Հայաստա­նի Դերը Մեծա­ցել Ու Կարև­որվել Է

Ֆրանսիա­յի հետ համա­գործակցությունը գնա­լով ավե­լի է ընդգծվե­լու հատկա­պես ռազմա­կան ոլորտում, ներառյալ ոչ միայն սպա­ռա­զի­նության գնումը, այլև հնա­րա­վոր համա­տեղ արտադրությունը և գիտա­հե­տա­զո­տա­կան ծրագրե­րը։

Դավիթ Պետրոսյան

1inTV‑ը զրուցել է Բուշի անվան կառա­վարման և հանրա­յին ծառա­յության դպրո­ցի հետա­զո­տող Դավիթ Պետրոսյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվել է Երև­ա­նում մեկնարկած Եվրո­պա­կան քաղա­քա­կան համայնքի գագաթնա­ժո­ղո­վի նշա­նա­կությունը, որը դիտարկվում է որպես Հայաստա­նի անկա­խության պատմության ամե­նա­մասշտա­բա­յին միջազգա­յին իրա­դարձությունը: Ընդգծվում է Հայաստա­նի արտա­քին քաղա­քա­կա­նության դիվերսիֆի­կա­ցիան և Արևմուտքի հետ հարա­բե­րություննե­րի խորա­ցումը, ինչը փաստա­ցի հերքում է այն թեզը, թե երկի­րը միջազգա­յին մեկուսացման մեջ է: Հիմնա­կան շեշտադրումնե­րը կատարվում են Ֆրանսիա­յի հետ ռազմա­վա­րա­կան գործընկե­րության, անվտանգա­յին նոր կարո­ղություննե­րի ձևա­վորման և Եվրա­միության հետ վիզա­նե­րի ազա­տա­կա­նացման հեռանկարնե­րի վրա: Վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ նմա­նօ­րի­նակ բարձր մակարդա­կի հանդի­պումնե­րը ամրապնդում են Հայաստա­նի ինքնիշխա­նությունը և ստեղծում են նոր հարթակներ տարա­ծաշրջա­նա­յին մարտահրա­վերնե­րի ու տնտե­սա­կան զարգացման շուրջ երկխո­սության համար:

Դավիթ Պետրոսյան նշեց, որ Երև­ա­նում անցկացվող Եվրո­պա­կան քաղա­քա­կան համայնքի գագաթնա­ժո­ղո­վը Հայաստա­նի համար միանշա­նակ դրա­կան և բազմա­շերտ նշա­նա­կություն ունե­ցող իրա­դարձություն է։ Նրա գնա­հատմամբ՝ այն կարե­լի է դիտարկել երեք հիմնա­կան մակարդակնե­րում՝ աշխարհա­քա­ղա­քա­կան, տարա­ծաշրջա­նա­յին և ներքա­ղա­քա­կան։

Աշխարհա­քա­ղա­քա­կան առումով կարև­որ է հասկա­նալ, թե ինչ փուլում է գտնվում Եվրոպան․նրա դիտարկմամբ՝ Եվրո­պա­կան միությունը աստի­ճա­նա­բար տնտե­սա­կան գերտե­րությունից վերածվում է նաև ռազմա­կան ազդե­ցիկ կենտրո­նի, հատկա­պես այն պայմաննե­րում, երբ ԱՄՆ‑ն նվա­զեցնում է իր ռազմա­կան ներկա­յությունը Եվրո­պա­յում։ Այս համա­տեքստում, նրա խոսքով, Եվրո­պա­յի դերա­կա­տա­րության աճը Հայաստա­նի համար կարև­որ հնա­րա­վո­րություն է, քանի որ աշխարհագրա­կան և քաղա­քա­կան առումնե­րով համա­գործակցությունջ կարող է դառնալ ավե­լի խորքա­յին և ազդե­ցիկ։

Տարա­ծաշրջա­նա­յին մակարդա­կում, ըստ Դավիթ Պետրոսյա­նի, Հայաստա­նի առաջնա­հերթություննե­րը կապված են սեփա­կան կարո­ղություննե­րի զարգացման, պաշտպա­նունա­կության բարձրացման և արտա­քին կախվա­ծություննե­րի նվա­զեցման հետ։ Նա ընդգծեց, որ այդ գործընթա­ցում առանձնա­հա­տուկ նշա­նա­կություն ունեն ռազմա­կան և տնտե­սա­կան ուղղություննե­րը։ Նրա կարծի­քով՝ Ֆրանսիա­յի հետ համա­գործակցությունը գնա­լով ավե­լի է ընդգծվե­լու հատկա­պես ռազմա­կան ոլորտում, ներառյալ ոչ միայն սպա­ռա­զի­նության գնումը, այլև հնա­րա­վոր համա­տեղ արտադրությունը և գիտա­հե­տա­զո­տա­կան ծրագրե­րը։

Տնտե­սա­կան ուղղության վերա­բերյալ Պետրոսյա­նը նշեց, որ այստեղ դեռ մեծ չօգտա­գործված ներուժ կա։ Նա կարծում է, որ նման հարթակնե­րը հնա­րա­վո­րություն են տալիս վերա­նա­յել արդեն գոյություն ունե­ցող համա­գործակցություննե­րը, բացել նոր շուկա­ներ հայկա­կան արտադրողնե­րի համար և Հայաստա­նը դարձնել ավե­լի գրա­վիչ եվրո­պա­կան ներդրողնե­րի համար։

Անդրա­դառնա­լով Հայաստան–Ֆրանսիա հարա­բե­րություննե­րին՝ Պետրոսյա­նը նկա­տեց, որ ռազմա­վա­րա­կան համա­գործակցության խորա­ցումը կարող է ունե­նալ կոնկրետ կիրա­ռա­կան արդյունքներ՝ էներգե­տի­կա­յի, տեխնո­լո­գիա­նե­րի և ենթա­կա­ռուցվածքնե­րի ոլորտնե­րում։ Նրա խոսքով՝ նման համա­գործակցություննե­րը պարզա­պես քաղա­քա­կան հայտա­րա­րություններ չեն, այլ կոնկրետ ծրագրե­րի տեսքով իրա­կա­նացվող գործընթացներ, որոնք ուղղված են Հայաստա­նի թույլ կողմե­րի ամրապնդմա­նը և առա­վե­լություննե­րի զարգացմա­նը։

Ներքա­ղա­քա­կան ազդե­ցության վերա­բերյալ Դավիթ Պետրոսյա­նը դիտարկում է, որ այս գագաթնա­ժո­ղո­վը նաև ուղերձ է այն պնդումնե­րին, թե Հայաստա­նը միջազգա­յին դերա­կա­տարնե­րի համար հետաքրքիր չէ։ Նրա խոսքով՝ նման լայնա­մասշտաբ մասնակցությունը ցույց է տալիս հակա­ռա­կը՝ Հայաստա­նը դիտարկվում է որպես կարև­որ գործընկեր, հատկա­պես որպես տարա­ծաշրջա­նում ժողովրդա­վա­րա­կան համա­կարգ ունե­ցող պետություն։ Այս իրա­դարձությունը, ամե­նայն հավա­նա­կա­նությամբ, դրա­կան ազդե­ցություն կունե­նա գործող իշխա­նության վարկա­նի­շի վրա և միա­ժա­մա­նակ կթուլացնի այն քաղա­քա­կան ուժե­րի դիրքե­րը, որոնք կասկա­ծի տակ են դնում արևմտյան ուղղությամբ համա­գործակցության արդյունա­վե­տությունը։

Անդրա­դառնա­լով հայ գերի­նե­րի հարցին՝ Պետրոսյա­նը նշեց, որ միջազգա­յին գործընկերնե­րի կողմից հնչող հայտա­րա­րություններն ու բանակցություննե­րը կարող են ժամա­նա­կի ընթացքում որո­շա­կի ազդե­ցություն ունե­նալ, սակայն կոնկրետ արդյունքնե­րի վերա­բերյալ կանխա­տե­սումնե­րը դժվար են։ Նրա խոսքով՝ այդ հարցը Ադրբե­ջա­նի համար կարև­որ բանակցա­յին լծակ է, և դրա լուծումը կախված է ավե­լի լայն քաղա­քա­կան գործընթացնե­րից։

Գագաթնա­ժո­ղո­վի միջազգա­յին արձա­գանքի վերա­բերյալ նա նշեց, որ ընդհա­նուր տպա­վո­րություննե­րը դրա­կան են։ Նրա դիտարկմամբ՝ վերջին տարի­նե­րին Հայաստա­նի արտա­քին քաղա­քա­կան ակտի­վությունն ու բազմա­կողմ հարա­բե­րություննե­րի խորա­ցումը արդեն նկա­տե­լի են միջազգա­յին մակարդա­կում, և այս միջո­ցա­ռումը այդ գործընթա­ցի կարև­որ ամրագրումնե­րից մեկն է։

Պետրոսյա­նը կարև­ո­րեց նաև Հայաստան-Եվրա­միություն հարա­բե­րություննե­րի զարգացման հեռանկա­րը՝ ընդգծե­լով, որ նման հարթակնե­րը հնա­րա­վո­րություն են տալիս Հայաստա­նին դուրս գալ նախկին «սատե­լիտ պետության» ընկա­լումից և ներկա­յացնել իրեն որպես ինքնուրույն դերա­կա­տար։

Հայաստան-Թուրքիա և Հայաստան-Ադրբե­ջան հարա­բե­րություննե­րի համա­տեքստում նա նշեց, որ նման հանդի­պումնե­րը կարև­որ են երկխո­սության պահպանման և գործընթացնե­րի առաջմղման համար։ Նրա կարծի­քով՝ սահմա­նա­զատման և հարա­բե­րություննե­րի կարգա­վորման ուղղությամբ ցանկա­ցած շփում արդեն իսկ դրա­կան քայլ է, քանի որ նպաստում է կայունության պահպանմա­նը։

Անդրա­դառնա­լով միջազգա­յին հարա­բե­րություննե­րի տրա­մա­բա­նությա­նը՝ Դավիթ Պետրոսյա­նը ընդգծեց, որ պետություննե­րը գնա­հատվում են ոչ թե համակրանքի, այլ իրենց ուժի, կարո­ղություննե­րի և առա­ջարկնե­րի հիման վրա։ Նրա խոսքով՝ որքան Հայաստա­նը կարո­ղա­նա ամրապնդել իր դիրքե­րը, այնքան կբարձրա­նա նրա արժե­քը նաև մյուս երկրնե­րի համար։ Հայաստա­նի արտա­քին քաղա­քա­կա­նության դիվերսիֆի­կա­ցումը բնա­կան և տրա­մա­բա­նա­կան գործընթաց է․երկիրըշարունակում է պահպա­նել հարա­բե­րություննե­րըա­վանդա­կան գործընկերնե­րի հետ, սակայնմիա­ժա­մա­նակ փորձում է գտնել նոր հնա­րա­վո­րություններ՝ հատկա­պես անվտանգա­յին և տնտե­սա­կան ոլորտնե­րում։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝