Մեծ մտաւորականին գաղափարական աշխարհը հիմնովին փուլ եկաւ եւ ան գրեց «Անցեալից» խորագրով աշխատասիրութիւնը, ուր գլխիվայր շրջուած պատկերով կը ներկայանայ Լէոյի սկզբնական շրջանի դրական արժեւորումը հայ ազգային-ազատագ…
Մաս առաջին ՝«Մեր Ուղինի» հարցզրույցը ֆրանսահայ քաղաքագետ Կայծ Մինասյանի հետ.
Պետք է ստեղծել մաքուր պետություն
Յուրաքանչյուր հայ պետք է իր առջև խնդիր դնի ինքն իրեն նորովի հայտնագործել, ինքն իրեն գերազանցե…
Վերջին Մաս
Անկում են ապրում բոլոր այն ժողովուրդներն ու կուսակցությունները, որոնք թեթեւամտորեն են վերաբերվում սեփական հերոսականությանն ու հերոսներին: Այդ հոգեւոր վայրագությունը մեր երիտասարդ սերնդի վրա թողեց…
Եւրոպայի տարածքին ընկերվարական մտքի ու քաղաքական շարժման զարթօնքի տարիներն էին եւ Վարանդեան ոչ միայն ուսանողը եղաւ զուիցերիացի թէ գերմանացի, պելճիքացի թէ ֆրանսացի, ռուս թէ անգլիացի ընկերվարական դէմքերու դա…