Դիմակնե­րը Մի Կողմ Են Դրվում

Այս համա­տեքստում ձևա­վորվում է ոչ թե «արևմտա­մետ ընդդեմ ռուսա­մետ» պարզ հակադրություն, այլ «դիվերսիֆի­կա­ցիա ընդդեմ միա­կողմա­նի կախվա­ծության» ընտրություն։

Միքա­յել Զոլյան

1inTV‑ն զրուցել է քաղա­քա­գետ 

Միքա­յել Զոլյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվել են Հայաստա­նի նախընտրա­կան գործընթացնե­րը և արտա­քին աշխարհա­քա­ղա­քա­կան ազդե­ցություննե­րի փոխգործակցության վերա­բերյալ տեսա­կետներ։ Զոլյա­նը զուգա­հեռներ է անցկացնում Հունգա­րիա­յի և այլ երկրնե­րի ընտրություննե­րի հետ՝ ընդգծե­լով, թե ինչպես են տարբեր ուժեր օգտա­գործում խաղա­ղության կարգա­խո­սը ընտրողնե­րին մանի­պուլացնե­լու համար: Զոլյա­նը նախազգուշացնում է ռուսա­մետ ուժե­րի կողմից իրա­կա­նացվող հիբրի­դա­յին սպառնա­լիքնե­րի և կեղծ քարոզչության մասին, որոնք նպա­տակ ունեն սրել հակա­մարտություննե­րը տարա­ծաշրջա­նում Ռուսաստա­նի ազդե­ցությունը պահպա­նե­լու համար: Քննարկվում է նաև երի­տա­սարդ ընտրողնե­րի թիրա­խա­վո­րումը և նոր սերնդի քաղա­քա­կան գործիչնե­րի կողմից կիրառվող անկեղծության ու թափանցի­կության նոր ձևա­չա­փե­րը: 

Միքա­յել Զոլյա­նը նշեց, որ ընտրա­կան գործընթացնե­րը պետք է դիտարկել ոչ միայն ներքին, այլև համաեվրո­պա­կան և համաշխարհա­յին համա­տեքստում։ Նրա խոսքով՝ այսօր խաղա­ղությունը դարձել է «պահանջված ապրանք», և տարբեր քաղա­քա­կան ուժեր այն օգտա­գործում են որպես հռե­տո­րա­բա­նություն՝ անկախ իրա­կան մտադրություննե­րից։ Նա դիտարկում է, որ նույն երև­ույթը նկա­տե­լի է տարբեր երկրնե­րում, որտեղ բոլոր կողմե­րը հայտա­րա­րում են խաղա­ղության մասին, բայց դրանց բովանդա­կությունը տարբեր է։

Զոլյա­նը կարծում է, որ Հայաստա­նում ևս տեղի է ունե­ցել հռե­տո­րա­բա­նության փոփո­խություն․ նախկի­նում պատե­րազմա­կան և ռևանշիստա­կան շեշտադրումնե­րով հանդես եկող ուժե­րը այժմ ևս խոսում են խաղա­ղությունից՝ ներկա­յացնե­լով այն որպես «ուժեղ» և «երաշխա­վորված»։ Նրա կարծի­քով՝ սա կարող է լինել ընտրո­ղին մոլո­րեցնե­լու փորձ, քանի որ նույն ուժե­րը նախկի­նում այլ դիրքո­րո­շում ունեին, իսկ նրանց առա­ջարկած մոդե­լը իրա­կա­նում կարող է չբե­րել կայուն խաղա­ղության։

Քաղա­քա­գե­տը շեշտեց, որ եթե Հայաստա­նը կրկին ամբողջությամբ ներգրավվի Ռուսաստա­նի կողմից կառա­վարվող միջնորդա­կան գործընթացնե­րում, ապա հակա­մարտությունը չի լուծվի, այլ կպահպանվի որպես ազդե­ցության լծակ։ Նա ընդգծեց, որ նման մոտե­ցումը ենթադրում է հակա­սություննե­րի մշտա­կան սրում, քանի որ դա բխում է Մոսկվա­յի քաղա­քա­կան շահե­րից։ Զոլյա­նի դիտարկմամբ՝ այս տրա­մա­բա­նությունը բնո­րոշ է հատկա­պես ներկա ռուսա­կան քաղա­քա­կա­նությա­նը, որտեղ հակա­մարտություննե­րը օգտա­գործվում են որպես ազդե­ցության գործիք։

Նա նաև նշեց, որ ընտրություննե­րը աստի­ճա­նա­բար ձեռք են բերում աշխարհա­քա­ղա­քա­կան բաղադրիչ, թեև շարունա­կում են մնալ ներքին հարցե­րի շուրջ պայքար։ Նրա խոսքով՝ Հայաստա­նում ընտրությունը միա­ժա­մա­նակ վերա­բե­րում է թե՛ ներքին կառա­վարման խնդիրնե­րին, թե՛ արտա­քին քաղա­քա­կան ուղղությա­նը։ Զոլյա­նը դիտարկում է, որ այս համա­տեքստում ձևա­վորվում է ոչ թե «արևմտա­մետ ընդդեմ ռուսա­մետ» պարզ հակադրություն, այլ «դիվերսիֆի­կա­ցիա ընդդեմ միա­կողմա­նի կախվա­ծության» ընտրություն։

Զոլյա­նի կարծի­քով՝ արտա­քին դերա­կա­տարնե­րը արդեն բացա­հայտ ձևով արտա­հայտում են իրենց նախընտրություննե­րը, ինչը, նրա գնա­հատմամբ, որոշ չափով ավե­լի թափանցիկ է դարձնում գործընթա­ցը։ Նա կարծում է, որ ընտրողնե­րը պետք է իմա­նան, թե որ ուժը որ արտա­քին կենտրո­նի աջակցությունն ունի, քանի որ դա կարող է ազդել նրանց որոշման վրա։ Միևնույն ժամա­նակ նա զգուշացնում է, որ ավե­լի վտանգա­վոր է այն, երբ քաղա­քա­կան ուժե­րը թաքցնում են իրենց իրա­կան կողմնո­րո­շումը։

Քաղա­քա­գե­տը առանձնացրեց նաև հիբրի­դա­յին ազդե­ցություննե­րի վտանգը՝ ընդգծե­լով, որ կեղծ տեղե­կատվությունը, բոտե­րի ակտի­վությունը և հոգե­բա­նա­կան ճնշման մեխա­նիզմնե­րը արդեն անվտանգա­յին խնդիր են, ոչ թե պարզա­պես քաղա­քա­կան մրցակցության մաս։ Նրա խոսքով՝ նման գործիքնե­րը հատկա­պես վտանգա­վոր են փոքր երկրնե­րի համար, որոնք չունեն բավա­րար ռեսուրսներ դրանց հակազդե­լու համար։

Զոլյա­նը անդրա­դարձավ նաև երի­տա­սարդ ընտրողնե­րի խնդրին՝ նշե­լով, որ նրանք մի կողմից ավե­լի լավ են կողմնո­րոշվում թվա­յին միջա­վայրում, սակայն մյուս կողմից հաճախ չունեն պատմա­կան հիշո­ղություն և կարող են ենթարկվել գաղա­փա­րա­կան մանի­պուլյա­ցիա­նե­րի։ Նա կարծում է, որ կրթա­կան և մշա­կութա­յին միջա­վայրում ձևա­վորված կարծրա­տի­պե­րը կարող են լուրջ ազդե­ցություն ունե­նալ նրանց քաղա­քա­կան ընկա­լումնե­րի վրա։

Նրա դիտարկմամբ՝ ժամա­նա­կա­կից քաղա­քա­կա­նության մեջ մեծ դեր է խաղում նաև քաղա­քա­կան գործչի «անկեղծության» ընկա­լումը։ Զոլյա­նը նշեց, որ ընտրողնե­րը, հատկա­պես երի­տա­սարդնե­րը, ավե­լի շատ ուշադրություն են դարձնում քաղա­քա­կան գործիչնե­րի անձնա­կան վարքին, կենսա­կերպին և «իրա­կան» կերպա­րին, քան պաշտո­նա­կան հայտա­րա­րություննե­րին։ Նրա կարծի­քով՝ սա պայմա­նա­վո­րում է այն, որ ժամա­նա­կա­կից քաղա­քա­կա­նությունում հաջո­ղում են այն գործիչնե­րը, ովքեր ներկա­յա­նում են որպես ավե­լի բաց, անմի­ջա­կան և «ինքնա­տիպ»։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ‘