Մոսկովյան Սպառնա­լիքնե­րը

Երբ խոսք էր գնում Եվրո­պա­կան միության դիտորդա­կան առա­քե­լության մասին, ռուսա­կան կողմը դա ներկա­յացնում էր որպես միջամտություն, մինչդեռ այժմ ինքն է հայտա­րա­րում ընտրություննե­րի վերա­բերյալ դիրքո­րո­շում հայտնե­լու իրա­վունքի մասին։ 

Էդգար Առա­քելյան

1inTV‑ն զրուցել է քաղա­քա­գետ Էդգար Առա­քելյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվում է Հայաստա­նի շուրջ ստեղծված բարդ աշխարհա­քա­ղա­քա­կան իրա­վի­ճա­կը՝ կենտրո­նա­նա­լով Կրեմլից հնչող տնտե­սա­կան ու լոգիստիկ սպառնա­լիքնե­րի և դրանց հայկա­կան արձա­գանքնե­րի վրա։ Հիմնա­կան շեշտադրումը կատարվում է Եվրա­միության հետ մերձեցման հնա­րա­վոր հետև­անքնե­րի վրա, ներառյալ Ռուսաստա­նի հետ ավիա­հա­ղորդակցության դադա­րե­ցումը և առևտրաշրջա­նա­ռության կտրուկ նվա­զումը։ Անդրա­դարձ է արվում է ներքա­ղա­քա­կան զարգա­ցումնե­րի, մասնա­վո­րա­պես՝ իշխող ուժի ընտրա­կան նախա­պատրաստություննե­րին և Մոսկվա­յի կողմից Հայաստա­նի ներքին գործե­րին միջամտե­լու բացա­հայտ միջամտության փորձե­րին, ինչպես նաև մերձա­վոր Արև­ելքում Իրա­նի և Իսրա­յե­լի միջև սրվող հակա­մարտությա­նը, որն էլ ավե­լի է բարդացնում տարա­ծաշրջա­նա­յին անվտանգա­յին պատկե­րը։

Էդգար Առա­քելյա­նը նշեց, որ Հանրա­պե­տա­կան կուսակցության՝ ընտրություննե­րին չմասնակցե­լու որո­շումը էական ազդե­ցություն չի կարող ունե­նալ քաղա­քա­կան գործընթացնե­րի վրա։ Նրա համոզմամբ, եթե այդ ուժը իրա­կան ազդե­ցություն ունե­նար և վստահ լիներ նվա­զա­գույն շեմը հաղթա­հա­րե­լու հարցում, անպայման կմասնակցեր ընտրություննե­րին։ Առա­քելյա­նը կարծում է, որ մեծ հաշվով կարև­որ չէ, թե ում կսա­տա­րի Հանրա­պե­տա­կա­նը, քանի որ այդ աջակցությունը որո­շիչ դեր չի խաղա­լու քաղա­քա­կան դաշտում։

Էդգար Առա­քելյա­նը անդրա­դառնա­լով «Քաղա­քա­ցիա­կան պայմա­նա­գիր» կուսակցության համա­գումա­րին՝ ասաց, որ Նիկոլ Փաշինյա­նի՝ որպես վարչա­պե­տի թեկնա­ծու առա­ջադրումը եղել է թափանցիկ և ժողովրդա­վա­րա­կան գործընթաց։ Նա ընդգծեց, որ նախորդիվ անցկացվել են նաև ներկուսակցա­կան ընտրություններ, որոնք, ըստ քաղա­քա­գե­տի, բացա­ռիկ երև­ույթ են հայկա­կան քաղա­քա­կան մշա­կույթում։ Առա­քելյա­նի դիտարկմամբ, կուսակցության ակտի­վը ընտրել է ոչ միայն վարչա­պե­տի թեկնա­ծուին, այլև համա­մասնա­կան ցուցա­կը, և համա­գումա­րը պարզա­պես հաստա­տել է այդ արդյունքնե­րը։

Քաղա­քա­գե­տը անդրա­դարձավ նաև Ռուսաստա­նի արձա­գանքնե­րին՝ նշե­լով, որ Մոսկվա­յի հայտա­րա­րություննե­րը Հայաստա­նի ներքա­ղա­քա­կան գործընթացնե­րի վերա­բերյալ կարե­լի է դիտարկել որպես դիսկոմֆորտ նախկին քաղա­քա­կան հարա­բե­րություննե­րի փոփո­խության պայմաննե­րում։ Նրա խոսքով՝ նախկի­նում Ռուսաստա­նի դիրքո­րո­շումնե­րը Հայաստա­նում առանց դիմադրության ընդունվում էին, մինչդեռ այժմ Երև­ա­նը հակա­դարձում է և շտկում որոշ ձևա­կերպումներ։ Առա­քելյա­նը կարծում է, որ այդ փոփո­խությունը Մոսկվա­յում ընկալվում է անհարմա­րությամբ, ինչի արդյունքում հնչում են հայտա­րա­րություններ Հայաստա­նի ընտրություննե­րի մասին։

Ռուսաստա­նից հնչող խոսքե­րը Հայաստա­նի ներքին գործե­րին միջամտության դրսև­ո­րում են։ Նա նշեց, որ երբ խոսք էր գնում Եվրո­պա­կան միության դիտորդա­կան առա­քե­լության մասին, ռուսա­կան կողմը դա ներկա­յացնում էր որպես միջամտություն, մինչդեռ այժմ ինքն է հայտա­րա­րում ընտրություննե­րի վերա­բերյալ դիրքո­րո­շում հայտնե­լու իրա­վունքի մասին։ Առա­քելյա­նը դիտարկում է, որ այս հակա­սությունը ցույց է տալիս երկա­կի մոտե­ցում։  

Քաղա­քա­գե­տը նաև անդրա­դարձավ հիբրի­դա­յին սպառնա­լիքնե­րին՝ նշե­լով, որ Ռուսաստա­նի կողմից աջակցություն առա­ջարկե­լը իրեն հիշեցնում է իրա­վի­ճակ, երբ հենց վտանգի աղբյուրն էառա­ջարկում պաշտպա­նություն։ Առա­քելյա­նի խոսքով՝ ընտրություննե­րին ընդա­ռաջ հնա­րա­վոր է կեղծ տեղե­կատվության և տեղե­կատվա­կան հարձա­կումնե­րի ակտի­վա­ցում, ինչի մասին արդեն վկա­յում են վերջին օրե­րի զարգա­ցումնե­րը։

Էդգար Առա­քելյա­նը պնդեց, որ Հայաստա­նի ներքա­ղա­քա­կան դաշտում կան ուժեր, որոնք, նրա կարծի­քով, ունեն արտա­քին քաղա­քա­կան հովա­նա­վո­րություն։ Նա նշեց Սամվել Կարա­պետյա­նի, Ռոբերտ Քոչարյա­նի և Գագիկ Ծառուկյա­նի անուննե­րը՝ պնդե­լով, որ նրանք ներկա­յացվում են որպես Ռուսաստա­նի համար ցանկա­լի դերա­կա­տարներ։ Առա­քելյա­նը կարծում է, որ այս հանգա­մանքը խոսում է Հայաստա­նի ներքա­ղա­քա­կան գործընթացնե­րի վրա արտա­քին ազդե­ցության փորձե­րի մասին և մինչև ընտրություննե­րը այդ պայքա­րը կարող է սրվել։

Հնա­րա­վոր է արտերկրից ընտրողնե­րի կազմա­կերպված ներգրավման փորձեր լինեն։ Նրա խոսքով՝ նման գործընթացնե­րի մասին արդեն տեղե­կություններ կան, և որոշ քաղա­քա­ցի­ներ կարող են վերա­դառնալ՝ մասնակցե­լու ընտրություննե­րին։ Առա­քելյա­նը կոչ արեց արտերկրում ապրող քաղա­քա­ցի­նե­րին չդառնալ քաղա­քա­կան գործիք և հիշել, որ ընտրություննե­րը վերա­բե­րում են Հայաստա­նի պետա­կա­նության պահպանմա­նը։

Անդրա­դառնա­լով Արցա­խի թեմա­յին՝ Էդգար Առա­քելյա­նը նշեց, որ Ռուսաստա­նի կողմից Ադրբե­ջա­նին տարածքա­յին ամբողջա­կա­նության ճանա­չումը տեղի է ունե­ցել դեռևս 2022 թվա­կա­նին ստո­րագրված համա­ձայնագրով։ Նրա դիտարկմամբ՝ այդ փաստա­թուղթը ենթադրում էր, որ Ռուսաստա­նը չի խոչընդո­տի Ադրբե­ջա­նի կողմից տարածքա­յին ամբողջա­կա­նության վերա­կանգնման գործընթա­ցին։ Առա­քելյա­նը կարծում է, որ հետա­գա­յում Հայաստա­նի հասցեին մեղադրանքնե­րը մանի­պուլյա­ցիա են, քանի որ նախա­պես արդեն ձևա­վորված էին համա­պա­տասխան քաղա­քա­կան պարտա­վո­րություննե­րը։

Էդգար Առա­քելյա­նը եզրա­փա­կեց, որ ներկա­յիս իրա­վի­ճա­կում Հայաստա­նի իշխա­նությունը փորձում է պաշտպա­նել պետա­կան շահե­րը՝ անկախ արտա­քին ճնշումնե­րից։ Նրա խոսքով՝ նախորդ տարի­նե­րի համե­մատ Հայաստա­նը այժմ ավե­լի ինքնուրույն դիրքո­րո­շում է ցուցա­բե­րում, և դա էլ հանգեցնում է արտա­քին դժգո­հություննե­րի։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝