Հրվ․ Կովկա­սին Մտա­վոր Հեղա­փո­խություն Է Անհրա­ժեշտ

Վրաստա­նի փորձը կարող է օգտա­կար լինել Հայաստա­նի համար՝ հատկա­պես սխալնե­րից դասեր քաղե­լու տեսանկյունից։ Անհրա­ժեշտ է ոչ միայն վերլուծել այդ փորձը, այլ նաև կիրա­ռել համա­պա­տասխան հետև­ություններ քաղա­քա­կան պրակտի­կա­յում։

Վիկտոր Կիպիա­նի

1inTV‑ն զրուցել է «Նախ և առաջ Վրաստան» նախա­ձեռնության ղեկա­վար Վիկտոր Կիպիա­նիի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվում են Վրաստա­նի և Հայաստա­նի եվրո­պա­կան հեռանկարնե­րը՝ շեշտադրե­լով երկու երկրնե­րի քաղա­քա­կան շահե­րի նույնա­կա­նությունը: Ընդգծվում է այն, որ տարա­ծաշրջա­նի առա­ջընթա­ցի համար անհրա­ժեշտ է մտա­վոր հեղա­փո­խություն, որը թույլ կտա վերջնա­կա­նա­պես հաղթա­հա­րել խորհրդա­յին մտա­ծե­լա­կերպը և «հոմո սովե­տի­կուսի» մնա­ցուկնե­րը։ Զրուցա­կիցնե­րը մտա­հո­գություն են հայտնում Վրաստա­նի եվրաինտեգրման գործընթա­ցի կասեցման և ժողովրդա­վա­րա­կան արժեքնե­րից նահանջի վերա­բերյալ՝ միա­ժա­մա­նակ ընդգծե­լով Հայաստա­նի և Վրաստա­նի՝ որպես միասնա­կան տանդե­մի հանդես գալու կարև­ո­րությունը։ Շեշտվում է ռազմա­վա­րա­կան համա­գործակցություն և տարա­ծաշրջա­նա­յին կոմունի­կա­ցիա­նե­րի զարգա­ցում՝ արևմտյան գործընկերնե­րի հետ հարա­բե­րություննե­րում ավե­լի ինքնիշխան և մրցունակ դիրքե­րից հանդես գալու համար։

Վիկտոր Կիպիա­նին նշեց, որ Եվրո­պա­կան քաղա­քա­կան համայնքի գագաթնա­ժո­ղո­վը սկզբնա­պես նախա­տեսվում էր անցկացնել Վրաստա­նում, սակայն իրա­վի­ճա­կը վերջին տարի­նե­րին կտրուկ փոխվել է։ Նրա դիտարկմամբ՝ եվրո­պա­կան ինտեգրման գործընթա­ցը փաստա­ցի կասեցվել է, ինչի պատճա­ռը նաև Վրաստա­նի վարչա­պե­տի հայտա­րա­րություններն էին։ Կիպիա­նին ընդգծեց, որ այսօր Վրաստա­նը հեռա­ցել է այն տեմպից և բովանդա­կությունից, որն ուներ եվրաինտեգրման նախորդ փուլե­րում, և այդ պատճա­ռով էլ գագաթնա­ժո­ղո­վի անցկա­ցումը Թբի­լի­սիում այլևս հնա­րա­վոր չդարձավ։ Միևնույն ժամա­նակ նա կարև­ո­րեց, որ միջո­ցա­ռումն անցկացվում է Երև­ա­նում՝ դա դիտարկե­լով որպես նշա­նա­կա­լի իրա­դարձություն Հայաստա­նի համար՝ թե՛ տարա­ծաշրջա­նա­յին, թե՛ միջազգա­յին դիրքա­վորման տեսանկյունից։

Նա հավե­լեց, որ Հայաստա­նի եվրաինտեգրման գործընթա­ցում արձա­նագրվող հաջո­ղություննե­րը անուղղա­կիո­րեն կազդեն նաև Վրաստա­նի ներքա­ղա­քա­կան կյանքի վրա՝ ընդգծե­լով երկու երկրնե­րի փոխկա­պակցվա­ծությունը եվրո­պա­կան ուղղությամբ։

Վիկտոր Կիպիա­նին նշեց, որ Վրաստա­նը երկար տարի­ներ եղել է տարա­ծաշրջա­նի առա­ջա­տա­րը եվրո­պա­կան ինտեգրման գործընթա­ցում, սակայն վերջին շրջա­նում նկատվում է հետընթաց՝ ինչպես օրենսդրա­կան, այնպես էլ ինստի­տուցիո­նալ մակարդակնե­րում։ Նրա խոսքով՝ ընդունված մի շարք օրենքներ հակա­սում են եվրո­պա­կան արժեքնե­րին ոչ միայն ձևա­կան, այլ նաև բովանդա­կա­յին առումով։ Նա նաև նշեց, որ երկրում աճել է քաղա­քա­կան գործընթացնե­րի ոչ թափանցի­կությունը, թուլա­ցել է ինստի­տուցիո­նալ կառա­վա­րումը, իսկ իշխա­նություննե­րի հռե­տո­րա­բա­նությունը եվրո­պա­կան գործընկերնե­րի նկատմամբ դարձել է կոշտ և անընդունե­լի։

Կիպիա­նին ընդգծեց, որ ստեղծվել է մի իրա­վի­ճակ, որտեղ նախկին գործընկերնե­րը ներկա­յացվում են որպես հակա­ռա­կորդներ, իսկ հակա­ռա­կորդնե­րը՝ որպես գործընկերներ։ Նրա գնա­հատմամբ՝ այս ամե­նը հանգեցրել է նրան, որ Վրաստա­նի և Եվրա­միության միջև իրա­վա­կան ու քաղա­քա­կան համա­պա­տասխա­նությունը ներկա­յումս գտնվում է ցածր մակարդա­կի վրա, ինչը նաև ազդել է գագաթնա­ժո­ղո­վի անցկացման վայրի ընտրության վրա։

Խոսե­լով ներքա­ղա­քա­կան իրա­վի­ճա­կի մասին՝ Վիկտոր Կիպիա­նին դիտարկեց, որ Վրաստա­նում ձևա­վորվել է մի համա­կարգ, որը որո­շա­կիո­րեն հիշեցնում է խորհրդա­յին կառա­վարման մոդե­լը։ Նա նշեց, որ «հոմո սովե­տի­կուս» մտա­ծո­ղությունը դեռևս առկա է հասա­րա­կության մեջ, և դա խոչընդո­տում է ժողովրդա­վա­րացման գործընթացնե­րին։ Նրա կարծի­քով՝ ժողովրդա­վա­րությունը մշտա­կան գործընթաց է, որը պահանջում է շարունա­կա­կան զգո­նություն՝ հատկա­պես հաշվի առնե­լով տարա­ծաշրջա­նի բարդ աշխարհա­քա­ղա­քա­կան միջա­վայրը։ Վրաստա­նի փորձը կարող է օգտա­կար լինել Հայաստա­նի համար՝ հատկա­պես սխալնե­րից դասեր քաղե­լու տեսանկյունից։ Նա կարծում է, որ անհրա­ժեշտ է ոչ միայն վերլուծել այդ փորձը, այլ նաև կիրա­ռել համա­պա­տասխան հետև­ություններ քաղա­քա­կան պրակտի­կա­յում։

Տնտե­սա­կան հարա­բե­րություննե­րի համա­տեքստում Վիկտոր Կիպիա­նին նշեց, որ Վրաստա­նը մի ժամա­նակ կարո­ղա­ցել էր դիվերսիֆի­կացնել իր շուկա­նե­րը՝ օգտվե­լով Եվրա­միության հետ ազատ առևտրի համա­ձայնագրից, սակայն վերջին տարի­նե­րին կրկին աճել է կախվա­ծությունը ռուսա­կան շուկա­յից։ Նրա խոսքով՝ տնտե­սա­կան տրա­մա­բա­նությունը հաճախ զոհա­բերվում է քաղա­քա­կան շահե­րին, ինչը վտանգա­վոր միտում է։ Նա նաև ընդգծեց, որ Ուկրաի­նա­յում պատե­րազմը արա­գացրել է տարա­ծաշրջա­նում ընթա­ցող գործընթացնե­րը՝ խորացնե­լով քաղա­քա­կան և տնտե­սա­կան կախվա­ծություննե­րը։ Կիպիա­նին կարծում է, որ ներկա­յիս զարգա­ցումնե­րը պետք է դիտարկել ոչ միայն Վրաստա­նի ներքին քաղա­քա­կա­նության, այլ ավե­լի լայն՝ աշխարհա­քա­ղա­քա­կան համա­տեքստում։

Անդրա­դառնա­լով ապա­գա­յին՝ Վիկտոր Կիպիա­նին նշեց, որ հնա­րա­վոր է նոր աշխարհա­քա­ղա­քա­կան բաժա­նում՝ ազդե­ցության գոտի­նե­րի վերաձևմամբ։ Նրա կարծի­քով՝ նման գործընթացնե­րը անխուսա­փե­լի են, և փոքր երկրնե­րը պետք է իրա­տե­սո­րեն գնա­հա­տեն իրենց հնա­րա­վո­րություննե­րը՝ միա­ժա­մա­նակ չընկնե­լով զոհի հոգե­բա­նության մեջ։ Պետություննե­րը պետք է ձգտեն մասնակցել իրենց վերա­բերյալ որո­շումնե­րի կայացմա­նը և չսահմա­նա­փակվեն արտա­քին ուժե­րի ազդե­ցությամբ։ Կիպիա­նին կարև­ո­րեց ակտիվ քաղա­քա­կան դիրքո­րոշման անհրա­ժեշտությունը՝ հատկա­պես փոքր պետություննե­րի համար։

Վերջում, անդրա­դառնա­լով տարա­ծաշրջա­նա­յին հաղորդակցություննե­րին, Վիկտոր Կիպիա­նին նշեց, որ Հարա­վա­յին Կովկա­սում ձևա­վորվում է նոր մրցակցա­յին միջա­վայր, որտեղ նախկին մենաշնորհա­յին դիրքե­րը կորցնում են իրենց նշա­նա­կությունը։ Նրա խոսքով՝ տարա­ծաշրջա­նը պետք է անցում կատա­րի հակա­մարտություննե­րից դեպի համա­գործակցություն՝ դառնա­լով տնտե­սա­կան զարգացման և կայունության գոտի։Անհրաժեշտ է ձևա­վո­րել ընդհա­նուր տարա­ծաշրջա­նա­յին մոտե­ցում՝ հիմնված համա­գործակցության և փոխշա­հա­վե­տության վրա։ Նա կարծում է, որ Հարա­վա­յին Կովկա­սը կարող է դառնալ զարգացման հարթակ, եթե երկրնե­րը կարո­ղա­նան հաղթա­հա­րել անցյա­լի հակա­սություննե­րը և կենտրո­նա­նալ ընդհա­նուր շահե­րի վրա։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ(ռուսերեն բնօ­րի­նա­կով)՝