թուղա­յին կապե­րի զարգա­ցումը և տարանցիկ հնա­րա­վո­րություննե­րը։

Քաղա­քա­կան գործի­չը անդրա­դարձավ ներքա­ղա­քա­կան դասա­վո­րություննե­րին՝ նշե­լով, որ «ռուսա­մետ» համարվող ուժե­րի կոնսո­լի­դա­ցիան, իր գնա­հատմամբ, հաջո­ղություն չի ունե­նա։ Նա հիշեցրեց նախորդ ընտրություննե­րի արդյունքնե­րը և ընդգծեց, որ նույնիսկ ճգնա­ժա­մա­յին իրա­վի­ճա­կում այդ ուժե­րը չեն կարո­ղա­ցել մեծա­մասնություն ստա­նալ։ Սարգսյա­նը կարծում է, որ Ղարա­բա­ղից տեղա­հանվածնե­րի գործո­նը ևս չի փոխի ընդհա­նուր պատկե­րը, քանի որ այդ մարդիկ նոր պատե­րազմի ցանկություն չունեն։

Արամ Սարգսյա­նը նշեց, որ հնա­րա­վոր է նաև վարչա­կան կամ քաղա­քա­կան սահմա­նա­փա­կումնե­րի կիրա­ռումը որոշ ուժե­րի նկատմամբ՝ օրի­նակներ բերե­լով այլ երկրնե­րի փորձից, և հավե­լեց, որ այդ դեպքում ընտրա­կան պայքա­րը կարող է տեղա­փոխվել հետընտրա­կան գործընթացնե­րի փուլ։ Նրա խոսքով՝ որոշ ուժե­րի մասնակցությունը կարող է ազդել մյուսնե­րի արդյունքնե­րի վրա, մասնա­վո­րա­պես քվե­նե­րի վերա­բաշխման միջո­ցով։

Սարգսյա­նը նաև անդրա­դարձավ ընդդի­մա­դիր դաշտում միա­վորման բացա­կա­յությա­նը՝ նշե­լով, որ գաղա­փա­րա­կան տարբե­րություննե­րը մեծ են և միա­վո­րումը ինքնանպա­տակ չէ։ Նա ընդգծեց, որ պատրաստ է միա­վորվել միայն այն դեպքում, եթե դա իրա­կան հաղթա­նա­կի հնա­րա­վո­րություն ստեղծի։ Քաղա­քա­կան գործի­չը հավե­լեց, որ ընտրություննե­րում կարև­որ է տեղա­յին կազմա­կերպվա­ծությունը և թիմա­յին աշխա­տանքը, և իր ուժը փորձում է ընդլայնել ներկա­յությունը մարզե­րում։

Արամ Սարգսյա­նը վերջում ընդգծեց, որ ընտրություննե­րը, իր գնա­հատմամբ, ունեն աշխարհա­քա­ղա­քա­կան նշա­նա­կություն։ Նրա խոսքով՝ Հայաստա­նի և ԱՄՆ‑ի շահե­րը որոշ հարցե­րում համընկնում են, և համա­գործակցության խորա­ցումը բխում է այդ համընկնումից, ոչ թե արժե­քա­յին իդեա­լա­կա­նա­ցումից։ Նա նշեց, որ արտա­քին քաղա­քա­կան ընտրությունը պետք է պայմա­նա­վորված լինի անվտանգության և տնտե­սա­կան հաշվարկնե­րով, և այդ համա­տեքստում անհրա­ժեշտ է դիտարկել տարա­ծաշրջա­նա­յին զարգա­ցումնե­րը։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝