Թույլ Կուսակցություննե­րի «Ուժեղ Դաշինքնե­րը»

Ներկա­յումս իրա­կա­նացվում են տարբեր «փորձարկումներ», որոնց նպա­տա­կը հասա­րա­կա­կան տրա­մադրություննե­րի վրա ազդելն է և իշխա­նության իմի­ջին հարված հասցնե­լը։ Առա­ջի­կա­յում հնա­րա­վոր են նաև ավե­լի կազմա­կերպված հիբրի­դա­յին ազդե­ցություններ և տեղե­կատվա­կան գրոհներ։

Ստյո­պա Սաֆարյան

«Լուրե­րը» զրուցել է քաղա­քա­գետ, «Հայկա­կան վեկտոր» նախա­ձեռնության անդամ Ստյո­պա Սաֆարյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում Սաֆարյա­նը վերլուծում է Հայաստա­նի առա­ջի­կա խորհրդա­րա­նա­կան ընտրություննե­րի նախա­շե­մին ձևա­վորվող քաղա­քա­կան լանդշաֆտը և հնա­րա­վոր հետընտրա­կան զարգա­ցումնե­րը: Նա պարզա­բա­նում է, որ ընդդի­մա­դիր ուժե­րը նախընտրում են դաշինքա­յին ձևա­չա­փը, որպեսզի թաքցնեն իրենց ցածր վարկա­նիշնե­րը և ստեղծեն հզոր միա­վորման պատրանք: Տեքստում հատուկ ուշադրություն է դարձվում «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության ստրա­տե­գիա­յին, որը, ըստ բանա­խո­սի, սոցիո­լո­գիա­կան մանի­պուլյա­ցիա­նե­րի միջո­ցով հող է նախա­պատրաստում ընտրություննե­րի լեգի­տի­մությունը վիճարկե­լու և հետընտրա­կան ցնցումներ հրահրե­լու համար:

Ստյո­պա Սաֆարյա­նը նշեց, որ առա­ջի­կա ընտրություննե­րից առաջ ձևա­վորվող դաշինքնե­րը պայմա­նա­վորված են նախ և առաջ քաղա­քա­կան ուժե­րի իրա­կան վարկա­նի­շով։ Նրա դիտարկմամբ՝ մի շարք ուժեր, որոնք նախկի­նում հայտա­րա­րում էին իշխա­նություն վերցնե­լու մասին, առանձին վերցրած չունեն այդ կարո­ղությունը, և դա երև­ա­ցել է նաև միջազգա­յին հարցումնե­րից։ Սաֆարյա­նը նշեց, որ, օրի­նակ, Ռոբերտ Քոչարյա­նի գլխա­վո­րած ուժե­րը կամ նորաստեղծ քաղա­քա­կան նախագծե­րը չեն կարող ինքնուրույն հասնել այդ նպա­տա­կին, ինչի պատճա­ռով դաշինքնե­րը դառնում են անհրա­ժեշտություն։ Ներկա­յումս արդեն ավարտվել է քաղա­քա­կան դիրքա­վորման առա­ջին փուլը, և ուժե­րը սկսել են հաշվի նստել իրա­կա­նության հետ։ Սաֆարյա­նի խոսքով՝ դաշինքնե­րը նաև քարոզչա­կան գործիք են՝ ցույց տալու, թե ուժե­րի միա­վորման արդյունքում առա­ջա­ցել է «մուլտիպլի­կա­տիվ էֆեկտ», երբ 2+2‑ը ներկա­յացվում է ոչ թե 4, այլ 8։

Ստյո­պա Սաֆարյա­նը կարծում է, որ ընտրություննե­րին մասնակցող բազմա­թիվ ուժե­րի առկա­յությունը կարող է բերել ձայնե­րի «փոշիացման»։ Նրա դիտարկմամբ՝ որոշ ուժե­րի համար ընտրություննե­րը պարզա­պես սեփա­կան հնա­րա­վո­րություննե­րը փորձե­լու հարթակ են, իսկ որոշ դեպքե­րում չի կարե­լի բացա­ռել նաև այն, որ որոշ ուժեր միտումնա­վոր են մտնում գործընթաց՝ ձայնե­րը բաժա­նե­լու նպա­տա­կով։ Անդրա­դառնա­լով հնա­րա­վոր արդյունքնե­րին՝ քաղա­քա­գե­տը նշեց, որ չի տեսնում հիմքեր, որպեսզի որևէ ուժ, այդ թվում՝ իշխո­ղը, հավա­քի 50+ տոկոս և ձևա­վո­րի միանձնյա մեծա­մասնություն։ Նրա խոսքով՝ թեև իշխող ուժը ունի որո­շա­կի առա­վե­լություններ, ընդդի­մության վիճակն ավե­լի բարդ է, քանի որ հասա­րա­կության շրջա­նում նրանց նկատմամբ անվստա­հությունը բարձր է, և շատ հարցե­րում մարդիկ չեն կարո­ղա­նում գնա­հա­տել նրանց առա­ջարկած քաղա­քա­կա­նություննե­րը։

Սաֆարյա­նը դիտարկում է, որ հետընտրա­կան գործընթացնե­րը պետք է հասկա­նալ ավե­լի լայն ռազմա­վա­րա­կան շրջա­նա­կում։ Նրա կարծի­քով՝ որոշ ուժեր արդեն իսկ իրենց գործունեությունը կառուցում են ոչ միայն ընտրություննե­րի, այլ հատկա­պես հետընտրա­կան զարգա­ցումնե­րի վրա։ Նա օրի­նակ բերեց այն հանգա­մանքը, որ որոշ քաղա­քա­կան նախագծեր փորձում են հանրության մեջ ձևա­վո­րել վարչա­պե­տի թեկնա­ծուի շուրջ սպա­սումներ՝ անգամ այն դեպքում, երբ իրա­վա­կան առումով դա իրա­տե­սա­կան չէ։

Քաղա­քա­գե­տի համոզմամբ՝ նման մոտե­ցումնե­րի նպա­տա­կը հետընտրա­կան փուլում ընտրություննե­րի արդյունքնե­րը կասկա­ծի տակ դնելն է։ Նա նշեց, որ արդեն իսկ շրջա­նառվում են խոսույթներ ընտրություննե­րի հնա­րա­վոր կեղծման մասին, և սա կարող է օգտա­գործվել քաղա­քա­կան ճնշում ձևա­վո­րե­լու համար։

Ստյո­պա Սաֆարյա­նը նաև կարծիք հայտնեց, որ ընդդի­մա­դիր դաշտի մի շարք դերա­կա­տարներ, անկախ իրենց հայտա­րա­րություննե­րից, գտնվում են նույն աշխարհա­քա­ղա­քա­կան հոսքի մեջ և հանդես են գալիս գործող իշխա­նության վարած արտա­քին քաղա­քա­կա­նության դեմ։ Նրա գնա­հատմամբ՝ այդ ուժե­րը չեն կարող ամբողջությամբ ինքնուրույն որո­շումներ կայացնել, քանի որ ավե­լի լայն գործընթացնե­րի մաս են։ Խոսե­լով քարոզչա­կան դիսկուրսի մասին՝ նա նշեց, որ այս ընտրություննե­րում հիմնա­կան հակադրությունը ձևա­վորվում է «խաղա­ղություն-պատե­րազմ» առանցքի շուրջ։ Սակայն, նրա կարծի­քով, այս բաժա­նումը ամբողջությամբ արդյունա­վետ չի լինի, քանի որ գործող իշխա­նությունը չի կարող ներկա­յա­նալ որպես խաղա­ղության միակ երաշխա­վոր։

Սաֆարյա­նը նաև ընդգծեց, որ, ի տարբե­րություն նախորդ ընտրություննե­րի, այս անգամ նկատվում է որո­շա­կի տեղա­շարժ դեպի ծրագրա­յին քննարկումներ։ Նրա խոսքով՝ նույնիսկ առա­վել ռադի­կալ ուժե­րը ստիպված են մեղմել իրենց հռե­տո­րա­բա­նությունը և անցնել ավե­լի կառուցո­ղա­կան դաշտ, քանի որ հասա­րա­կությունն ակնկա­լում է կոնկրետ լուծումներ՝ անվտանգա­յին, սոցիալ-տնտե­սա­կան և այլ ոլորտներում։Քաղաքագետը կարծում է, որ թեև հնա­րա­վոր է ակնկա­լել ավե­լի որակյալ ընտրա­կան գործընթաց, այնուա­մե­նայնիվ պետք չէ չափա­զանց լավա­տես լինել։ Նա ընդգծեց, որ արդեն իսկ նկատվում են լարվա­ծության և սադրանքնե­րի նախանշաններ, որոնք կարող են ուժե­ղա­նալ քարո­զարշա­վի ընթացքում։

Ստյո­պա Սաֆարյա­նի գնա­հատմամբ՝ ներկա­յումս իրա­կա­նացվում են տարբեր «փորձարկումներ», որոնց նպա­տա­կը հասա­րա­կա­կան տրա­մադրություննե­րի վրա ազդելն է և իշխա­նության իմի­ջին հարված հասցնե­լը։ Նա համոզված է, որ առա­ջի­կա­յում հնա­րա­վոր են նաև ավե­լի կազմա­կերպված հիբրի­դա­յին ազդե­ցություններ և տեղե­կատվա­կան գրոհներ։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝