Դեպի Իրա­կան Ինքնիշխա­նություն

Թեև Ադրբե­ջա­նը փորձում է քննա­դա­տել եվրո­պա­կան կառույցնե­րին, այնուա­մե­նայնիվ շահագրգռված է Եվրա­միության հետ հարա­բե­րություննե­րի խորացմամբ, հատկա­պես էներգե­տիկ և ներդրումա­յին ոլորտնե­րում։  

Գիորգի Թումասյան

1inTV‑ն զրուցել է միջազգա­յին հարա­բե­րություննե­րի փորձա­գետ Գիորգի Թումասյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվում է Երև­ա­նում անցկացվող Եվրո­պա­կան քաղա­քա­կան համայնքի գագաթնա­ժո­ղո­վը, որը դիտարկվում է որպես Հայաստա­նի համար պատմա­կան շրջա­դարձա­յին իրա­դարձություն։ Ընդգծվում է երկրի անցումը ռուսա­կան ազդե­ցության գոտուց դեպի լիա­կա­տար ինքնիշխա­նություն և եվրո­պա­կան ընտա­նի­քին մերձե­ցում, ինչը փաստվում է բազմա­թիվ բարձրաստի­ճան արևմտյան առաջնորդնե­րի աննա­խա­դեպ այցե­րով։ Քննարկումնե­րի առանցքում են տարա­ծաշրջա­նա­յին անվտանգությունը, Ադրբե­ջա­նի հետ խաղա­ղության հաստատման գործընթա­ցը և տնտե­սա­կան ու էներգե­տիկ դիվերսիֆի­կա­ցիան։ Նշվում է, որ Հայաստա­նի ժողովրդա­վա­րա­կան դիմա­կա­յունությունը և հավա­սա­րակշռված արտա­քին քաղա­քա­կա­նությունը նոր հնա­րա­վո­րություններ են բացում պետա­կա­նության ամրապնդման համար։

Գիորգի Թումասյա­նը նշեց, որ Ֆրանսիան, որի ժողովրդա­վա­րությունը հիմնված է հեղա­փո­խա­կան արժեքնե­րի վրա, լավ է հասկա­նում հայկա­կան հեղա­փո­խության նշա­նա­կությունը։ Նրա խոսքով՝ այդ գործընթա­ցը, հայ ժողովրդի ջանքե­րով և Նիկոլ Փաշինյա­նի մասնակցությամբ, բերել է նրան, որ Հայաստա­նը Ռուսաստա­նի արբանյա­կից փաստա­ցի դարձել է ինքնիշխան պետություն։ Թումասյա­նը դիտարկում է, որ այսօրվա բարձր մակարդա­կի վստա­հությունը եվրո­պա­կան երկրնե­րի կողմից և նման մասշտա­բի գագաթնա­ժո­ղո­վի անցկա­ցումը Հայաստա­նում վկա­յում են երկրի արտա­քին քաղա­քա­կա­նության արդյունա­վե­տության մասին։ Նա կարծում է, որ Ֆրանսիա­յի նման գնա­հա­տա­կա­նը նաև հաստա­տում է Հայաստա­նի բալանսա­վորված արտա­քին քաղա­քա­կա­նության ճշգրտությունը։

Անդրա­դառնա­լով Ադրբե­ջա­նի նախա­գա­հի հայտա­րա­րություննե­րին՝ Թումասյա­նը նշեց, որ Հայաստա­նի վերա­բերյալ հնչեցված գնա­հա­տա­կաննե­րը ընդհա­նուր առմամբ դրա­կան էին։ Նրա խոսքով՝ Ալիևը խոսել է խաղա­ղության գործընթա­ցի կարև­ո­րության մասին, ինչը համա­հունչ է արդեն ձևա­վորված քաղա­քա­կա­նությա­նը։ Միա­ժա­մա­նակ նա ընդգծեց, որ եվրո­պա­կան կառույցնե­րի հասցեին հնչեցված քննա­դա­տություննե­րը Ադրբե­ջա­նի ներքա­ղա­քա­կան օրա­կարգի մաս են։ Թումասյա­նը դիտարկում է, որ թեև Ադրբե­ջա­նը փորձում է քննա­դա­տել եվրո­պա­կան կառույցնե­րին, այնուա­մե­նայնիվշա­հագրգռված է Եվրա­միության հետ հարա­բե­րություննե­րի խորացմամբ, հատկա­պես էներգե­տիկ և ներդրումա­յին ոլորտնե­րում։ Նա կարծում է, որ հայ-ադրբե­ջա­նա­կան հարա­բե­րություննե­րի կայուն բարե­լա­վումը կարող է ազդել նաև այդ հարա­բե­րություննե­րի որա­կի վրա։

Գերի­նե­րի հարցի վերա­բերյալ փորձա­գե­տը նշեց, որ հնա­րա­վոր է առա­ջընթաց։ Նա ասաց, որ Հայաստա­նը ընտրել է հարա­բե­րություննե­րի բարե­լավման ճանա­պարհը՝ փոխա­րե­նը հարցը միջազգա­յին հարթակնե­րում սրե­լու։ Թումասյա­նը կարծում է, որ այս մոտե­ցումը կարող է հանգեցնել ավե­լի դրա­կան արդյունքնե­րի, քանի որ թույլ է տալիս խուսա­փել հակա­մարտության նոր սրա­ցումից։

Զելենսկու այցի վերա­բերյալ Թումասյա­նը նշեց, որ այն բնա­կան է միջազգա­յին գագաթնա­ժո­ղո­վի շրջա­նա­կում։ Նրա խոսքով՝ Հայաստա­նը չէր կարող չհրա­վի­րել Ուկրաի­նա­յին, և դա Ռուսաստա­նի դեմ ուղղված քայլ չէ։ Նա ընդգծեց, որ հայ-ուկրաի­նա­կան հարա­բե­րություննե­րը պատմա­կան և կարև­որ են, և Հայաստա­նը պետք է զարգացնի հարա­բե­րություննե­րը բոլոր պետություննե­րի հետ՝ որպես ինքնիշխան երկիր։ Թումասյա­նը նաև դիտարկեց, որ եթե Ռուսաստա­նը դժգոհ է, ապա պետք է հաշվի առնի նաև իր հարա­բե­րություննե­րը Ադրբե­ջա­նի հետ։

Եվրա­միությանն անդա­մակցության թեմա­յով Թումասյա­նը նշեց, որ որո­շումը պետք է կայացնի Հայաստա­նը, սակայն ներկա­յումս աշխարհա­քա­ղա­քա­կան պայմաննե­րը չեն նպաստում արագ քայլե­րի։ Նրա կարծի­քով՝ անհրա­ժեշտ է աստի­ճա­նա­կան մոտե­ցում՝ բարե­փո­խումնե­րի, չափա­նիշնե­րի համա­պա­տասխա­նեցման և տնտե­սա­կան դիվերսիֆի­կացման միջո­ցով։ Նա ընդգծեց, որ կարև­որ է նաև տարա­ծաշրջա­նա­յին գործոննե­րը, հատկա­պես Վրաստա­նի դերը որպես կապող օղակ։

Ամփո­փե­լով՝ Թումասյա­նը նշեց, որ գագաթնա­ժո­ղո­վը կարև­որ ազդակ է Հայաստա­նի համար՝ ցույց տալով արտա­քին քաղա­քա­կան հաջո­ղություննե­րը։ Նա կարծում է, որ հասա­րա­կությունը տեսնում է ձեռքբե­րումնե­րը՝ խաղա­ղություն, կայունություն, բազմա­վեկտոր քաղա­քա­կա­նություն և միջազգա­յին վստա­հություն։ Նրա խոսքով՝ այս զարգա­ցումնե­րը կարող են ազդե­ցություն ունե­նալ առա­ջի­կա ընտրություննե­րի վրա, քանի որ քաղա­քա­ցի­նե­րը տեսնում են պետության զարգացման ուղղությունը և արդյունքնե­րը։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝