Հայաստա­նը Թոթա­փում Է Ռուսա­կան Ազդե­ցության Որոշ Տարրեր

Հայաստան-Եվրա­միություն հարա­բե­րություննե­րը այլևս միայն քաղա­քա­կան աջակցության մակարդա­կում չեն, այլ աստի­ճա­նա­բար ձեռք են բերում ռազմա­վա­րա­կան բնույթ։ 

Վիգեն Հովսեփյան

1inTV‑ն զրուցել է քաղա­քա­գի­տության դոկտոր, Լոս Անջե­լե­սի հայ համայնքի հասա­րա­կա­կան գործիչ Վիգեն Հովսեփյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվել է Հայաստա­նի արտա­քին քաղա­քա­կա­նության արմա­տա­կան շրջա­դարձը դեպի արևմտյան կառույցներ՝ ընդգծե­լով անցումը լոկ քաղա­քա­կան հռչա­կագրե­րից դեպի ինստի­տուցիո­նալ և ռազմա­վա­րա­կան ինտեգրում: Քաղա­քա­գետ Վիգեն Հովսեփյա­նը հիմնա­վո­րում է, որ Երև­ա­նում անցկացված բարձրաստի­ճան գագաթնա­ժո­ղովնե­րը փաստում են երկրի ինքնիշխա­նության ամրապնդումը և Ռուսաստա­նի միա­կողմա­նի ազդե­ցության գոտուց աստի­ճա­նա­կան դուրսբե­րումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անվտանգա­յին և տնտե­սա­կան նոր մոդելնե­րին, որտեղ Հայաստա­նը դիտարկվում է որպես Արևմուտքի համար վստա­հե­լի գործընկեր և տարա­ծաշրջա­նա­յին հնա­րա­վոր հանգույց։ Ուշադրություն է դարձվում Հայաստա­նի՝ իր շահե­րը աշխարհա­քա­ղա­քա­կան նոր իրո­ղություննե­րի և ուժա­յին կենտրոննե­րի փոփոխվող հետաքրքրություննե­րի համա­տեքստումհա­վա­սա­րաշռե­լու ջանքե­րին։

Վիգեն Հովսեփյա­նը նշեց, որ Երև­ա­նում անցկացված Եվրո­պա­կան քաղա­քա­կան համայնքի գագաթնա­ժո­ղո­վը նախև­ա­ռաջ խորհրդանշա­կան մեծ նշա­նա­կություն ուներ։ Նրա խոսքով՝ այդ միջո­ցա­ռումը ցույց տվեց, որ Հայաստա­նը փորձում է ինքնուրույն կերպով հասնել դեպի Եվրո­պա և եվրո­պա­կան քաղա­քա­կան ընտա­նիք։ Հովսեփյա­նը դիտարկեց, որ արդեն խոսքը միայն «նկրտումնե­րի» մասին չէ, այլ փաստա­ցի գործընթացնե­րի, ինչի մասին, ըստ նրա, վկա­յում էին նաև եվրո­պա­ցի առաջնորդնե­րի հայտա­րա­րություննե­րը և ստո­րագրված համա­ձայնություննե­րը։

Հայաստան-Եվրա­միություն հարա­բե­րություննե­րը այլևս միայն քաղա­քա­կան աջակցության մակարդա­կում չեն, այլ աստի­ճա­նա­բար ձեռք են բերում ռազմա­վա­րա­կան բնույթ։ Քաղա­քա­գե­տի կարծի­քով՝ համա­գործակցությունը ներա­ռում է անվտանգություն, տնտե­սություն, էներգե­տի­կա, սահմաննե­րի կառա­վա­րում, դատաի­րա­վա­կան և ինստի­տուցիո­նալ ոլորտներ։ Հովսեփյա­նը շեշտեց, որ Հայաստա­նի և Եվրո­պա­յի միջև ձևա­վորվում են խորա­ցող ինստի­տուցիո­նալ կապեր, որոնք կարող են ունե­նալ տարբեր դրսև­ո­րումներ։

Վիգեն Հովսեփյա­նը նաև անդրա­դարձավ ճանա­պարհա­յին և ենթա­կա­ռուցվածքա­յին ծրագրե­րին՝ նշե­լով, որ այդ ոլորտում հնա­րա­վոր է մրցակցություն Ռուսաստա­նի և եվրո­պա­կան դերա­կա­տարնե­րի միջև։ Նրա դիտարկմամբ՝ Հարա­վա­յին Կովկա­սում ազդե­ցության նոր վերա­բաշխում է տեղի ունե­նում, և Եվրո­պան փորձում է ուժե­ղացնել իր ներկա­յությունը։

Խոսե­լով Հայաստա­նի արտա­քին քաղա­քա­կան վերա­փոխման մասին՝ Հովսեփյա­նը նշեց, որ երկի­րը աստի­ճա­նա­բար դուրս է գալիս ռուսա­կան ազդե­ցության որոշ շրջա­նակնե­րից, հատկա­պես անվտանգության ոլորտում։ Նա հիշեցրեց, որ այդ գործընթա­ցի նախանշաննե­րը տեսա­նե­լի դարձան դեռևս 2016 թվա­կա­նի ապրիլյան պատե­րազմից հետո, երբ, ըստ նրա, պարզ դարձավ, որ Ռուսաստա­նը տարա­ծաշրջա­նում սկսել է առաջնորդվել նաև թուրքա­կան աշխարհի հետ հարա­բե­րություննե­րով։

Քաղա­քա­գե­տը կարծում է, որ Մոսկվան արդեն որոշ չափով հաշտվել է այն իրո­ղության հետ, որ Հայաստա­նը խորացնում է հարա­բե­րություննե­րը Արևմուտքի, հատկա­պես Եվրո­պա­յի հետ։ Նրա խոսքով՝ Ռուսաստա­նը հասկա­նում է, որ Հայաստանն ունի արտա­քին աջակցության կարիք, իսկ ինքն այլևս չունի նախկին ցանկությունն ու հնա­րա­վո­րությունը ամբողջ ծավա­լով ստանձնե­լու այդ դերա­կա­տա­րությունը։

Միա­ժա­մա­նակ Հովսեփյա­նը նշեց, որ Ռուսաստա­նը, այնուա­մե­նայնիվ, ունի «տանե­լիության սահմաններ» և զգա­յուն է հակա­ռուսա­կան շեշտադրումնե­րի նկատմամբ։ Նրա կարծի­քով՝ ռուսա­կան կողմը ներկա­յումս համբե­րա­տար քաղա­քա­կա­նություն է վարում՝ պայմա­նա­վորված ուկրաի­նա­կան պատե­րազմի հետև­անքով ստեղծված իրա­վի­ճա­կով և սեփա­կան ծանրա­բեռնվա­ծությամբ։

Անդրա­դառնա­լով Միացյալ Նահանգներ-Հայաստան հարա­բե­րություննե­րին՝ Վիգեն Հովսեփյա­նը խոսեց նաև “TRIPP” նախագծի շուրջ քննարկումնե­րի մասին։ Նա նշեց, որ Իրա­նի շուրջ լարվա­ծությունը չի նվա­զեցրել Հայաստա­նի կարև­ո­րությունը Վաշինգտո­նի համար։ Ըստ նրա՝ ԱՄՆ-ում վաղուց հասկա­ցել են, որ Հայաստա­նը Իրա­նի հետ ունի կենսա­կան նշա­նա­կության կապեր և կախվա­ծություններ, որոնք հնա­րա­վոր չէ կտրուկ խզել։

Հովսեփյա­նի դիտարկմամբ՝ Իրա­նի շուրջ զարգա­ցումնե­րը նույնիսկ կարող են բարձրացնել Հայաստա­նի կարև­ո­րությունը ԱՄՆ‑ի և Արևմուտքի համար, քանի որ Վաշինգտո­նը տարա­ծաշրջա­նում փորձում է ունե­նալ վստա­հե­լի գործընկեր։ Նա ընդգծեց, որ վերջին տասնամյակնե­րում ԱՄՆ‑ը հիմնա­կա­նում Վրաստանն էր դիտարկում որպես տարա­ծաշրջա­նա­յին հենա­կետ, սակայն այժմ նկա­տե­լի է Հայաստա­նի նկատմամբ աճող հետաքրքրությունը։

Քաղա­քա­գե­տը հատուկ ընդգծեց նաև եվրո­պա­ցի ղեկա­վարնե­րի հայտա­րա­րություննե­րը, մասնա­վո­րա­պես այն կոչե­րը, որոնցով եվրո­պա­կան ընկե­րություննե­րին առա­ջարկվում է Հայաստա­նը դիտարկել որպես գործընկեր և գործունեության հարթակ։ Նրա կարծի­քով՝ առա­ջի­կա ամիսնե­րին կարող են հայտա­րարվել նոր արևմտյան տնտե­սա­կան և ենթա­կա­ռուցվածքա­յին համա­գործակցություններ Հայաստա­նի հետ։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝