Նոր Ու Թարմ Գաղա­փարնե­րի Հայաստան

Հայաստա­նը պետք է փոխի իր ընկա­լումը՝ դառնա­լով որակյալ, զարգա­ցած և գրա­վիչ երկիր։ Նրա խոսքով՝ դա կարև­որ է թե՛ զբո­սաշրջության, թե՛ ներդրումնե­րի և թե՛ սփյուռքի ներգրավման համար։

Ալբերտ Գրի­գորյան

1inTV‑ն զրուցել է սփյուռքա­հայ փորձա­գետ Ալբերտ Գրի­գորյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում  քննարկվում է Հայաստա­նի և Ֆրանսիա­յի միջև սպասվող ռազմա­վա­րա­կան գործընկե­րության պայմա­նագրի ստո­րագրումը, որը երկկողմ հարա­բե­րություննե­րը բարձրացնում է որա­կա­կան նոր՝ ինստի­տուցիո­նալ մակարդա­կի: Փորձա­գետ Ալբերտ Գրի­գորյա­նի հետ զրույցի միջո­ցով վերլուծվում է, թե ինչպես է այս փաստա­թուղթը դառնա­լու տնտե­սա­կան և ռազմա­կան զարգացման լոկո­մո­տիվ՝ միա­ժա­մա­նակ ամրապնդե­լով Հայաստա­նի դերը որպես կամուրջ Եվրո­պա­յի, Իրա­նի և Կենտրո­նա­կան Ասիա­յի միջև։

Ալբերտ Գրի­գորյա­նը նախ նշեց, որ մինչև հիմնա­կան հարցին անդրա­դառնա­լը ցանկա­նում է բոլո­րին շնորհա­վո­րել հյուսիս-հարավ ճանա­պարհի կարև­որ հատվա­ծի բացման առթիվ՝ դա դիտարկե­լով որպես տարա­ծաշրջա­նա­յին և ռազմա­վա­րա­կան նշա­նա­կության խոշոր ձեռքբե­րում Հայաստա­նի համար։ Նա ընդգծեց, որ նախա­գի­ծը դեռ ավարտված չէ, բայց արդեն իսկ կարև­որ փուլ է անցել և կարող է էական ազդե­ցություն ունե­նալ երկրի զարգացման վրա։

Անդրա­դառնա­լով Հայաստան-Ֆրանսիա ռազմա­վա­րա­կան գործընկե­րության համա­ձայնագրին՝ Գրի­գորյա­նը նշեց, որ նման պայմա­նագրե­րը հարա­բե­րություննե­րը բարձրացնում են ինստի­տուցիո­նալ մակարդա­կի։ Նրա խոսքով՝ սա նշա­նա­կում է պետություն-պետություն ավե­լի համա­կարգված համա­գործակցություն, ոլորտա­յին աշխա­տանքա­յին խմբե­րի ձևա­վո­րում և ծրագրա­վորված զարգա­ցում տարբեր ուղղություննե­րով։ Նա կարծում է, որ եթե Հայաստա­նի իշխա­նություննե­րը լրջո­րեն մոտե­նան այս գործընթա­ցին, ապա այն կարող է բացել լայն հնա­րա­վո­րություններ և զգա­լիո­րեն խորացնել երկկողմ հարա­բե­րություննե­րը։

Գրի­գորյա­նը նաև դիտարկեց, որ մինչ այժմ քաղա­քա­կան հարա­բե­րություննե­րը բարձր մակարդա­կի վրա են եղել, բայց տնտե­սա­կան համա­գործակցությունը հետ է մնա­ցել։ Նրա գնա­հատմամբ՝ ներկա­յիս փուլը հնա­րա­վո­րություն է տալիս այդ բացը լրացնել, հատկա­պես հաշվի առնե­լով խաղա­ղության օրա­կարգը, որը Հայաստա­նը դարձնում է ավե­լի գրա­վիչ արտա­քին ներդրողնե­րի համար։ Նա ընդգծեց, որ մեծ ծրագրե­րը կարող են դառնալ «լոկո­մո­տիվ», որոնք իրենց հետ կբե­րեն նաև փոքր և միջին բիզնե­սի զարգա­ցում։

Ալբերտ Գրի­գորյա­նը նաև նշեց, որ ընթա­ցիկ գործընթացնե­րը շարունա­կա­կան բնույթ ունեն՝ կապված նախորդ ամիսնե­րի տնտե­սա­կան և գործա­րար շփումնե­րի ակտի­վացման հետ։ Նրա խոսքով՝ առա­ջի­կա բարձր մակարդա­կի հանդի­պումնե­րը պետք է դիտարկել որպես այդ շղթա­յի տրա­մա­բա­նա­կան շարունա­կություն։

Խոսե­լով տարա­ծաշրջա­նա­յին համա­տեքստից՝ Գրի­գորյա­նը ընդգծեց, որ Հայաստա­նը իր աշխարհագրա­կան դիրքով կարող է դառնալ կարև­որ հանգույց, եթե հաջողվի վերջնա­կա­նա­պես ամրապնդել խաղա­ղությունը հարև­աննե­րի հետ։ Նա նշեց, որ դա կբա­ցի հնա­րա­վո­րություններ դեպի Միջին Ասիա, Պարսից ծոցի երկրներ և ավե­լի լայն շուկա­ներ։ Նրա դիտարկմամբ՝ Հայաստա­նը կարող է դառնալ էներգե­տիկ և տնտե­սա­կան միջանցք՝ արտա­հա­նե­լով էլեկտրաէ­ներգիա, շինանյութ և այլ ռեսուրսներ։

Նա նաև կարծում է, որ Ֆրանսիա­յի ներկա­յությունը Հայաստա­նում կարող է դառնալ կամուրջ դեպի այլ տարա­ծաշրջաններ, ներառյալ Եվրա­սիան և Միջին Ասիան։ Նրա խոսքով՝ ամեն ինչ կախված է նրա­նից, թե ինչ առա­ջարկնե­րով է Հայաստա­նը ներկա­յա­նում միջազգա­յին գործընկերնե­րին։

Պաշտպա­նա­կան ոլորտի վերա­բերյալ Գրի­գորյա­նը նշեց, որ Ֆրանսիան ունի լուրջ տեխնո­լո­գիա­կան և ռազմա­կան պոտենցիալ։ Նա ընդգծեց, որ այդ համա­գործակցությունը կարող է նպաստել Հայաստա­նի պաշտպա­նա­կան համա­կարգի արդիա­կա­նացմա­նը։ Նրա կարծի­քով՝ արդեն կա կամք և գործընթաց, որը կարող է կոնկրետ արդյունքներ տալ, ներառյալ զինտեխնի­կա­յի մատա­կա­րա­րումնե­րը և մասնա­գի­տա­կան աջակցությունը։

Գրի­գորյա­նը նաև անդրա­դարձավ Ֆրանսիա­յի դերին Եվրո­պա­յում՝ նշե­լով, որ այն ունի ինքնուրույն քաղա­քա­կա­նություն և կարև­որ ազդե­ցություն։ Նրա համոզմամբ՝ Ֆրանսիա­յի աջակցությունը կարող է փոխել Հայաստա­նի նկատմամբ ընդհա­նուր եվրո­պա­կան վերա­բերմունքը և խթա­նել նոր համա­գործակցություններ տարբեր ոլորտնե­րում, օրի­նակ՝ էներգե­տի­կա­յի և ենթա­կա­ռուցվածքնե­րի։

Տնտե­սա­կան հնա­րա­վո­րություննե­րի համա­տեքստում նա օրի­նակ բերեց էներգե­տիկ նախագծե­րը՝ ընդգծե­լով, որ Եվրո­պան ունի պահանջարկ, իսկ Հայաստա­նը կարող է դառնալ մատա­կա­րար՝ համա­պա­տասխան ենթա­կա­ռուցվածքնե­րի զարգացման դեպքում։ Նա նաև նշեց տուրիզմի ոլորտը՝ որպես մեծ ներուժ ունե­ցող ուղղություն, հատկա­պես տարա­ծաշրջա­նա­յին փոփո­խություննե­րի ֆոնին։

Սփյուռքի վերա­բերյալ Ալբերտ Գրի­գորյա­նը արտա­հայտեց ավե­լի լայն գաղա­փա­րա­կան մոտե­ցում։ Նա նշեց, որ ժամա­նակն է վերա­նա­յել հայկա­կան ինքնության բովանդա­կությունը և հարմարվել նոր իրա­կա­նությա­նը՝ անկախ պետա­կա­նության պայմաննե­րում։ Նրա կարծի­քով՝ պետք է կենտրո­նա­նալ տարա­ծաշրջա­նա­յին ինտեգրման, լեգի­տի­մության և գործնա­կան զարգացման վրա։

Գրի­գորյա­նը նաև շեշտեց մշա­կութա­յին քաղա­քա­կա­նության կարև­ո­րությունը՝ նշե­լով, որ Հայաստա­նը պետք է ստեղծի համաշխարհա­յին մակարդա­կի մշա­կութա­յին արտադրանք՝ ֆիլմեր, պատմություններ, որոնք կներկա­յացնեն հայկա­կան պատմությունն ու ինքնությունը ժամա­նա­կա­կից լեզվով։ Նա օրի­նակ բերեց Սասունցի Դավթի, քրիստո­նեության ընդունման և այբուբե­նի ստեղծման թեմա­նե­րը՝ որպես գլո­բալ հետաքրքրություն ներկա­յացնող սյուժե­ներ։

Վերջում նա ընդգծեց նաև հոգե­բա­նա­կան գործո­նը՝ նշե­լով, որ Հայաստա­նը պետք է փոխի իր ընկա­լումը՝ դառնա­լով որակյալ, զարգա­ցած և գրա­վիչ երկիր։ Նրա խոսքով՝ դա կարև­որ է թե՛ զբո­սաշրջության, թե՛ ներդրումնե­րի և թե՛ սփյուռքի ներգրավման համար։

Աղբյուրը՝ https://youtu.be/Gjdu9AhFLKY?si=oKajJe7AD9DOdqt3