ՌԴ‑ն Չի Պատկե­րացնում, Թե Ինչպես Աշխա­տի ՀՀ Իշխա­նություննե­րի Հետ

Մոսկվան ավե­լի շատ կհիմնվի հիբրի­դա­յին գործիքնե­րի վրա, բայց կփորձի խուսա­փել կտրուկ տնտե­սա­կան քայլե­րից, քանի որ դրանք կարող են Հայաստա­նին դրդել կտրուկ որո­շումնե­րի։ 

Ներսես Կոպալյան

1inTV‑ն զրուցել է  Նևա­դա­յի համալսա­րա­նի միջազգա­յին հարա­բե­րություննե­րի հարցե­րով փորձա­գետ Ներսես Կոպալյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվում է Հայաստան-Ռուսաստան հարա­բե­րություննե­րի ներկա­յիս լարվա­ծությունը և Կրեմլի կողմից կիրառվող տնտե­սա­կան ու քաղա­քա­կան շանտա­ժի մարտա­վա­րությունը։ Քննարկման առանցքում է այն գաղա­փա­րը, որ Մոսկվան դժվա­րա­նում է համա­գործակցել ժողովրդա­վա­րա­կան Հայաստա­նի հետ և փորձում է ապա­կա­ռուցո­ղա­կան քայլե­րով ու հիբրի­դա­յին մեթոդնե­րով խոչընդո­տել «Խաչմե­րուկի» (TRIPP) և եվրաինտեգրման ծրագրե­րը։ Փորձա­գետ Ներսես Կոպալյա­նը շեշտում է, որ Հայաստա­նը զարգացրել է իր դիմա­կա­յունության կարո­ղություննե­րը և Արևմուտքի հետ ռազմա­վա­րա­կան գործընկե­րության շնորհիվ կարող է չեզո­քացնել ռուսա­կան ճնշումնե­րը։

Ներսես Կոպալյա­նը նշեց, որ իրա­վի­ճա­կը գնա­հա­տե­լիս պետք է առանձնացնել մի քանի հիմնա­րար խնդիր։ Կոպալյա­նի դիտարկմամբ՝ առա­ջի­նը այն է, որ Ռուսաստա­նի ղեկա­վա­րությունը չի հասկա­նում, թե ինչպես աշխա­տել Հայաստա­նի ներկա­յիս վարչա­կազմի հետ։ Նրա խոսքով՝ նախկի­նում, օրի­նակ՝ 2013–2014 թվա­կաննե­րին, Մոսկվան արագ ճնշում էր գործադրում և ստա­նում իր ուզա­ծը, մինչդեռ այժմ, ժողովրդա­վա­րա­կան համա­կարգի պայմաննե­րում, Հայաստա­նի իշխա­նությունը պատասխա­նա­տու է հանրության առաջ, և այդ ճնշումնե­րը չեն աշխա­տում։ Նա կարծում է, որ այս շփո­թությունն է Ռուսաստա­նին մղում շանտա­ժի և տնտե­սա­կան ճնշման լեզվի կիրառմա­նը։

Ռուսաստա­նը մտա­հոգված է Հայաստա­նի եվրո­պա­կան ուղղությամբ շարժմամբ։ Ներսես Կոպալյա­նը դիտարկում է, որ եվրո­պա­կան և տրանսատլանտյան տնտե­սա­կան համա­կարգե­րում ինտեգրվող երկրնե­րը դուրս են գալիս ռուսա­կան կախվա­ծության դաշտից, և այդ պատճա­ռով խնդի­րը ոչ միայն տնտե­սա­կան, այլև աշխարհա­քա­ղա­քա­կան է։ Նրա կարծի­քով՝ Ռուսաստա­նը տեսնում է, որ անվտանգության, էներգե­տի­կա­յի և այլ ոլորտնե­րում իր լծակնե­րը նվա­զում են, և փորձում է պահպա­նել տնտե­սա­կան ազդե­ցությունը։

Կոպալյա­նը երրորդ կարև­որ ուղղություն անվա­նեց երկա­թուղա­յին և կապուղի­նե­րի հարցը՝ նշե­լով, որ Մոսկվան այն դիտարկում է որպես ճնշման գործիք։ Նա կարծում է, որ Ռուսաստա­նը կարող է փորձել լարվա­ծություն ստեղծել այդ թեմա­յի շուրջ՝ դանդա­ղեցնե­լու ծրագրե­րի իրա­կա­նա­ցումը և պահե­լու իր ներգրավվա­ծությունը։ Չորրորդ խնդի­րը, նրա խոսքով, վերա­բե­րում է Հայաստա­նի ներքին քաղա­քա­կա­նությա­նը։ Նա նշեց, որ Ռուսաստա­նը երկար ժամա­նակ կիրա­ռել է հիբրի­դա­յին մեխա­նիզմներ և կարող է դրանք ուժե­ղացնել ընտրություննե­րի նախա­շե­մին՝ անկա­յունություն ստեղծե­լու նպա­տա­կով։ Կոպալյա­նը կարծում է, որ Մոսկվան գիտակցում է իր նախընտրած թեկնա­ծուի հաղթա­նա­կի անհնա­րի­նությունը, սակայն փորձում է ազդե­ցություն գործադրել և ցույց տալ, որ չի հարգում Հայաստա­նի ինքնիշխա­նությունը։

Ներսես Կոպալյա­նի գնա­հատմամբ՝ տնտե­սա­կան էսկա­լա­ցիա­յի հավա­նա­կա­նությունը բարձր չէ, քանի որ Ռուսաստանն ինքն էլ կախվա­ծություն ունի Հայաստա­նից, հատկա­պես պատժա­մի­ջոցնե­րի պայմաննե­րում։ Նա կարծում է, որ Մոսկվան ավե­լի շատ կհիմնվի հիբրի­դա­յին գործիքնե­րի վրա, բայց կփորձի խուսա­փել կտրուկ տնտե­սա­կան քայլե­րից, քանի որ դրանք կարող են Հայաստա­նին դրդել կտրուկ որո­շումնե­րի։

Անդրա­դառնա­լով ռուս պաշտոնյա­նե­րի հայտա­րա­րություննե­րին՝ Կոպալյա­նը նշեց, որ դրանք հիմնված են հին աշխարհա­քա­ղա­քա­կան մտա­ծո­ղության վրա։ Նրա խոսքով՝ Ռուսաստա­նը փորձում է գոնե սիմվո­լիկ մասնակցություն ունե­նալ տարա­ծաշրջա­նա­յին ծրագրե­րում և այդ նպա­տա­կով լարվա­ծություն է ստեղծում՝ որպես բանակցա­յին գործիք։ Նա դիտարկում է, որ Հայաստա­նը առա­ջարկել է տարբեր համա­գործակցա­յին տարբե­րակներ և չի փակել Ռուսաստա­նի ներգրավման հնա­րա­վո­րությունը, իսկ Միացյալ Նահանգնե­րը նույնպես չի ընդդի­մա­ցել նման համա­գործակցությա­նը։

Փորձա­գե­տը կարծում է, որ Ռուսաստա­նի քայլե­րը պայմա­նա­վորված են այն հանգա­մանքով, որ Հայաստա­նը մեծացրել է իր դիմա­կա­յունությունը։ Նա նշեց, որ անվտանգության և էներգե­տի­կա­յի ոլորտնե­րում Ռուսաստա­նի ազդե­ցությունը նվա­զում է, և Մոսկվան փորձում է օգտա­գործել տնտե­սա­կան լծակնե­րը՝ ներքին քաղա­քա­կան ճնշում ստեղծե­լու համար։ Կոպալյա­նի համոզմամբ՝ Հայաստա­նը կարող է համա­կարգել իր քայլե­րը Եվրա­միության և Միացյալ Նահանգնե­րի հետ, քանի որ այդ գործընկերնե­րը շահագրգռված են Հայաստա­նի կայունությամբ և կարող են աջակցել հնա­րա­վոր տնտե­սա­կան ճնշումնե­րի դեպքում։

Ներսես Կոպալյա­նը եզրա­փա­կե­լով ասաց, որ Ռուսաստա­նը հասկա­նում է Հայաստա­նի վրա ազդե­ցության նվա­զումը և փորձում է կառա­վա­րել այդ գործընթա­ցը՝ սկզբում ճնշման միջո­ցով, ապա՝ հնա­րա­վոր է ավե­լի մեղմ մոտեցմամբ։ Նա կարծում է, որ եթե Հայաստա­նը պահպա­նի իր դիմա­կա­յունությունը և շարունա­կի համա­գործակցությունը արևմտյան գործընկերնե­րի հետ, ապա լարվա­ծության առա­ջին փուլը կհաղթա­հարվի, իսկ ծրագրե­րը կշա­րունակվեն իրա­կա­նացման ուղղությամբ։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝