Հիբրի­դա­յին Գրոհնե­րի Մեծ Ալիք է Սպասվում

Առա­ջի­կա ամիսնե­րին այդ ճնշումը կուժե­ղա­նա, և այն կիրա­կա­նացվի թե՛ պաշտո­նա­կան հայտա­րա­րություննե­րի, թե՛ Հայաստա­նի ներսում գործող քաղա­քա­կան ուժե­րի միջո­ցով։ Խոսքը շանտա­ժի, տնտե­սա­կան սպառնա­լիքնե­րի և տեղե­կատվա­կան ազդե­ցության մասին է, որոնք ուղղված են Հայաստա­նի քաղա­քա­կան գործընթացնե­րի վրա ազդե­ցություն ունե­նա­լուն։ 

Ռոբերտ Ղևոնդյան

1inTV‑ն զրուցել է քաղա­քա­գետ Ռոբերտ Ղևոնդյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում Ղևոնդյա­նը վերլուծում է վարչա­պետ Նիկոլ Փաշինյա­նի աշխա­տանքա­յին այցը Մոսկվա և դրա թողած ազդե­ցությունը հայ-ռուսա­կան լարված հարա­բե­րություննե­րի ու Հայաստա­նի ներքա­ղա­քա­կան կյանքի վրա։ Շեշտվում է, որ Կրեմլում առա­ջին անգամ հստակ արձա­նագրվել է ՀՀ օրենսդրության գերա­կա­յությունը, ինչը հակադրվում է Ռուսաստա­նի կողմից իրա­կա­նացվող բացա­հայտ միջամտություննե­րին և տնտե­սա­կան ու քաղա­քա­կան շանտա­ժի փորձե­րին։ Քաղա­քա­գետ Ռոբերտ Ղևոնդյա­նը նախազգուշացնում է սպասվող հիբրի­դա­յին գրոհնե­րի կատա­ղի փուլի մասին, որտեղ Մոսկվան կփորձի օգտա­գործել իր «հինգե­րորդ շարասյունը» և տնտե­սա­կան լծակնե­րը՝ ընտրա­կան գործընթացնե­րի վրա ազդե­լու համար։ Վերլուծությունն ամփոփվում է արևմտա­մետ ուժե­րի համախմբման բացա­կա­յության և իշխա­նության կողմից դատա­կան համա­կարգի ու բանա­կի նախկին բարձրաստի­ճան պաշտոնյա­նե­րի նկատմամբ վերահսկո­ղության անբա­վա­րա­րության քննա­դա­տությամբ։

Ռոբերտ Ղևոնդյա­նը անդրա­դառնա­լով վարչա­պե­տի՝ Ռուսաստա­նի Դաշնություն կատա­րած այցին՝ նշեց, որ տվյալ ժամա­նա­կաշրջա­նում այն, որ վարչա­պե­տը «անվնաս վերա­դարձել է Հայաստան», արդեն իսկ կարե­լի է հաջող զարգա­ցում համա­րել։ Նրա խոսքով՝ բովանդա­կա­յին առումով հանդի­պումը ցույց տվեց Հայաստա­նի Հանրա­պե­տության և Ռուսաստա­նի Դաշնության միջև առկա լարվա­ծությունն ու ճգնա­ժա­մը։ Նա դիտարկում է, որ Ռուսաստա­նում դեռևս ամբողջությամբ չեն գնա­հա­տում հարա­բե­րություննե­րի ներկա­յիս մակարդա­կը և շարունա­կում են Հայաստա­նը ընկա­լել որպես մինչև 2022 թվա­կա­նը գոյություն ունե­ցած ազդե­ցության դաշտ։ Քաղա­քա­գե­տը կարծում է, որ իրա­կա­նում Ռուսաստա­նի ազդե­ցությունն էակա­նո­րեն նվա­զել է, և այլևս հնա­րա­վոր չէ արտա­քին կենտրո­նից որո­շել՝ ով պետք է մասնակցի Հայաստա­նի ընտրություննե­րին։

Ռոբերտ Ղևոնդյա­նը նշեց, որ Ռուսաստա­նի նախա­գա­հի կողմից ընտրություննե­րին մասնակցության թեմա­յի բարձրա­ցումը կարող էր պայմա­նա­վորված լինել Հայաստա­նի օրենսդրության առանձնա­հատկություննե­րին լիարժեք անծա­նոթ լինե­լու հանգա­մանքով, սակայն, ըստ նրա, խնդի­րը խորքա­յին է․տարիներ շարունակ ձևա­վորված ընկա­լումն է, որ Հայաստա­նի ներսում հնա­րա­վոր է գործել՝ անկախ տեղա­կան օրենքնե­րից։ Նա ընդգծեց, որ երկքա­ղա­քա­ցի­նե­րը Հայաստա­նում ունեն ակտիվ ընտրա­կան իրա­վունք, այսինքն՝ կարող են քվեարկել, սակայն չեն կարող ընտրվել, քանի որ պասիվ ընտրա­կան իրա­վունք չունեն։ Քաղա­քա­գե­տը սա ներկա­յացնում է որպես սկզբունքա­յին բացատրություն, որը, իր կարծի­քով, առա­ջին անգամ հստակ ձևա­կերպվեց Մոսկվա­յում։

Անդրա­դառնա­լով օլի­գարխնե­րի թեմա­յին՝ Ղևոնդյա­նը նշեց, որ քաղա­քա­կան գիտության մեջ օլի­գարխ են համարվում այն գործիչնե­րը, որոնք միա­ժա­մա­նակ ունեն մեծ բիզնես և անմի­ջա­կան մասնակցություն քաղա­քա­կան որո­շումնե­րի կայացմա­նը։ Նրա դիտարկմամբ՝ մինչև 2018 թվա­կա­նը Հայաստա­նում նման իրա­վի­ճակ կար, սակայն ներկա­յումս այդ բնո­րո­շումը կիրա­ռե­լը բարդ է, քանի որ նախկին քաղա­քա­կան դերա­կա­տարնե­րի մի մասը պաշտո­նա­կան դիրքեր չի զբա­ղեցնում։ Նա նաև նկա­տեց, որ «այլ երկրում օլի­գարխ լինե­լու» ձևա­կերպումը քաղա­քա­կան գնա­հա­տա­կան է, ոչ թե գիտա­կան։

Քաղա­քա­գե­տը անդրա­դարձավ նաև ռուսա­կան պաշտոնյա­նե­րի հայտա­րա­րություննե­րին՝ դրանք գնա­հա­տե­լով որպես համա­կարգված ճնշման և հիբրի­դա­յին պատե­րազմի գործիքներ։ Նրա խոսքով՝ առա­ջի­կա ամիսնե­րին այդ ճնշումը կուժե­ղա­նա, և այն կիրա­կա­նացվի թե՛ պաշտո­նա­կան հայտա­րա­րություննե­րի, թե՛ Հայաստա­նի ներսում գործող քաղա­քա­կան ուժե­րի միջո­ցով։ Նա կարծում է, որ խոսքը շանտա­ժի, տնտե­սա­կան սպառնա­լիքնե­րի և տեղե­կատվա­կան ազդե­ցության մասին է, որոնք ուղղված են Հայաստա­նի քաղա­քա­կան գործընթացնե­րի վրա ազդե­ցություն ունե­նա­լուն։

Ռոբերտ Ղևոնդյա­նը  անդրա­դարձավ նաև երկա­թուղի­նե­րի կառա­վարման թեմա­յին՝ նշե­լով, որ Ռուսաստա­նի կողմից այդ ոլորտը պահե­լու ցանկությունը պայմա­նա­վորված է ռազմա­վա­րա­կան լծակ պահպա­նե­լու նպա­տա­կով։ Նա ընդգծեց, որ այստեղ վճռո­րոշ կլի­նի Հայաստա­նի իշխա­նություննե­րի քաղա­քա­կան կամքը, և հավե­լեց, որ նմա­նա­տիպ զգուշա­վո­րություն արդեն նկատվել է ՀԱՊԿ‑ի հարցում։

Ընտրա­կան հնա­րա­վոր դասա­վո­րություննե­րի մասին խոսե­լիս քաղա­քա­գե­տը նշեց, որ ներկա­յումս խորհրդա­րան անցնե­լու իրա­կան շանս ունեն սահմա­նա­փակ թվով ուժեր։ Նրա գնա­հատմամբ՝ հիմնա­կան մրցակցությունը լինե­լու է գործող իշխա­նության, Սամվել Կարա­պետյա­նի քաղա­քա­կան ուժի, Ռոբերտ Քոչարյա­նի և Գագիկ Ծառուկյա­նի ուժե­րի միջև։ Նա կարծում է, որ մյուս ուժե­րը դժվար թե հաղթա­հա­րեն անցո­ղիկ շեմը, իսկ արևմտա­մետ դաշտը, ըստ նրա, մասնատված լինե­լու պատճա­ռով նվազ շանսեր ունի։ Քաղա­քա­գե­տը նաև անդրա­դարձավ Ռուսաստա­նի տնտե­սա­կան լծակնե­րին՝ նշե­լով, որ դրանք շարունա­կում են կարև­որ դեր ունե­նալ, սակայն միա­ժա­մա­նակ ընդգծեց կախվա­ծության աստի­ճա­նա­կան նվա­զեցման անհրա­ժեշտությունը։ Նրա խոսքով՝ միայն այդ դեպքում հնա­րա­վոր կլի­նի ապա­գա­յում ընտրություն կատա­րել ԵԱՏՄ‑ի և Եվրա­միության միջև՝ առանց կարճա­ժամկետ տնտե­սա­կան ցնցումնե­րի։

Ռոբերտ Ղևոնդյա­նը խոսեց նաև հասա­րա­կության սպա­սումնե­րի և դատա­կան համա­կարգի վերա­բերյալ քննա­դա­տություննե­րի մասին՝ նշե­լով, որ հիասթա­փությունը մեծա­նում է, քանի որ քաղա­քա­ցի­նե­րը պահանջներ են ներկա­յացնում ընտրված իշխա­նություննե­րին, իսկ դատա­կան համա­կարգը անմի­ջա­կան հաշվե­տու չէ ընտրողնե­րին։ Նա կարծում է, որ այս գործո­նը կարող է ազդե­ցություն ունե­նալ ընտրություննե­րի վրա, սակայն դժվար թե արմա­տա­պես փոխի արդյունքնե­րը։

Վերջում քաղա­քա­գե­տը գնա­հա­տեց, որ գործող իշխա­նությունը կարող է ստա­նալ մոտ 45 տոկոս ձայն, ինչը, ըստ նրա, կարող է բավա­րար լինել հետա­գա­յում խորհրդա­րա­նում մեծա­մասնություն ձևա­վո­րե­լու համար։ Նա նաև դիտարկեց, որ ընդդի­մա­դիր դաշտում հնա­րա­վոր են դաշինքա­յին վերա­դա­սա­վո­րումներ, իսկ որոշ ուժեր կարող են միա­վորվել՝ փորձե­լով համախմբել ռուսա­մետ ընտրա­զանգվա­ծը։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝