Նոր Սահմա­նադրությունը Կունե­նա Անա­ռարկե­լի Լեգի­տի­մություն

Ընտրություննե­րի գլխա­վոր հարցը խաղա­ղությունն է։ Միայն խաղա­ղությունը կարող է ապա­հո­վել երկա­րա­ժամկետ կայունություն, բարե­կե­ցություն և զարգա­ցում, և նա համոզված է, որ քաղա­քա­ցի­նե­րը ընտրությամբ կպահպա­նեն այդ ուղղությունը։ 

Հայկ Կոնջո­յան

Shant News‑ը զրուցել է ԱԺ «Քաղա­քա­ցիա­կան պայմա­նա­գիր» խմբակցության ղեկա­վար Հայկ Կոնջորյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում Հայկ Կոնջորյա­նը ներկա­յացնում է իշխող քաղա­քա­կան ուժի տեսլա­կա­նը՝ շեշտադրե­լով խաղա­ղության օրա­կարգի անփո­խա­րի­նե­լիությունը Հայաստա­նի ինքնիշխա­նության և զարգացման համար։ Նա հակադրվում է ընդդի­մության մոտե­ցումնե­րին՝ որա­կե­լով դրանք որպես էսկա­լա­ցիա­յի և պատե­րազմի վտանգ պարունա­կող հավակնություններ, որոնք կարող են կործա­նել երկրի կայունությունը։ Խոսե­լով նոր Սահմա­նադրության անհրա­ժեշտության մասին՝ պատգա­մա­վո­րը պարզա­բա­նում է, որ Անկա­խության հռչա­կագրին հղում չկա­տա­րե­լը նպա­տակ ունի հեռացնել կոնֆլիկտա­ծին տարրե­րը և ամրագրել պետության լեգի­տիմ սահմաննե­րը։

Հայկ Կոնջորյա­նը նշեց, որ իշխա­նության և ընդդի­մության միջև սրվող հռե­տո­րա­բա­նությունը պայմա­նա­վորված է անվտանգա­յին և խաղա­ղության օրա­կարգե­րի շուրջ արմա­տա­կան տարբե­րություննե­րով։ Նրա խոսքով՝ իրենք փաստե­րի հիման վրա են եզրա­կացնում, որ ընդդի­մության իշխա­նության գալու դեպքում մեծա­նում է պատե­րազմի վտանգը։ Կոնջորյա­նը հիշեցրեց, որ Ռոբերտ Քոչարյա­նը հայտա­րա­րել է՝ Հայաստա­նը չպետք է բավա­րարվի 29,743 քառա­կուսի կիլո­մետրով, ինչը, ըստ նրա, տարածքա­յին հավակնություննե­րի ուղերձ է նաև արտա­քին դերա­կա­տարնե­րի համար։ Նա դիտարկեց, որ նման հայտա­րա­րություննե­րը կարող են ընկալվել որպես այլ երկրնե­րի նկատմամբ հավակնություննե­րի ազդակ և այդպի­սով մեծացնել ռազմա­կան էսկա­լա­ցիա­յի հավա­նա­կա­նությունը։

Ընդդի­մա­դիր ուժե­րը խոսում են խաղա­ղության պայմա­նագրի վերա­բա­նակցման, «TRIPP» նախա­ձեռնության վերա­փոխման և նոր դերա­կա­տարնե­րի ներգրավման մասին, ինչը, նրա գնա­հատմամբ, կարող է քանդել ձևա­վորվող խաղա­ղության ճարտա­րա­պե­տությունը։ Նա հավե­լեց, որ նույն ուժե­րը նախկի­նում դեմ են եղել սահմա­նա­զատման գործընթա­ցին և փորձել են այն վիժեցնել՝ առաջ քաշե­լով Ղարա­բաղ վերա­դառնա­լու գաղա­փա­րը։ Կոնջորյա­նը հիշեցրեց նաև 2023 թվա­կա­նի սեպտեմբե­րի իրա­դարձություննե­րը՝ նշե­լով, որ Ղարա­բա­ղում իշխա­նության փոփո­խությունից հետո սկսվե­ցին ռազմա­կան գործո­ղություններ և կարճ ժամա­նակ անց ստո­րագրվեց լուծարման փաստա­թուղթը։ Նրա կարծի­քով՝ այդ փորձը ցույց է տալիս, թե ինչ հետև­անքնե­րի կարող է բերել նման քաղա­քա­կա­նությունը։

Վերջին երկու տարի­նե­րին հայ-ադրբե­ջա­նա­կան սահմա­նին կրա­կոցնե­րից զոհեր չեն եղել, ինչը նա համա­րեց խաղա­ղության արդյունք։ Նա կարծում է, որ ընդդի­մության իշխա­նության գալու դեպքում այդ մթնո­լորտը կփլուզվի, սահմա­նա­զատման գործընթա­ցը կմտնի փակուղի, իսկ տարա­ծաշրջա­նում կաճեն էսկա­լա­ցիա­յի ռիսկե­րը։ Կոնջորյա­նը հավե­լեց, որ ընդդի­մա­դիր ուժե­րը աջակցել են նաև Տավուշից սկսված շարժմա­նը, որն ըստ նրա նպա­տակ ուներ խոչընդո­տել սահմա­նա­զա­տումը։

Հայկ Կոնջորյա­նը անդրա­դարձավ նաև «արժա­նա­պա­տիվ խաղա­ղության» մասին ընդդի­մության թեզին՝ նշե­լով, որ արժա­նա­պա­տիվ խաղա­ղությունն այն է, երբ սահմա­նին զոհեր չկան, սահմա­նա­մերձ բնա­կա­վայրե­րում կառուցվում են նոր տներ, քաղա­քա­ցի­նե­րը հանգիստ են իրենց երկրում, և պետությունը կարո­ղա­նում է ռեսուրսներ ուղղել սոցիա­լա­կան ծրագրե­րին։ Նա ընդգծեց, որ խաղա­ղության պայմաննե­րում հնա­րա­վոր է ընդլայնել առողջա­պա­հա­կան ապա­հո­վագրությունը, բարձրացնել սոցիա­լա­կան ծախսե­րը և կենտրո­նա­նալ զարգացման վրա, ոչ թե գոյատևման։

Կոնջորյա­նը նաև արձա­գանքեց ընդդի­մության մեղադրանքնե­րին, թե սոցիա­լա­կան ծրագրե­րը նախընտրա­կան քայլեր են։ Նրա գնա­հատմամբ՝ նման հայտա­րա­րություննե­րը ընդդի­մության անօգնա­կա­նության դրսև­ո­րում են, քանի որ նույն տրա­մա­բա­նությամբ նրանք նույնիսկ միջազգա­յին այցերն ու ներդրումա­յին ծրագրերն են ներկա­յացնում որպես քարոզչություն։ Նա կարծում է, որ նման իրա­վի­ճա­կում քաղա­քա­ցին կարող է եզրա­կացնել, որ կառա­վա­րությունն ունի բավա­րար միջազգա­յին վստա­հություն և ռեսուրս։

Անդրա­դառնա­լով սահմա­նադրա­կան փոփո­խություննե­րին՝ Հայկ Կոնջորյա­նը նշեց, որ նոր սահմա­նադրություն ունե­նա­լու գաղա­փա­րը բացա­ռա­պես ներքին օրա­կարգ է, որի մասին վարչա­պե­տը խոսել է դեռ 2020 թվա­կա­նին։ Նրա խոսքով՝ նպա­տակն այն է, որ նոր սահմա­նադրությունը ունե­նա անա­ռարկե­լի լեգի­տի­մություն։ Կոնջորյա­նը նաև նշեց, որ իրենք նպա­տա­կա­հարմար են համա­րում նոր սահմա­նադրությունում չհղվել Անկա­խության հռչա­կագրին՝ այն բնութագրե­լով որպես կոնֆլիկտա­յին տրա­մա­բա­նություն պարունա­կող պատմա­կան փաստա­թուղթ։ Նա կարծում է, որ այդ հղումը կարող է արտա­քին աշխարհում ընկալվել որպես տարածքա­յին հավակնություննե­րի ազդակ։

Քաղա­քա­կան գործի­չը նաև անդրա­դարձավ միութե­նա­կան պետության գաղա­փա­րին աջակցող հայտա­րա­րություննե­րին՝ նշե­լով, որ նման դիրքո­րո­շումը Հայաստա­նի ինքնիշխա­նությունը վտանգե­լու քաղա­քա­կա­նություն է։ Նրա գնա­հատմամբ՝ այդ ուժե­րը պատրաստ են զիջել պետա­կա­նությունը արտա­քին դերա­կա­տարնե­րին, ինչը կարող է հանգեցնել նոր պատե­րազմնե­րի և ծանր հետև­անքնե­րի։

Վերջում Հայկ Կոնջորյա­նը ընդգծեց, որ ընտրություննե­րի գլխա­վոր հարցը խաղա­ղությունն է։ Նրա խոսքով՝ միայն խաղա­ղությունը կարող է ապա­հո­վել երկա­րա­ժամկետ կայունություն, բարե­կե­ցություն և զարգա­ցում, և նա համոզված է, որ քաղա­քա­ցի­նե­րը ընտրությամբ կպահպա­նեն այդ ուղղությունը։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝