Հայաստա­նում Մաֆիան Գլխատված Է

Առանց քաղա­քա­կան որոշման նման զարգա­ցումներ հնա­րա­վոր չէին լինի, այդ ժամա­նա­կա­հատվա­ծում քաղա­քա­կան համա­կարգի առանցքա­յին դերա­կա­տարնե­րից մեկը եղել է Ռոբերտ Քոչարյա­նը։ Այսօրվա իշխա­նության տրա­մա­բա­նության մեջ նման անո­րո­շություննե­րը անընդունե­լի են և պահանջում են հստակ պատասխաններ։ 

Անդրա­նիկ Քոչարյան

Ներկա­յացնում ենք ՀՀ Ազգա­յին ժողո­վի պատգա­մա­վոր, ՀՀ ԱԺ պաշտպա­նության եւ անվտանգության հարցե­րի մշտա­կան հանձնա­ժո­ղո­վի նախա­գահ Անդրա­նիկ Քոչարյա­նի ելույթը, որն ուղղված է ՀՀ գլխա­վոր դատա­խա­զին և վերա­բե­րում է Հայաստա­նում տասնամյակներ շարունակ գործած մաֆիոզ կառույցնե­րի և ապօ­րի­նի զինված խմբա­վո­րումնե­րի գործունեության բացա­հայտմա­նը։ Հեղի­նա­կը շեշտադրում է Հոկտեմբե­րի 27‑ի և Մարտի 1‑ի ողբերգա­կան իրա­դարձություննե­րի փոխկա­պակցվա­ծությունը՝ պնդե­լով, որ նախկին քաղա­քա­կան իշխա­նությունը հանցա­վոր խմբե­րի միջո­ցով յուրացրել է պետա­կան ռեսուրսնե­րը և բռնությամբ պահպա­նել իր դիրքե­րը։  

Անդրա­նիկ Քոչարյա­նը նշեց, որ հաճախ կասկա­ծի տակ է դրվում՝ արդյոք Հայաստա­նում երբևէ գոյություն ունե­ցել է մաֆիա, մինչդեռ, նրա խոսքով, բոլո­րը տարի­ներ շարունակ դրա ակա­նա­տեսն են եղել՝ սկսած Մարտի 1‑ի իրա­դարձություննե­րից։ Նա ասաց, որ մաֆիան իր ամբողջա­կան ձևն ու բովանդա­կությունը ստա­ցել է հատկա­պես Հոկտեմբե­րի 27-ից հետո․ մինչ այդ այն ունե­ցել էտարբեր, հիմնա­կա­նում խմբա­կա­յին դրսևորումներ՝թե՛ քաղա­քա­կան, թե՛ թաղա­յին մակարդա­կում, սակայն հետա­գա­յում ամբողջա­ցել է որպեսհա­մա­կարգ։

Նա ընդգծեց, որ այսօր այդ համա­կարգը որոշ չափով գլխատված է, սակայն դրա գոյությունը չի կարե­լի ժխտել։ Անդրա­նիկ Քոչարյա­նը անդրա­դարձավ նաև այն հանգա­մանքին, որ մաֆիա­յի պարագլուխնե­րի մի մասը հայտնվել է Ռուսաստա­նի Դաշնությունում, և հիշա­տա­կեց Միհրան Պողոսյա­նի անունը՝ որպես այդ համա­կարգի վառ օրի­նակնե­րից մեկը։ Նա նշեց, որ նախկի­նում պետա­կան պաշտոնյա­նե­րը հաճախ ունե­ցել են ապօ­րի­նի զինված խմբեր, որոնք ծառա­յել են որպես ճնշման և վերահսկո­ղության գործիք։

Քոչարյա­նը հիշեցրեց, որ Մարտի 1‑ի դեպքե­րից հետո հրա­պա­րակվել էին նման խմբե­րի ցանկեր, և, նրա գնա­հատմամբ, 2018 թվա­կա­նից հետո նախաքննա­կան մարմիննե­րը հնա­րա­վո­րություն են ստա­ցել դրանցով զբաղվե­լու և բացա­հայտումներ իրա­կա­նացնե­լու։ Միևնույն ժամա­նակ նա զգուշացրեց, որ այդ խմբե­րը լիո­վին չեն վերա­ցել, այլ պարզա­պես կորցրել են իրենց ղեկա­վարնե­րի մի մասին, իսկ մյուսնե­րը շարունա­կում են գործել՝ երբեմն դուրս գալով ստվե­րից։

Անդրա­նիկ Քոչարյա­նը հայտա­րա­րեց, որ համա­կարծիք է գլխա­վոր դատա­խա­զի զեկույցի հետ՝ հատկա­պես ապօ­րի­նի գույքի վերա­դարձման ուղղությամբ կատարվող աշխա­տանքի մասով։ Նա ընդգծեց, որ հանրության մոտ կասկած չկա ներկա­յացված փաստե­րի իրա­կա­նության վերա­բերյալ, քանի որ դրանք երկար տարի­նե­րի ընթացքում տեսա­նե­լի են եղել։ Որպես օրի­նակ նա նշեց Աղվան Հովսեփյա­նի դեպքը՝ ընդգծե­լով, որ նման հնա­րա­վո­րություննե­րը պայմա­նա­վորված են եղել զբա­ղեցրած պաշտոննե­րով։

Նա անդրա­դարձավ նաև Գագիկ Խաչատրյա­նի գործին՝ նշե­լով, որ մեծա­ծա­վալ ֆինանսա­կան հոսքեր են արձա­նագրվել և ընդգծե­լով, որ նման կարո­ղություննե­րի կուտա­կումը հնա­րա­վոր է եղել միայն մաֆիոզ մեխա­նիզմնե­րի առկա­յությամբ։ Նրա խոսքով՝ այդ երև­ույթնե­րը մեծա­մա­սամբ արդեն չկան, սակայն դեռ կա կարև­որ անե­լիք՝ նախկին հանցա­գործություննե­րի բացա­հայտման և պատասխա­նա­տունե­րի Հայաստան վերա­դարձման ուղղությամբ։

Քոչարյա­նը կարև­ո­րեց նաև չբա­ցա­հայտված կամ թերի ուսումնա­սիրված քրեա­կան գործե­րը։ Նա անդրա­դարձավ Վահրամ Խորխոռնու սպա­նության գործին՝ նշե­լով, որ, ըստ հրա­պա­րա­կումնե­րի, դեռևս 1999թ․կասկածյալները ձերբա­կալվել են, սակայն հետա­գա­յում անհասկա­նա­լի հանգա­մանքնե­րում ազատ արձակվել։ Նա նշեց, որ այդ գործընթա­ցը տեղի է ունե­ցել Հոկտեմբե­րի 27-ից հետո՝ Վազգեն Սարգսյա­նի սպա­նությունից հետո ստեղծված իրա­վի­ճա­կում, և ընդգծեց, որ հանրությունը պատշաճ տեղե­կացված չի եղել։

Անդրա­նիկ Քոչարյա­նը նշեց, որ անձամբ կապ է հաստա­տել այն ժամա­նակվա գլխա­վոր դատա­խազ Բորիս Նազարյա­նի հետ՝ փորձե­լով պարզա­բա­նումներ ստա­նալ, սակայն, նրա խոսքով, հստակ պատասխան չի ստա­ցել։ Նա կոչ արեց վերա­նա­յել այդ գործը և պարզել, թե ինչու է այն համարվել բացա­հայտված, սակայն հետա­գա­յում զարգա­ցումնե­րը գնա­ցել են այլ ուղղությամբ։

Նա նաև ընդգծեց, որ առանց քաղա­քա­կան որոշման նման զարգա­ցումներ հնա­րա­վոր չէին լինի և հիշեցրեց, որ այդ ժամա­նա­կա­հատվա­ծում քաղա­քա­կան համա­կարգի առանցքա­յին դերա­կա­տարնե­րից մեկը եղել է Ռոբերտ Քոչարյա­նը։ Միա­ժա­մա­նակ նա նշեց, որ այսօրվա իշխա­նության տրա­մա­բա­նության մեջ նման անո­րո­շություննե­րը անընդունե­լի են և պահանջում են հստակ պատասխաններ։

Քոչարյա­նը քննա­դա­տեց նաև այն, որ դատա­խա­զության հաշվետվություննե­րում բավա­րար անդրա­դարձ չի կատարվում Հոկտեմբե­րի 27‑ի գործին՝ նշե­լով, որ դեռ կան կարև­որ վկա­ներ, որոնց ցուցմունքնե­րը կարող են վճռո­րոշ լինել։ Նա ընդգծեց ժամա­նա­կի գործո­նը՝ նշե­լով, որ տարի­նե­րի ընթացքում վկա­նե­րի հիշո­ղությունը թուլա­նում է, իսկ որոշ դեպքե­րում նրանք կարող են այլևս ֆիզի­կա­պես չլի­նել։

Անդրա­նիկ Քոչարյա­նը անդրա­դարձավ նաև Մարտի 1‑ի իրա­դարձություննե­րին՝ դրանք բնութագրե­լով որպես համա­կարգի դրսև­որման կարև­որ ցուցիչ։ Նա նշեց, որ այդ օրե­րին կիրառվել են ոչ միայն զինված ուժեր, այլ նաև Լեռնա­յին Ղարա­բա­ղից բերված զինված խմբեր, որոնք, ըստ նրա, գործել են կազմա­կերպված կերպով։ Նա հիշա­տա­կեց կոնկրետ անձանց և ստո­րա­բա­ժա­նումներ՝ ընդգծե­լով, որ այդ գործո­ղություննե­րը հնա­րա­վոր չէին առանց բարձր մակարդա­կի հրա­հանգնե­րի։

Նրա խոսքով՝ այս ամբողջ գործընթա­ցը եղել է քաղա­քա­կան իշխա­նությունը պահպա­նե­լու նպա­տա­կով, և թեև պաշտո­նա­պես արձա­նագրվել է սահմա­նա­փակ թվով զոհեր, իրա­կա­նում իրա­վի­ճա­կը կարող էր շատ ավե­լի ծանր լինել։ Նա նշեց, որ Մարտի 1‑ը, ըստ էության, բացա­հայտված է որպես երև­ույթ, սակայն անհրա­ժեշտ է դրա լիարժեք դետա­լա­ցում։

Քոչարյա­նը խոսեց նաև վերջին տարի­նե­րի հանցա­վոր դրսև­ո­րումնե­րի մասին՝ մասնա­վո­րա­պես անդրա­դառնա­լով Աջափնյա­կի դեպքե­րին, երբ կարճ ժամա­նա­կում մեծ թվով զինված անձինք են հավաքվել։ Նա նշեց, որ սա վկա­յում է ապօ­րի­նի զենքի առկա­յության մասին և ընդգծեց կանխարգե­լիչ գործո­ղություննե­րի կարև­ո­րությունը։

Նա առա­ջարկեց քննարկել դատա­խա­զությա­նը կանխարգե­լիչ լիա­զո­րություննե­րի վերա­կանգնման հարցը՝ նշե­լով, որ դա կարող է նպաստել հանցա­գործություննե­րի կանխմա­նը, ոչ թե միայն դրանց հետև­անքնե­րի վերացմա­նը։

Ելույթի ավարտին Անդրա­նիկ Քոչարյա­նը կրկին ընդգծեց Հոկտեմբե­րի 27‑ի գործի բացա­հայտման կարև­ո­րությունը՝ նշե­լով, որ դա կարող է կանխել նմա­նա­տիպ հանցա­գործություննե­րի կրկնությունը ապա­գա­յում։ Նա նաև անդրա­դարձավ Արծուն Մարգարյա­նի գործին՝ նշե­լով, որ այն նույնպես պետք է ամբողջությամբ բացա­հայտվի։

Ամփո­փե­լով՝ նա նշեց, որ Մարտի 1‑ի իրա­դարձություննե­րը, ըստ էության, արդեն բացա­հայտված են ընդհա­նուր իմաստով, սակայն պահանջում են մանրա­մասն ուսումնա­սի­րություն։ Քոչարյա­նը նաև նշեց, որ կան կոնկրետ դրվագներ, այդ թվում՝ հատուկ միջոցնե­րի կիրառման հետ կապված, որոնք ունեն փաստա­կան հիմք և կարող են ծառա­յել որպես կարև­որ ապա­ցույցներ հետա­գա իրա­վա­կան գործընթացնե­րում։

Ելույթն ամբողջությամբ՝